«Το θαλάσσιο εμπόριο θα βρει τελικά τη δική του ισορροπία»

Πρωτοφανείς χαρακτηρίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα το θαλάσσιο εμπόριο και η ναυτιλία σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Punit Oza, πρόεδρος του Institute of Chartered Shipbrokers του Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα, αφού εξηγεί τους λόγους για τον χαρακτηρισμό αυτόν, εκτιμά ότι, όπως το νερό, θα επέλθει μια νέα ισορροπία, στην οποία όμως μάλλον οι ΗΠΑ θα έχουν ένα μικρότερο εμπορικό ρόλο σε αντίθεση με την Ασία και Αφρική που θα κερδίσουν μερίδια.

Ο Punit Oza εκτός από πρόεδρος του Institute of Chartered Shipbrokers του Ηνωμένου Βασιλείου είναι ιδρυτής του Maritime NXT στη Σιγκαπούρη, μιας πλατφόρμας αφιερωμένης στην προώθηση της ιδέας «Next» στη ναυτιλία μέσω επενδύσεων, κατάρτισης, διδασκαλίας, καθοδήγησης, συμβουλευτικής και συνεργασίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Ο Punit είναι συνεργάτης της Maritime & Port Authority of Singapore (MPA) Academy και λέκτορας σε διάφορα πανεπιστήμια, ενώ έχει πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας στη ναυτιλία ξηρού χύδην φορτίου και στα logistics. Βρέθηκε στην Αθήνα για το διεθνές συνέδριο 2nd International Maritime Security Conference και μία έστω και σύντομη συζήτηση μαζί του έχει σημαντικό ενδιαφέρον.

Κύριε Punit, πολλοί υποστηρίζουν ότι η ναυτιλία αντιμετωπίζει σημαντικές γεωπολιτικές προκλήσεις. Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Είναι πραγματικά πρωτοφανείς οι γεωπολιτικές εντάσεις για τη ναυτιλιακή βιομηχανία;

Συμφωνώ ότι τόσο ο κόσμος όσο και η ναυτιλιακή βιομηχανία έχουν αντιμετωπίσει σημαντικές γεωπολιτικές προκλήσεις στο παρελθόν. Ωστόσο, η τρέχουσα κατάσταση είναι πρωτοφανής για τρεις λόγους. Πρώτον, η ταχύτητα με την οποία οι αλλαγές αυτές προτείνονται και εφαρμόζονται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ είναι άνευ προηγουμένου. Σχεδόν χωρίς προειδοποίηση, η ναυτιλιακή βιομηχανία αγωνίζεται να προσαρμοστεί. Δεύτερον, οι παραδοσιακές συμμαχίες καταρρέουν, γεγονός που εμποδίζει τη ναυτιλιακή βιομηχανία να βασιστεί σε προηγούμενα πρότυπα για να προβλέψει μελλοντικές αλλαγές. Το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να συνεργαστούν με τη Ρωσία για να υπονομεύσουν την Κίνα –εις βάρος των παραδοσιακών συμμάχων τους, της ΕΕ και της Ουκρανίας – δημιουργεί αβεβαιότητα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα διπλό καθεστώς κυρώσεων στο ρωσικό εμπόριο, όπου οι κυρώσεις των ΗΠΑ θα είναι πιο ήπιες από εκείνες της ΕΕ, δυσχεραίνοντας την προσαρμογή της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Τέλος, καθώς η ναυτιλία ακολουθεί το εμπόριο, η τρέχουσα περίοδος οικονομικής αβεβαιότητας καθιστά την προσαρμογή ιδιαίτερα δύσκολη. Ωστόσο, πιστεύω ότι το εμπόριο, όπως συμβαίνει με το νερό, θα βρει τελικά τη δική του ισορροπία.

Πώς επηρεάζεται το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο από τις γεωπολιτικές εντάσεις; Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην οικονομία και τους καταναλωτές;

Σύμφωνα με τον Δείκτη Παγκόσμιας Ειρήνης (Global Peace Index), υπάρχουν σήμερα 58 συνεχιζόμενες συγκρούσεις παγκοσμίως, ο μεγαλύτερος αριθμός από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενώ οι διαταραχές στο εμπόριο, οι πόλεμοι και άλλες γεωπολιτικές εξελίξεις μπορεί να είναι επιζήμιες από οικονομική και καταναλωτική άποψη, συχνά ωστόσο ωφελούν τη ναυτιλιακή βιομηχανία βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα. Η αναποτελεσματικότητα στο εμπόριο, που προκύπτει από δασμούς ή εκτροπές εμπορικών διαδρομών, αυξάνει τον χρόνο και το κόστος ναυτιλίας, κάτι που μπορεί να ενισχύσει τα έσοδα των ναυτιλιακών εταιρειών. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η ναυτιλία πρέπει να αξιολογήσει τα νέα κέντρα προσφοράς και ζήτησης, καθώς και τις γεωπολιτικές συμμαχίες, ώστε να εκτιμήσει τον συνολικό αντίκτυπο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ασία και η Αφρική θα διαδραματίσουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο, ενώ το μερίδιο των ΗΠΑ φαίνεται να μειώνεται λόγω των πολιτικών εξελίξεων. Ο κόσμος ενδέχεται να αναζητήσει τρόπους να παρακάμψει την επιρροή των ΗΠΑ, κάτι που είναι δύσκολο αλλά εφικτό σε κάποιον βαθμό.

Ποιοι κλάδοι της ναυτιλίας επηρεάζονται περισσότερο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις που καταγράφονται σε διάφορα μέρη του πλανήτη;

Ο τομέας της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των δεξαμενοπλοίων, των πλοίων μεταφοράς αερίου και των ενεργειακών αποθηκών, είναι πιθανό να επωφεληθεί σημαντικά, καθώς οι ΗΠΑ αυξάνουν τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων, ενδεχομένως παρακάμπτοντας τις πρωτοβουλίες για ενίσχυση του ρόλου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, τα μη κινεζικά ναυπηγεία ενδέχεται να δουν μια βραχυπρόθεσμη αύξηση της ζήτησης, αν και οι οικονομικές παράμετροι θα καθορίσουν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Αν οι ΗΠΑ καταστούν κορυφαίος εξαγωγέας ορυκτών καυσίμων, η ναυτιλιακή βιομηχανία – κυρίως η κατηγορία των πλοίων μεταφοράς ξηρού φορτίου όσο και τα δεξαμενόπλοια – θα μπορούσε να επωφεληθεί σημαντικά. Ωστόσο, κλάδοι όπως η μεταφορά αυτοκινήτων και οι θαλάσσιες μεταφορές εμπορευματοκιβωτίων ενδέχεται να επηρεαστούν αρνητικά. Οι δασμοί μπορούν να αναδιαμορφώσουν τις εμπορικές ροές στα πλοία μεταφοράς αυτοκινήτων, ενώ οι τάσεις επαναπατρισμού της παραγωγής (onshoring) θα μπορούσαν να μειώσουν τη ζήτηση για μεταφορά τελικών προϊόντων, καθώς όλο και περισσότερα αγαθά θα παράγονται και θα καταναλώνονται εντός των ΗΠΑ.

Μια τελευταία ερώτηση. Ποιες είναι οι επιπτώσεις της πολιτικής δασμών του προέδρου Τραμπ και ειδικότερα των κυρώσεων στα πλοία κινεζικής κατασκευής;

Η προτεινόμενη πολιτική είναι ριζοσπαστική και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανέφικτη. Αν επιβληθούν πλήρως τα προβλεπόμενα πρόστιμα, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράλυση του εμπορίου των ΗΠΑ. Με πάνω από το 50% του παγκόσμιου στόλου να προέρχεται από την Κίνα, υπάρχουν ελάχιστες εναλλακτικές λύσεις. Η ναυπήγηση πλοίων είναι μια μακροπρόθεσμη διαδικασία και πιθανώς θα απαιτηθούν εξαιρέσεις. Επιπλέον, οι ναύλοι για μη κινεζικά πλοία έχουν ήδη αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες και αν η πρόταση αυτή γίνει πραγματικότητα, θα εκτοξευθούν ακόμη περισσότερο. Παρόλο που θα υπάρξουν κερδισμένοι και χαμένοι σε αυτή την κατάσταση, πιστεύω ότι ο μεγαλύτερος χαμένος θα είναι ο αμερικανός καταναλωτής, ο οποίος τελικά θα επωμιστεί το βάρος του αυξανόμενου κόστους και των διαταραχών στο εμπόριο.