Το στοίχημα της τουρκικής αντιπολιτεύσεως

Η σύλληψη του μητροπολιτικού δημάρχου της Κωνσταντινουπόλεως Εκρέμ Ιμάμογλου μαζί με 106  συνεργάτες, στελέχη του δήμου, αλλά και τον εξέχοντα δημοσιογράφο Ισμαήλ Σαϊμάζ, είναι μια πρωτοφανής κατά τις διαστάσεις αλλά όχι απρόσμενη κλιμάκωση της εμπλοκής της δικαστικής εξουσίας στην τουρκική πολιτική. Ο κλοιός για τον δήμαρχο της Κωνσταντινουπόλεως έσφιγγε εδώ και αρκετές εβδομάδες, με τις διαδοχικές συλλήψεις των συνεργατών του δημάρχων του Εσένγιουρτ, του Μπεσίκτας και του Μπέικοζ. Μερικές ώρες προ της συλλήψεως είχε εξάλλου ανακοινωθεί και η ακύρωση του πτυχίου του Ιμάμογλου από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινουπόλεως λόγω υποτιθεμένων παρατυπιών κατά την προ τριακονταπενταετίας μετεγγραφή του φοιτητή Ιμάμογλου από τον «Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Κερυνείας». Η πράξη αυτή ήταν και πολιτικώς σημαντική, καθώς το τουρκικό Σύνταγμα θέτει ως προϋπόθεση για την υποβολή προεδρικής υποψηφιότητος την κατοχή πανεπιστημιακού τίτλου. Η αυξανομένη πιθανότητα συλλήψεως ήταν αυτή που οδήγησε και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) στην απόφαση να επισπεύσει τη διαδικασία εκλογής προεδρικού υποψηφίου αλλά και τον ίδιο τον Ιμάμογλου να αρχίσει την προεκλογική του εκστρατεία. Οι κατηγορίες, σύσταση συμμορίας αλλά και συνεργασία με το ΡΚΚ, δεν αντέχουν σε σοβαρή κριτική, ιδίως τη στιγμή που η ίδια η τουρκική κυβέρνηση διαπραγματεύεται με το ΡΚΚ και τον ιστορικό του ηγέτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν.

Είναι πολύ πιθανόν η τουρκική κυβέρνηση να θέλησε να αξιοποιήσει τη θετική για αυτήν οικονομική και διεθνοπολιτική συγκυρία ώστε να αποπειραθεί την πολιτική εξουδετέρωση της κορυφαίας ηγετικής φυσιογνωμίας της αντιπολιτεύσεως. Η βελτίωση των σχέσεων της Τουρκίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, αλλά και η αύξηση της στρατηγικής σημασίας της Τουρκίας ενόψει των εξελίξεων στην Ουκρανία, αλλά και της πιθανότητος εμπλοκής της στην υπό διαμόρφωσιν ευρωπαϊκή πολιτική ασφαλείας, οδήγησαν στην εκτίμηση ότι οι δυτικές αντιδράσεις σε μια ενέργεια που μετατρέπει το υβριδικού τύπου πολίτευμα της Τουρκίας σε σαφώς αυταρχικό θα είναι περιορισμένες, ενώ η λαϊκή αντίδραση θα είναι αναιμική και διαχειρίσιμη. Το αν αυτή η εκτίμηση αποδειχθεί ορθή ή όχι θα εξαρτηθεί εν πολλοίς και από την ικανότητα της αντιπολιτεύσεως να κινητοποιηθεί παρά τις αντίξοες συνθήκες.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής
καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ
και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας
του ΕΛΙΑΜΕΠ