«Η Θελεστίνα σήμερα θα ήταν μια εφαρμογή {LF}ή ένα μποτ»

Ενας κόσμος όπου ο έρωτας μπλέκεται με την απληστία και η μοίρα χαράζει ανεξίτηλα σημάδια ζωντανεύει στη σκηνή του Βασιλικού Θεάτρου του Κρατικού Βορείου Ελλάδος. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του οργανισμού Αστέριος Πελτέκης συστήνει για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό τη «Θελεστίνα» του Φερνάντο ντε Ρόχας. Πρόκειται για μια ιλαροτραγωδία η οποία διαδραματίζεται στα τέλη του Μεσαίωνα και απεικονίζει τα βασικά χαρακτηριστικά της εποχής.

«Είναι ένα σπουδαίο κείμενο το οποίο εισήγαγε τη σύγχρονη λογοτεχνία στην Αναγέννηση. Επίσης, είναι ένα μυθιστόρημα εξ ολοκλήρου γραμμένο σε διαλογική μορφή, σαν ένα τεράστιο θεατρικό έργο. Με γοήτευε πάντα η ιστορία του ανθρώπου που το έγραψε, που ήταν ένας κρυπτοεβραίος βαπτισμένος χριστιανός νομικός, ο οποίος έγραψε αυτό το κείμενο των 300 σελίδων μέσα στις 15 μέρες στις διακοπές του και δεν ξανάγραψε ποτέ τίποτα άλλο. Είναι ένα κείμενο που, παρά τις όποιες φλυαρίες και λαϊκές σοφίες, που είναι πλούσιες και πολύ συχνές, η ουσία του πραγματικά είναι μια φιλοσοφική, πολιτική και κοινωνική σύλληψη πολύ μεγάλων διαστάσεων, διότι καταφέρνει και μιλάει μέσα σε ένα βιβλίο για τον έρωτα, την κοινωνία, τη δεισιδαιμονία, την Ιερά Εξέταση, την πολιτική, τις ανθρώπινες σχέσεις. Ακόμα, καταφέρνει και φτιάχνει χαρακτήρες πάρα πολύ περίπλοκους, περίτεχνους και πολυδιάστατους δίνοντας τροφή σε όλο το σύγχρονο δυτικό θέατρο από τον Χρυσό Αιώνα στην Ισπανία μέχρι τους Σαίξπηρ και Μολιέρο. Η ιλαροτραγωδία είναι ένα είδος το οποίο μού φαίνεται πολύ θελκτικό. Εχει τη σκωπτική ματιά μιας διάστασης των πραγμάτων που από μια χιουμοριστική αρχικά διάθεση καταλήγει πάντα σε τραγωδία, δηλαδή σαν αυτό που είναι κυρίως η ζωή. Ολοι αυτοί οι λόγοι με κάνουν να επανέρχομαι διαρκώς σε αυτό το κείμενο» αναφέρει ο Αστέριος Πελτέκης μιλώντας στο «Νσυν».

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι η Θελεστίνα, μια δαιμόνια προξενήτρα, πρώην ιερόδουλος και νυν προαγωγός, ρόλο που υποδύεται η Ελισσάβετ Κωνσταντινίδου. Η γυναίκα έναντι αμοιβής βοηθάει τον ερωτευμένο νεαρό ιππότη Καλίστο να κερδίσει την καρδιά της αγαπημένης του Μελιβέας, ήρωες που ενσαρκώνουν οι Γιώργος Κολοβός και Τατιάνα Μελίδου. Η Θελεστίνα επιστρατεύει μάλιστα ανορθόδοξους τρόπους, μηχανορραφίες και «ραφές» πάντως τύπου, εμπλέκοντας τους ήρωες σε απρόβλεπτες περιπέτειες. «Το κείμενο θίγει την εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος και της γυναικείας φύσης μέσω της παρθενίας του υμένος, τον οποίο έχουμε δει σε πολλούς πολιτισμούς και σε διάφορες εποχές, στην Ελλάδα μέχρι και το 1970, να είναι καταλυτικής σημασίας για το αν μια κοπέλα θα παντρευόταν ή όχι τον επιθυμητό γαμπρό» αναφέρει ο σκηνοθέτης, ο οποίος έκανε και την απόδοση του κειμένου. Προκειμένου να υπογραμμίσει τη σημασία όλων αυτών των θεμάτων σήμερα, ο ίδιος προσέθεσε στο έργο μια σύγχρονη Παράβαση. «Η ιδέα ήταν μέσα από αυτή την Παράβαση να ακουστεί ένας ύμνος ποιητικός απέναντι στη γυναίκα και σε αυτά που έχει τραβήξει τους τελευταίους πολλούς αιώνες στην πατριαρχική κοινωνία, ταλαιπωρώντας την ψυχή και το σώμα της με αφορμή την παρθενορραφή, που παίζει κυρίαρχο ρόλο στο έργο. Εκκινώντας από τη συγκεκριμένη σκέψη μαζί με τη Φρόσω Λύτρα κάναμε ένα κάλεσμα σε εικαστικούς να φιλοτεχνήσουν κάποιες γυναικείες κούκλες, οι οποίες θα βγουν στη σκηνή και θα ειπωθεί αυτή η ποιητική παράβαση, η οποία θα δώσει μια διαφορετική νότα στη σκηνοθετική μου προσέγγιση» τονίζει ο Αστέριος Πελτέκης.

Ο έρωτας ως θύτης και θύμα

Εκτός από τα γυναικεία ζητήματα, η παράσταση αγγίζει πολλά ακόμα διαχρονικά θέματα, όπως η εκμετάλλευση των άλλων μέσω της δεισιδαιμονίας και της αφέλειας, οι κοινωνικές σχέσεις, το κουτσομπολιό, ο επαρχιωτισμός, η ευγενική καταγωγή και η επιρροή της εξουσίας. Αναφέρεται κυρίως, όμως, στον έρωτα ο οποίος γίνεται εμπορεύσιμο αγαθό και οδηγεί τους ήρωες στα άκρα. «Το έργο ανοίγει με τον έρωτα με μια ματιά εμπνευσμένη από την οπτική του Γιαν Κοτ για τα έργα του Σαίξπηρ. Είναι η κινητήριος δύναμη, όπως ούτως ή άλλως και στη ζωή για τα περισσότερα που συμβαίνουν. Από εκεί και πέρα, με αφορμή αυτό που προκαλεί ο έρωτας, οι άνθρωποι, οι κοινωνίες και τα συστήματα τον καπηλεύονται, τον μετατρέπουν, τον μεταλλάσσουν, τον εκμεταλλεύονται ή τον προωθούν ανάλογα, ο καθένας από τη δική του οπτική και με τη δική του πρόθεση και ατζέντα. Οπότε παρουσιάζεται σαν ένας θεός ο έρωτας, ο οποίος ουσιαστικά είναι θύτης και θύμα ταυτόχρονα» υπογραμμίζει ο σκηνοθέτης και καταλήγει. «Η Θελεστίνα στην εποχή μας, όπου οι ερωτικές σχέσεις διαμορφώνονται και μέσα από την τεχνολογία, θα μπορούσε να είναι μια ηλεκτρονική τσατσά ή μια εφαρμογή ραντεβού μέσα από πλατφόρμες γνωριμιών ή ένα σύστημα μιας υπηρεσίας τεχνητής νοημοσύνης, ένα μποτ, το οποίο δίνει συμβουλές για την καλύτερη διαχείριση των ερωτικών υποθέσεων. Ολα αυτά είναι νομίζω πάρα πολύ έντονα κι επίκαιρα και φυσικά η τεχνολογία δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη διανόηση».

Η παράσταση ανεβαίνει κάθε Τετάρτη έως Κυριακή στο Βασιλικό Θέατρο (Πλατεία Λευκού Πύργου, Θεσσαλονίκη). Είσοδος: 7-21 ευρώ. Προπώληση: ntng.gr, more.com, τηλ. 11876. Σήμερα ολοκληρώνεται το 1ο Διαβαλκανικό Συνέδριο στον τομέα των Παραστατικών Τεχνών που συνδιοργανώνουν το ΚΘΒΕ και το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Παραστατικές Τέχνες» του ΕΑΠ, με θέμα: «Δημιουργία Διαβαλκανικού Δικτύου Παραστατικών Τεχνών. Οροι και προϋποθέσεις», στο Φουαγέ του Θεάτρου Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών