Ντετέκτιβ ανάμεσα {LF}σε γαλλικά ντολμέν

Από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης γαλλικής σχολής της αστυνομικής λογοτεχνίας, η Φρεντ Βαργκάς υπογράφει την πρόσφατη περιπέτεια του άκρως ιδιόρρυθμου επιθεωρητή Ανταμσμπέργκ με τίτλο «Στον πέτρινο τύμβο».

Ολα ξεκινούν με τη δολοφονία ενός ρωμαλέου αγροφύλακα στο Λουβιέκ, ένα παραδοσιακό χωριό της Βρετάνης. Η ανακάλυψη του πτώματος του Γκαέλ Λεβέν, που έχει δεχτεί δυο βαθιές μαχαιριές στο στήθος, σημαίνει συναγερμό στο χωριό, καθώς οι φόνοι αποτελούν εντελώς ασυνήθιστο γεγονός. Αλλά φευ… Αυτό είναι μόνο η αρχή.

Ο ιδιόρρυθμος επιθεωρητής Ζαν Μπατίστ Ανταμσμπέργκ είχε επισκεφθεί πριν λίγο μόνο καιρό τη γραφική περιοχή των χωριών της Βρετάνης όταν για μια περίοδο τεσσάρων μηνών είχε αποδυθεί, μαζί με την τοπική αστυνομία, σε ένα τρομερό κυνηγητό για τον εντοπισμό κάποιου ψυχοπαθή δολοφόνου, ο οποίος είχε βιάσει και κατακρεουργήσει πέντε δεκαεξάχρονα κορίτσια. Η εξιχνίαση της υπόθεσης κατέστη δυνατή μόνο με τη χρήση των πολύ ιδιαίτερων και σχεδόν παράδοξων μεθόδων, χαρακτηριστικό γνώρισμα του Ανταμσμπέργκ, που σε κάθε περίπτωση αντιμετωπίζονταν με σκεπτικισμό και δυσπιστία από τα ανώτερα κλιμάκια της Αστυνομίας και τους αρμόδιους υπουργούς.  Η επιτυχής κατάληξη των ερευνών και η σύλληψη του παράφρονα δολοφόνου σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη γραφικότητα και ομορφιά της παραδοσιακής Βρετάνης αποτέλεσαν έναν ισχυρό πόλο έλξης για τον Ανταμσμπέργκ, έτσι ώστε μόλις πληροφορήθηκε την πρόσφατη δολοφονία του Γκαέλ Λεβέν αποφάσισε να την επισκεφθεί ξανά για να ασχοληθεί με την υπόθεση.

Λίκνο του ρομαντισμού

Ολόκληρη η περιοχή ζούσε με τον μύθο του διάσημου συγγραφέα Φρανσουά Ρενέ ντε Σατομπριάν, που πέρασε τα νεανικά του χρόνια στο εντυπωσιακό μεσαιωνικό κάστρο του γειτονικού Κομπούρ, της πόλης που είχε μετονομαστεί σε «λίκνο του ρομαντισμού». Ενας ακόμα μύθος, συνδεδεμένος με το κάστρο και την περιοχή, ήταν αυτός που αφορούσε τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του, τον Μαλό ντε Κοετκέν κόμη του Κομπούρ, ο οποίος έχασε το πόδι σε μια μάχη του 1709 και το φάντασμά του περιπλανιόταν στην περιοχή, συνοδευόμενο από τον εφιαλτικό ήχο του ξύλινου ποδαριού που είχε τοποθετήσει στη θέση του κομμένου ποδιού. Επιπλέον, χαρακτηριστική φιγούρα της περιοχής ήταν ο μακρινός απόγονος του διάσημου συγγραφέα, ο Ζοσλέν Σατομπριάν, που αποτελούσε την τουριστική ατραξιόν της περιοχής και δυστυχώς για τον ίδιο ήταν και ο πρώτος ύποπτος για τη δολοφονία του αγροφύλακα.

Ομως τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν με καταιγιστικό ρυθμό θα απαλλάξουν τον συμπαθέστατο Ζοσλέν από τις υποψίες, καθώς η συνέχεια της υπόθεσης συμπεριλαμβάνει μια σειρά άλλων δολοφονιών με παρόμοιο μοτίβο, πράγμα που παραπέμπει στη φριχτή διαπίστωση των αστυνόμων ότι έχουν απέναντί τους έναν μυστηριώδη πλην ιδιοφυή σίριαλ κίλερ. Οσο οι δολοφονίες συνεχίζονται, η ομάδα του επιθεωρητή Ανταμσμπέργκ που έχει φτάσει από το Παρίσι και η τοπική αστυνομία υπό την ηγεσία του επιθεωρητή Ματιέ αντιμετωπίζουν έναν δυσεπίλυτο γρίφο. Και το χειρότερο από όλα, μια πολύ σκληρή συμμορία, αποτελούμενη από αδίστακτους γκάνγκστερ με αρχηγό τον Ρομπίκ, έναν ευυπόληπτο επιχειρηματία της περιοχής, και τον άμεσο συνεργάτη του Λε Γκιγιού, εντείνει τη δράση της, περιπλέκοντας την προσπάθεια ανακάλυψης του σίριαλ κίλερ και φτάνοντας στα άκρα, καθώς αποπειράται να σκοτώσει τον ίδιο τον Ανταμσμπέργκ.

Οι αστυνομικοί συνειδητοποιούν ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται, αλλά φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην εξουδετέρωση της συμμορίας, καθώς απειλείται η ίδια τους η ζωή. Και ο μόνος που μπορεί να ξεμπλέξει αυτό το αξεδιάλυτο κουβάρι των δύο παράλληλων υποθέσεων είναι ο ιδιοφυής και ιδιόρρυθμος Ανταμσμπέργκ. Εφαρμόζοντας τις, πέραν πάσης λογικής, ιδιαίτερες προσωπικές του μεθόδους θα καταφέρει να βρει την άκρη. Ακολουθεί την έμπνευση και το ένστικτό του, σκέφτεται και αναλύει τα γεγονότα με τρόπο που κανένας από τους συνεργάτες του δεν κατανοεί αρχικά, συνδέει και διασταυρώνει πληροφορίες και, το κυριότερο από όλα, αναπτύσσει τη στρατηγική του και εξηγεί στους υπόλοιπους την εξέλιξη της υπόθεσης λες και αφηγείται το σενάριο μιας υποθετικής ταινίας, που παρακολουθούν όλοι αμήχανα. Βέβαια η συγκεκριμένη πολυπαραγοντική διαδικασία, που συνδυάζει γεγονότα σε μια περίοδο πολλών ετών, συνεπάγεται αρκετές δυσκολίες για μια πλήρως τεκμηριωμένη εξήγηση και ο πονηρός επιθεωρητής χρειάζεται να καταφύγει στο τρικ της εξομοίωσης της «προσωπικής άποψης» και των «ενδείξεων» σε «τεκμήρια» και «αποδείξεις». Η εμφάνιση κάποιων «από μηχανής θεών», δικαιολογημένη βέβαια μια και μιλάμε για μυθοπλασία, ίσως να παρεκκλίνει από τη ρεαλιστικότητα ενός police procedural αστυνομικού μυθιστορήματος, χωρίς ωστόσο να αφαιρεί πολλά από τη γοητεία και το ενδιαφέρον για την τελική κατάληξη των ερευνών.

Η Φρεντ Βαργκάς (ψευδώνυμο της Frederique Audoin-Rouzeau, που δανείζεται το Βαργκάς από την Αβα Γκάρντνερ στην «Ξυπόλυτη κόμισσα») γράφει με ένα πολύ ιδιαίτερο στυλ, όσο ιδιαίτερος είναι και ο ήρωάς της. Ακολουθεί τις αρχές του police procedural, περιγράφοντας εντυπωσιακά τον τρόπο λειτουργίας των αστυνομικών ομάδων και τη σωστή διεξαγωγή μιας πολυμέτωπης έρευνας. Ο ρυθμός αφήγησης συντελεί ώστε το ενδιαφέρον να κλιμακώνεται σταδιακά, οι παγίδες παραπλάνησης είναι τοποθετημένες με μαεστρικό τρόπο και η ανατροπή έχει ακριβώς τον τόνο που απαιτείται.

Μεγαλιθικό μνημείο

Δυνατό σημείο η σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Αρχής γενομένης από τον Ανταμσμπέργκ, έναν πολύ ιδιαίτερο, ιδιόρρυθμο, αλλά πάντα γοητευτικό χαρακτήρα, σχεδόν μοναδικό στον τρόπο που σκέφτεται και συμπεριφέρεται. Τι άλλο θα μπορούσε να είναι ένας επιθεωρητής που ψάχνει τις απαντήσεις στα ερωτηματικά της έρευνας ξαπλωμένος πάνω στην πέτρα ενός ντολμέν, αυτού του μεγαλιθικού ταφικού μνημείου της περιοχής που βρίσκεται καρφωμένο εκεί για 4.000 χρόνια; Αλλά και όλη η ομάδα των αστυνομικών περιγράφεται εξαιρετικά, με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του καθενός να έρχονται στην επιφάνεια μέσα από την καθημερινή δράση τους. Από τη ρωμαλέα και ακατανίκητη Ρετανκούρ, τον απίθανο Μερκαντέ με τη διαταραχή της συνεχούς υπνηλίας, τον σταθερό και συνεπή Βεράνκ, μέχρι τον τοπικό επιθεωρητή Ματιέ, που στην πορεία δυσπιστεί στις μεθόδους του Ανταμσμπέργκ, αλλά στο τέλος αποθεώνει την αυθαίρετη ευρηματικότητα και αποτελεσματικότητά του. Ιδιαίτερη μνεία για τον Γιοάν, τον ιδιοκτήτη των «Δύο σκούδων», της τοπικής ταβέρνας, που εν μέσω δολοφονιών τιμά με το παραπάνω τη φημισμένη γαλλική κουζίνα.

Οσο για την ατμόσφαιρα, είναι εντελώς εντυπωσιακή. Ντολμέν, κάστρα, φαντάσματα, ομίχλη, άνθρωποι που πατάνε τις σκιές άλλων για να τους τρομοκρατήσουν, ο απόγονος του Σατομπριάν και μια σειρά από παραδόσεις, όλα αυτά δημιουργούν μια απειλητική και μυστηριώδη ατμόσφαιρα, με φόντο πάντα τη γραφική πανέμορφη Βρετάνη.

Απόλυτα εναρμονισμένη με το πνεύμα του έργου η μετάφραση του Γιάννη Στρίγκου συντελεί στην αναγνωστική απόλαυσή του.

Fred Vargas
Στον πέτρινο τύμβο
Μια υπόθεση για
τον επιθεωρητή Ανταμσμπέργκ
Μτφ. Γιάννης Στρίγκος,
Εκδ. Πατάκης, 2025, σελ. 542
Τιμή 18 ευρώ