«Το ένδυμα όχι {LF}ως εμπόρευμα, αλλά {LF}ως προϊόν πολιτισμού»

Η σχεδιάστρια Ελευθερία Αράπογλου και η ιστορικός μόδας Μέτυ Τσουκάτου για χρόνια ασχολούνταν επαγγελματικά και ερευνητικά με την παραγωγή ρούχων και το φαινόμενο της μόδας. Το 2021, στην απόπειρά τους να μην ασχοληθούν με την παραγωγή και κατανάλωση αυτής της βιομηχανίας, ίδρυσαν το σχήμα πολιτισμού Clotheslines. Σκοπός τους να καλύψουν δημιουργικά τα κενά που αφήνει η έλλειψη ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού προγράμματος για την ανάδειξη και ανάπτυξη της ελληνικής μόδας.

Μ.Τ.: Η σχέση μου με τη μόδα έχει βάση στη θεωρία. Αρχικά εργάστηκα ως στυλίστρια στο «Marie Claire» και συνέχισα με θεωρητικές σπουδές, ιστορία και φιλοσοφία της επιστήμης και μετά μεταπτυχιακό στην ιστορία του ενδύματος. Φαίνεται ότι την αγαπούσα πολύ τη μόδα και είπα να προσεγγίσω πάλι το αντικείμενο με νέα εργαλεία.

Ε.Α.: Το Digitaria, ένας ανεξάρτητος οίκος μόδας που δημιούργησα το 2009, είχε για πυρήνα του τη γεωμετρία, προτείνοντας πατρόν με νέες φόρμες ρούχων. Σίγουρα δεν έχει να κάνει με τις τάσεις και τους κύκλους της αγοράς. Ηταν πιο προσωπικό project και κάθε συλλογή, γυναικεία και ανδρική, βασιζόταν σε κάποια προσωπική εμπειρία. Οταν όμως το brand μεγάλωσε πολύ, αυτό που συνέβαινε άρχισε να μη μου αρέσει και τώρα έβαλα μία άνω τελεία.

Εκδόσεις και εκθέσεις

Μ.Τ.: Το Clotheslines είναι μια πολιτιστική πρωτοβουλία με πυρήνα το ένδυμα. Η ιδέα μας ξεκίνησε από την ανάγκη να κάνουμε σειρά εκδηλώσεων αντιμετωπίζοντας το ένδυμα όχι ως εμπόρευμα αλλά ως προϊόν πολιτισμού. Και έτσι να έρθουμε σε επαφή και με κόσμο που ασχολείται με το ένδυμα χωρίς να περιοριστούμε στους σχεδιαστές, αλλά και σε καλλιτέχνες, σε επιμελητές. Θεωρούμε ότι το ένδυμα είναι προνομιακό πεδίο, αφού όλοι μας και το ευρύ κοινό έχει μία σχέση μαζί του και δίνει τη δυνατότητα να ανοίξεις πόρτες θέασης σε διαφορετικά ζητήματα. Ηδη έχουμε δραστηριοποιηθεί εκδοτικά. Προχωρήσαμε με την έκδοση «Ενστολα Σώματα» στην έρευνα της σημασίας της στολής και το παρουσιάσαμε κοινωνιολογικά, ανθρωπολογικά, εικαστικά, καλώντας συγγραφείς, φωτογράφους, σχεδιαστές, να αποτυπώσουν τις διαφορετικές πτυχές του συγκεκριμένου τύπου ένδυσης. Επίσης καταγράψαμε σε ένα λεύκωμα την πορεία του ελληνικού ανεξάρτητου brand Digitaria συστήνοντας στον αναγνώστη μια εκπρόσωπο της σύγχρονης ελληνικής μόδας. Οι φωτογραφίες, αποκλειστικά του Γιώργου Μαυρόπουλου, αποτυπώνουν τη σταθερή συνεργασία σχεδιάστριας και φωτογράφου, όπως και τον κοινό τόπο της καλλιτεχνικής τους έκφρασης.

Ε.Α.: Υπάρχει σκέψη για να προχωρήσουμε σε κάποιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Επίσης έχουμε συμμετάσχει και εμείς αντίστοιχα σε κάποιες εκθέσεις, με έργο μας. Οπως στην έκθεση «Μεταμορφώσεις: Τέχνες και Παραμύθια» σε επιμέλεια της miss dialectic. Το έργο «Εξανθρωπισμός» της Clotheslines είχε αφετηρία ένα λαϊκό παραμύθι και τις παραλλαγές του «Τ’ αδέλφια που έγιναν πουλιά». Μιλάει για τα εννέα αδέλφια που έχουν γίνει πουλιά και πρέπει η αδελφή τους να ράψει ένα ρούχο με συγκεκριμένο τρόπο για να γίνουν άνθρωποι. Η έρευνά μας για την παραγωγή του έργου βασίστηκε στο πώς το ένδυμα μεταμορφώνει αυτόν/αυτή που το φοράει. Ο «Εξανθρωπισμός» είναι ένα πουκάμισο/φόρεμα/ φουστάνι/φορεσιά/αλλαξιά που κατασκευάστηκε από 58 ρετάλια διαφορετικών υφασμάτων από βαμβάκι, βισκόζη, tencel, λινάρι και Rayon με την τεχνική του πάτσγουορκ.

Μ.Τ.: Τώρα δουλεύουμε ψηφιακά για ένα πρώτο αρχείο της ελληνικής μόδας. Αφορά τη σύγχρονη μόδα που παράγεται στην Ελλάδα. Είδαμε ότι δεν υπάρχει κάποιος μεγάλος φορέας που συγκροτημένα να συλλέγει τη σύγχρονη μόδα. Μεμονωμένα βέβαια υπάρχει η συλλογή από το Ιδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου, αλλά λόγω έλλειψης πόρων και χώρων δεν είναι προσβάσιμη. Επιχειρήσαμε λοιπόν να καλύψουμε αυτό το κενό και ξεκινήσαμε από το πατρόν. Οτι δηλαδή είναι ένα κομμάτι της ενδυματολογικής παραγωγής το οποίο και δεν το συλλέγουν εύκολα τα μουσεία αλλά και είναι πολύ δύσκολο να παρουσιαστεί. Οπότε σίγουρα το ψηφιακό περιβάλλον ευνοεί την παρουσίασή του. Το αρχείο αντλεί το πρωτογενές υλικό του από τις ιδιωτικές συλλογές σύγχρονων δημιουργών μόδας στοχεύοντας στη διατήρηση και ανάδειξη της διαδικασίας κατασκευής των ενδυμάτων. Παρουσιάζει δώδεκα σχεδιαστές, σχεδιαστικές ομάδες και καλλιτεχνικές κολεκτίβες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, μέσα από δώδεκα επιλεγμένα ενδύματα και αξεσουάρ. Το ονομάζουμε Contemporary Greek Fashion in Detail γιατί μας ενδιαφέρει η λεπτομέρεια στη σύσταση ενός αρχείου που για την καταγραφή συγκεντρώσαμε τα σχετικά τεκμήρια: σκίτσα, φωτογραφίες, τεχνικά σχέδια.

Τα πατρόν στο επίκεντρο

Ε.Α.: Ξεκινήσαμε από μία νεότερη γενιά ανερχόμενων σχεδιαστών αλλά ανατρέχουμε και στους καταξιωμένους με κριτήριο να παραμένουν ενεργοί στη δημιουργία συλλογών. Στο επίκεντρο του αρχείου βρίσκονται τα πατρόν των ενδυμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο τους στη διαδικασία σχεδιασμού και υλοποίησης κάθε δημιουργίας. Στόχος μας είναι η διαφύλαξη και η προβολή της σύγχρονης ενδυματολογικής παραγωγής, αλλά όχι μέσω των εικόνων της, αλλά της δομής της. Οι επισκέπτες του αρχείου μπορούν να περιηγηθούν στα επιλεγμένα ενδύματα μέσω φωτογραφιών υψηλής ανάλυσης, να διαβάσουν αναλυτικές πληροφορίες και να κατεβάσουν τα πατρόν σε φυσικό μέγεθος, για έρευνα και εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Μ.Τ.: Η διαδικασία μας ακολουθεί τα πρότυπα και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης με σκοπό το αρχείο να διατηρηθεί ακόμα και αν το Clotheslines πάψει να υπάρχει.