Δημιουργική καταστροφή και αδίστακτοι παίκτες

Το πιο σίγουρο συστατικό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής – και γενικώς της αμερικανικής κυβέρνησης – είναι η πρόκληση αναστάτωσης. Τίποτε δεν παραμένει σταθερό, τίποτε δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο και αυτό είναι κάτι βέβαιο ότι συμβαίνει βάσει σχεδίου του προέδρου Τραμπ. Ελλάδα και Κύπρος είχαν, σε γενικές γραμμές, μια θετική εμπειρία όσον αφορά τις διμερείς σχέσεις τους με τις ΗΠΑ κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, φαίνεται ωστόσο ότι δεν έχουν εκτιμηθεί επαρκώς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις τάξεις των Ελληνοαμερικανών, οι διαφορές που υπάρχουν με την περίοδο Τραμπ 2.0 και τι αυτές σημαίνουν για τα ελληνικού ενδιαφέροντος ζητήματα.

Ας πάρουμε την έμφαση που δίνει η κυβέρνηση Τραμπ στην εθνική κυριαρχία. Από τη μία, είναι κάτι που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως μια πιο δυναμική εκδοχή της δέσμευσης που υπάρχει στη Χάρτα του ΟΗΕ για το απαραβίαστο της ανεξαρτησίας και της εδαφικής κυριαρχίας. Μια δεύτερη ματιά, όμως, αποκαλύπτει πως η Ομάδα Τραμπ σχετίζει την έννοια της «κυριαρχίας» κυρίως με την προσέγγισή της στο Μεταναστευτικό και όχι με τις διακρατικές σχέσεις. Εάν εκείνοι οι οποίοι υποστηρίζουν την προστασία της κυριαρχίας της Ελλάδας στο Αιγαίο ή την επανένωση της Κύπρου δεν σημάνουν συναγερμό μετά τη ραγδαία εγκατάλειψη από τον πρόεδρο Τραμπ της κυριαρχίας της Ουκρανίας ή τις προτάσεις του για επέκταση των συνόρων των ΗΠΑ και τη μονομερή προσάρτηση υπεράκτιων περιοχών – Γροιλανδία, Διώρυγα του Παναμά – τότε θα είναι διανοητικά ανέντιμοι.

Στο φόντο της ομιλίας του αντιπροέδρου Βανς στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ακούστηκαν φωνές από διάφορες πλευρές της Ευρώπης που πανηγύριζαν για τη χρήση του όρου MEGA – Να Κάνουμε Πάλι Μεγάλη την Ευρώπη. Μόνο που ενώ τα εθνικιστικά κινήματα της Ευρώπης βλέπουν όμορες ψυχές στο κίνημα MAGA των ΗΠΑ, η βάση του Τραμπ καθοδηγείται από το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική». Δυστυχώς δε, ο κόσμος μοιάζει να λησμονεί τον πυρήνα του αρχικού κινήματος «Πρώτα η Αμερική»: τον απομονωτισμό. Πρακτικά, εάν αυτό είχε επικρατήσει κατά τη δεκαετία του 1930, η Ευρώπη θα είχε κατακτηθεί από τον Χίτλερ. Οσοι ταυτίζονταν με εκείνο το αρχικό «Πρώτα η Αμερική» είχαν φτάσει να αντιτίθενται ακόμη και στον εξοπλισμό των Βρετανών, πολύ περισσότερο στην άμεση υπεράσπιση των συμμάχων.

Το πλέον ενοχλητικό κομμάτι του νέου κινήματος «Πρώτα η Αμερική» είναι η άποψη που έχει για τους συμμάχους. Ο πρόεδρος Τραμπ τους έχει επανειλημμένως περιγράψει ως «χειριστικούς» ή ως κάποιους που «εκμεταλλεύονται» τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ομως, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της Αμερικής απέναντι στις συμμαχίες της, δεν ωθεί τους υπόλοιπους μετέχοντες σε αυτές να κάνουν το ίδιο;

Ισως να εισερχόμαστε σε μια περίοδο «δημιουργικής καταστροφής» όσον αφορά τη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο. Υπάρχουν αδίστακτοι παίκτες – και η Τουρκία είναι ένας από αυτούς – οι οποίοι ποντάρουν στην υποχώρηση της Αμερικής από τη διεθνή σκηνή – όχι μόνο σε επίπεδο στρατιωτικών δυνάμεων που διατηρούν στο εξωτερικό, αλλά και όσον αφορά τη στήριξη που παρέχουν στους συμμάχους τους, στη δέσμευσή τους στην επιβολή των αρχών πάνω στις οποίες στηρίζεται η διεθνής τάξη. Εάν όντως οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν την αρχή του απαραβίαστου της ανεξαρτησίας και εδαφικής κυριαρχίας, αποφασίσουν ότι οι περικοπές στον προϋπολογισμό του υπουργείου Αμυνας πρέπει να περιλάβουν και σημαντικές μειώσεις δαπανών που αφορούν την Αλεξανδρούπολη ή τη Σούδα και τηρήσουν μια ουδέτερη στάση στη διαμάχη ανάμεσα σε δημοκρατίες και αυταρχικά καθεστώτα, τότε η Τουρκία του Ερντογάν – η Γαλάζια Πατρίδα και όλα τα σχετικά – είναι αυτή που θα επωφεληθεί.

Ο Εντι Ζεμενίδης είναι ο εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Council (HALC)