Τα μυστικά ενός συλλέκτη

«Πίσω από την ανεκπλήρωτη επιθυμία μου να γίνω ζωγράφος κρύβεται ίσως η απάντηση για αυτό το έργο που κατόρθωσα να δημιουργήσω μέχρι σήμερα. Κατάφερα έτσι να δώσω διέξοδο στις ευαισθησίες μου, ώστε να μπορώ ανερυθρίαστα να λέω πως η ζωή μου ανάμεσα στις δημιουργίες των άλλων αποκτά ένα ιδιαίτερο νόημα, γίνεται και αυτή ένα είδος δημιουργίας. Μπόρεσα να ξεφύγω από τον κλοιό της μοναξιάς μου, επικοινωνώντας με την εποχή μου, αντιλαμβανόμενος τις διαστάσεις των αδιεξόδων της και την ένταση των προβλημάτων της. Δεν συλλέγω έργα με κριτήρια, διακοσμητικά ή έργα που απλώς κολακεύουν ή μπορούν να θεωρηθούν επένδυση. Επιλέγω έργα βιωματικά που βγαίνουν από τη ζωή του δημιουργού τους και είναι καρπός της αγωνίας τους. Επιλέγω ζωγραφική ή γλυπτική που αφήνει περιθώρια να δούμε τον κόσμο με συναίσθημα και φαντασία και να ανακαλύψουμε την ποιητική του διάσταση».

Με αυτά τα λόγια ο Βλάσης Φρυσίρας επιχειρεί να δώσει το στίγμα του οράματός του. Μιας ιδιωτικής συλλογής με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δημιούργησε με πάθος. Ενός συνόλου έργων που αγωνίστηκε για να τα μοιραστεί με το ευρύ κοινό και να δημιουργήσει το δικό του μουσείο, κάτι που το κατάφερε με την αλλαγή της χιλιετίας, ακριβώς το 2000. Μια περιπέτεια που άφησε το δικό της αποτύπωμα στην εγχώρια εικαστική σκηνή, ουκ ολίγες φορές και με διεθνή προσανατολισμό, και η οποία επιχειρεί να χωρέσει σε δύο τόμους με πολλά κείμενα και λιγότερα φωτογραφικά στιγμιότυπα υπό τον τίτλο «Βλάσης Φρυσίρας: Η συλλογή / Το μουσείο / Ο ζωγράφος – Κείμενα, κριτικές, συνεντεύξεις» (εκδόσεις Πατάκη).

Το πρώτο μέρος της έκδοσης, που αφορά τη συλλογή, προλογίζει ο διευθυντής εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος Βασίλη και Μαρίνας  Θεοχαράκη, Τάκης Μαυρωτάς, ενώ το δεύτερο, που αφορά το Μουσείο Φρυσίρα και τις εκθέσεις που πραγματοποιήθηκαν σε αυτό την εικοσαετία 2000-2020, ο ζωγράφος και καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών Τήνου Κωνσταντίνος Νταούλας. Το τρίτο μέρος αναφέρεται στη «μεταμόρφωση» του συλλέκτη σε ζωγράφο και στην πρώτη ατομική έκθεση του Βλάση Φρυσίρα, που πραγματοποιήθηκε το 2023, με εισαγωγικό κείμενο του καθηγητή και συγγραφέα Κώστα Παππή. Την επιμέλεια της έκδοσης είχε ο Γιώργος Γιαννούσης.

Φανταστικό μουσείο, όπως το χαρακτήρισε η Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, ή ένα πολυσύνθετο έργο τέχνης, που υποστηρίζει αποκλειστικά ζωγράφους, και μάλιστα νέους, που ζωγραφίζουν όπως τον παλιό καλό καιρό της παραδοσιακής ζωγραφικής, με πινέλα, λάδι και μουσαμά και θέμα τους την ανθρώπινη φιγούρα, σύμφωνα με την τοποθέτηση του Γ. Π. Σαββίδη;

Το βέβαιο είναι ότι πρόκειται για το αποτέλεσμα της «αδηφάγου συλλεκτικής μανίας του που υπερβαίνει πάντα τα μέσα του, αλλά δεν μένει ποτέ ανικανοποίητη, τουλάχιστον προσωρινά», όπως επεσήμαινε η τέως διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, σκιαγραφώντας τον ως «κυνηγό ταλέντων».

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΡΓΟ. Ο 80χρονος σήμερα δικηγόρος, συλλέκτης και εν τέλει ζωγράφος Βλάσης Φρυσίρας γεννήθηκε στον Μικρό Βάλτο Κορινθίας και το πρώτο έργο που αγόρασε – έλεγε σε μια συνέντευξή του στη γράφουσα το 2000 όταν εγκαινιάστηκε το μουσείο του, αποτέλεσμα «20 ετών κυοφορίας και 5 χρόνων τοκετού, όλα πολύ οδυνηρά» – ήταν ένας Χριστός Εσταυρωμένος, έργο ανωνύμου, το οποίο απέκτησε το 1963.

Εκτοτε στα δύο κτίρια της οδού Μονής Αστερίου – που σήμερα λειτουργούν μόνο κατόπιν ραντεβού – είδαμε μεταξύ άλλων έργα του Πατ Αντρέα και του Βαλέριο Ανταμί, του Ζαν Ρουστέν και του Αντρέα Μαρτινέλι, του Γκέοργκ Ρίχτερ και του Αντόνιο Σεγκί, αλλά και ελλήνων δημιουργών όπως ο Κώστας Τσόκλης, ο Χρόνης Μπότσογλου, ο Τάσος Μισούρας, ο Δήμος Σκουλάκης, ο Γιάννης Βαλαβανίδης, ο Θανάσης Μακρής, ο Πάνος Φειδάκης.

Στον δεύτερο τόμο τη σκυτάλη των εκθέσεων έργων της συλλογής του Βλάση Φρυσίρα παίρνουν οι δύο ατομικές παρουσιάσεις της δουλειάς του, πάντα στο τελάρο, στο οποίο μένει πιστός, είτε διαλέγει έργα άλλων είτε δημιουργεί δικά του.

Πρόκειται για ένα εκδοτικό εγχείρημα που συγκεντρώνει πολύτιμο υλικό με σπουδαίες υπογραφές, μέσα από το οποίο μπορούν όσοι έχουν ζήσει τη διαδρομή του συλλέκτη και ζωγράφου να την ξαναθυμηθούν και ίσως να καλύψουν κενά μνήμης ή να ξεδιαλύνουν τμήματά της που τους ήταν ασαφή. Και βεβαίως ένα πολύτιμο εργαλείο για τον ιστορικό τέχνης, καθώς μπορεί μέσα από τις 900 αυτές σελίδες να σκιαγραφήσει το πορτρέτο όχι μόνο του συλλέκτη αλλά και μιας ολόκληρης εποχής.