Πόσο κοστίζουν στην ελληνική οικονομία οι δασμοί ΗΠΑ σε ΕΕ

Ψαλίδι κατά 0,4% του ΑΕΠ και μείωση των ελληνικών εξαγωγών κατά 1,7% σημαίνει η αύξηση των δασμών των ΗΠΑ στην ΕΕ κατά 10% συνολικά μέχρι το 2026. Αυτό προκύπτει από την τελευταία μελέτη της Εθνικής Τράπεζας σε μια πρώτη αποτίμηση των δυνητικών επιδράσεων των πολιτικών αυτών στην ελληνική οικονομία. Στην ίδια μελέτη επισημαίνεται ότι οι επιπτώσεις θα είναι μισές εάν οι τιμές ενέργειας σε ευρώ μειωθούν κατά 10%.

Οι διαφαινόμενες αλλαγές αφορούν κυρίως τη δασμολογική και φορολογική πολιτική των ΗΠΑ, τις προτεραιότητες της εμπορικής και κλιματικής στρατηγικής, τη συμμετοχή τους σε διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες, καθώς και θέματα σχετικά με το εποπτικό/ρυθμιστικό πλαίσιο και τη δομή επενδυτικών κινήτρων.

Η Ελλάδα διατηρεί εμπορικό πλεόνασμα έναντι των ΗΠΑ της τάξεως των 0,4 δισ. ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο από το 2011, το οποίο αυξήθηκε στα 0,6 δισ. ευρώ το 2023, ενώ στο 11μηνο του 2024 το εμπορικό ισοζύγιο ήταν οριακά πλεονασματικό (0,2 δισ. ευρώ).

Το μερίδιο των ΗΠΑ στις ελληνικές εξαγωγές αγαθών βρίσκεται σε ανοδική τροχιά την τελευταία 10ετία, σε όρους αξίας, αλλά συνεχίζει ακόμα να έχει περιορισμένη συνεισφορά αφού σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αντιστοιχεί στο 4,8% το 11μηνο του 2024.

Ετσι, οι άμεσες επιδράσεις στο ελληνικό εξαγωγικό εμπόριο από τις όποιες αλλαγές στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ αναμένεται να είναι περιορισμένες, αφενός λόγω του σχετικά μικρού μεριδίου του, αλλά και λόγω της δομής των εξαγωγών που αφορούν κυρίως βασικά αγαθά, πρώτες ύλες και προϊόντα χαμηλού βαθμού μεταποίησης, ενώ η ζήτησή τους εμφανίζει σχετικά χαμηλή ελαστικότητα ως προς την τιμή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών της Εθνικής Τράπεζας μια οριζόντια αύξηση των δασμών κατά 10% σε όλα τα εξαγόμενα μη ενεργειακά προϊόντα από την Ευρωπαϊκή Ενωση προς τις ΗΠΑ θα μείωνε τις συνολικές ελληνικές εξαγωγές κατά περίπου 1,7% και το ΑΕΠ έως και 0,4% σε σταθερές τιμές, για τη διετία 2025-2026, κυρίως λόγω έμμεσων επιδράσεων από τη σωρευτική αποδυνάμωση του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η επίδραση αυτή θα ήταν, σύμφωνα με την ΕΤΕ, σημαντικά μικρότερη αν η αύξηση ήταν περισσότερο στοχευμένη σε βιομηχανικά προϊόντα ή αν η ΕΕ επέλεγε να προχωρήσει και σε άλλες παραχωρήσεις, όπως επιχειρούν Καναδάς και Μεξικό.

Τα πλεονεκτήματα

Την ίδια ώρα, πλεονέκτημα για την ελληνική οικονομία αποτελεί ο σημαντικός ρόλος του τουρισμού που δεν επηρεάζεται άμεσα από τα μέτρα, ενώ εμφανίζει χαμηλή ευαισθησία στις διεθνείς οικονομικές διακυμάνσεις τα τελευταία χρόνια. Τα τουριστικά έσοδα από τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 1,4 δισ. ευρώ το 2023 και το 2024 αναμένεται να φθάσουν σε νέο ιστορικό υψηλό.

Επίσης η ισχυροποίηση του δολαρίου ενισχύει την ανταγωνιστικότητα κόστους των ελληνικών εξαγωγών, όμως σύμφωνα με την ΕΤΕ η θετική επίδραση αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από το υψηλό ποσοστό των, τιμολογούμενων σε δολάριο, ελληνικών εισαγωγών.

Παράλληλα στο ενεργειακό πεδίο, η αναμενόμενη ενίσχυση της εξορυκτικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές καυσίμων αν και οι βραχυπρόθεσμες επιδράσεις από τις τριβές που προκαλούν οι νέοι δασμοί και οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν σημαντικές. Πάντως η Ελλάδα εκτιμάται ότι θα επωφεληθεί μεσοπρόθεσμα από ενδεχόμενη μείωση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου – λόγω της σχετικά υψηλής χρήσης τους στις μεταφορές, τη θέρμανση και την ηλεκτροπαραγωγή.