Εξοπλισμοί: φρούδες ελπίδες;

Η Ελλάδα διαμαρτύρεται στο Παρίσι καθώς η Γαλλία φέρεται ότι προτίθεται να πωλήσει τον προηγμένο πύραυλο Meteor στην Τουρκία. Πρόκειται για τον πύραυλο με τον οποίο είναι εξοπλισμένα τα 24 ελληνικά Rafale που πρόσφατα αγόρασε η Ελλάδα από τη Γαλλία. Και οι οποίοι πύραυλοι προσφέρουν αεροπορική υπεροχή και πλεονεκτήματα στο Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο, που εκτιμάται ότι δεν έχει η Τουρκία. «Η Ελλάδα απέκτησε την υπεροπλία στο Αιγαίο», επισημαίνουμε σε κάθε ευκαιρία. Η Ελλάδα (υπουργός Αμυνας Νίκος Δένδιας) σε σχετικό διάβημά της επισήμανε ότι η προτιθέμενη πώληση του εν λόγω πυραύλου στην Τουρκία «δεν συνάδει με τις μέχρι τώρα άριστες σχέσεις των δύο χωρών», Ελλάδας και Γαλλίας. Μπορεί «να μη συνάδει» αλλά θα πρέπει να είμαστε και αφελείς έχοντας τις φρούδες ελπίδες ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει μοναδικά πλεονεκτήματα και υπεροπλία στο Αιγαίο και η Τουρκία θα κάθεται και θα παρακολουθεί «με σταυρωμένα τα χέρια».

«Οι εξοπλισμοί από τη μια πλευρά οδηγούν κατά κανόνα σε εξοπλισμούς και από την άλλη» και έτσι μπαίνουμε στην «κούρσα των εξοπλισμών» χωρίς τέλος και όποιος αντέξει. Στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και παρά τις συμφωνίες για τον «έλεγχο των εξοπλισμών» (arms control) ήταν η τότε Σοβιετική Ενωση που δεν άντεξε. Κατέρρευσε. Στην καθ’ ημάς περίπτωση η Τουρκία έσπευσε να απαντήσει στην προβαλλόμενη «ελληνική υπεροχή/υπεροπλία». Στην προμήθεια των F-35 από την Ελλάδα εξασφάλισε την αγορά των F-16 από τις ΗΠΑ (και ίσως αργότερα και F-35) και στην απόκτηση των 24 Rafale από τη Γαλλία απαντά με την προμήθεια 40 Eurofighters από την ευρωπαϊκή κοινοπραξία, που ως φαίνεται θα εξοπλισθούν με τους πυραύλους Meteor. Για μια χώρα που έχει αμυντικές δαπάνες σχεδόν τετραπλάσιες σε απόλυτο μέγεθος από τις ελληνικές (26,9 δισ. δολάρια έναντι 6,7 της Ελλάδας) ήταν αναπόφευκτο. Και συνιστά ελληνικό παράδοξο (επιεικώς) το γεγονός ότι η Ελλάδα πίστευε ότι η Τουρκία δεν θα έκανε κάτι τέτοιο. Με άλλα λόγια, οι «υπεροπλίες» και τα «μοναδικά πλεονεκτήματα» δεν απαντούν από μόνα τους στο ελληνικό πρόβλημα ασφάλειας. Ισως και να το επιδεινώνουν.

Ο Κ. Καραμανλής (πρεσβύτερος) για να αποφύγει την κούρσα των εξοπλισμών μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας πρότεινε το 1976 στην Αγκυρα την υπογραφή συμφωνίας για τον αμοιβαίο περιορισμό των εξοπλισμών και σύμφωνο μη επίθεσης. Το δε υπουργείο Εξωτερικών επεξεργάστηκε τα σχέδια των Συμφωνιών αυτών (δημοσιεύονται στο Αρχείο Καραμανλή). Η Αγκυρα τα αποδέχθηκε στην αρχή αλλά τελικώς τα απέρριψε.

Σήμερα η Ελλάδα πλειοδοτεί σε εξοπλισμούς και στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών (στο 3% ΑΕΠ ήδη). Εχει ενδιαφέρον ότι σε πρόσφατη ομιλία του στο Σικάγο ο υπουργός Αμυνας αφού επεσήμανε ότι η Ελλάδα έχει περισσότερα άρματα μάχης απ’ όσα έχουν αθροιστικά Γερμανία, Γαλλία, Ην. Βασίλειο, Βέλγιο και Ολλανδία μαζί (!) επέκρινε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία υπογραμμίζει τους οικονομικούς περιορισμούς για την αύξηση των αμυντικών επενδύσεων. Η Ελλάδα εμφανίζεται έτσι να συμφωνεί με το αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% ΑΕΠ από τις ευρωπαϊκές χώρες όταν με δυσκολία πλησιάζουν το 2%. Ελληνική προτεραιότητα παραμένει βέβαια το ειδικότερο πρόβλημα ασφάλειας που αντιμετωπίζει. Και που θα αντιμετωπίζει για όσο διάστημα δεν επιλύονται τα προβλήματα και δεν εξομαλύνονται σε βάθος οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ