Αντιστρέφοντας την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας

Την περίοδο 2015 – 2019 η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να αντιστρέψει την απορρυθμιστική τάση που εξελισσόταν στην αγορά εργασίας ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και με μεγαλύτερη σφοδρότητα από το 2010 και μετά. Θυμίζω ότι η ιδέα της απορρύθμισης αποτέλεσε τον πυρήνα των δύο πρώτων μνημονίων που εφαρμόστηκαν στη χώρα. Η αντίληψη που επικράτησε προέβλεπε ότι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας θα αντιμετωπιζόταν μέσω της εσωτερικής υποτίμησης, της μείωσης δηλαδή των μισθών και της αφαίρεσης των εν γένει προστατευτικών ρυθμίσεων της εργασίας. Τα αποτελέσματα της πολιτικής αυτή είναι ήδη γνωστά. Την περίοδο εκείνη η χώρα σημείωσε τα πλέον δραματικά υψηλά ποσοστά ανεργίας 28% και 60% για τους νέους, δημιουργήθηκε μια ολόκληρη γενιά εργαζόμενων φτωχών, αυξήθηκε ο κίνδυνος φτώχειας και υλικής στέρησης όχι μόνο στους ανέργους αλλά και στους εργαζόμενους, οι ανισότητες εξερράγησαν. Η χώρα σκιάστηκε από μια άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση ενώ την ίδια στιγμή η ελληνική οικονομία όχι απλώς δεν ανέκαμψε αλλά βυθίστηκε σε βαθύτερη ύφεση.

Τα περιθώρια για την υλοποίηση της στρατηγικής του ΣΥΡΙΖΑ στα εργασιακά δεν ήταν απλώς στενά, αλλά ασφυκτικά, διότι κλήθηκε να κυβερνήσει σε εξαναγκαστικό μνημονιακό περιβάλλον, ήταν δε εξαιρετικά δύσκολο να προωθήσει μεταρρυθμίσεις που ουσιαστικά αντιστρατεύονταν τα πεπραγμένα των δύο πρώτων μνημονίων.

Από το 2015 και μετά δόθηκε μια πραγματική μάχη σε όλα τα επίπεδα και απέναντι σε ασύμμετρες δυνάμεις για την αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων στη χώρα. Η προσπάθεια συνάντησε τρομακτικά εμπόδια. Με διαρκείς εκβιασμούς από την πλευρά των ευρωπαϊκών θεσμών και του ΔΝΤ για μη ολοκλήρωση των αξιολογήσεων και μη εκταμίευση της δόσης στη χώρα, με τις αντιστάσεις εγχώριων κέντρων και τις υπόγειες συνεννοήσεις μεταξύ του ΣΕΒ και των θεσμών. Με την επιμονή της τότε κυβέρνησης, λάβαμε πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία για να αναδείξουμε το ζήτημα και να δείξουμε ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να συνεχίσει να είναι η εξαίρεση από το επονομαζόμενο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο για το οποίο τόσο επαίρονταν οι Συνθήκες και οι Χάρτες θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πράγματι η υπόθεση των εργασιακών δικαιωμάτων στην Ελλάδα ταυτίστηκε τότε με την επιδίωξη μιας πιο κοινωνικής Ευρώπης με κορυφαία συνδικάτα απ’ όλη την Ευρώπη να στηρίζουν την προσπάθεια. Τελικώς τον Αύγουστο του 2018 αποκαταστάθηκαν οι βασικές αρχές των συλλογικών διαπραγματεύσεων και δόθηκε μια μεγάλη ανάσα στο τι θα μπορούσε να χτιστεί ξανά.

Πέραν των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε σε σημαντικό βαθμό να αντιστρέψει την απορρυθμιστική τάση στην αγορά εργασίας. Ακολουθώντας τον ακριβώς αντίστροφο δρόμο που εξελισσόταν τα προηγούμενα χρόνια αφενός αποκατέστησε δικαιώματα και προστατευτικό πλαίσιο που είχαν αφαιρεθεί, αφετέρου επιχείρησε να ρυθμίσει τις πτυχές εκείνες της εργασίας που δεν είχαν ποτέ ρυθμιστεί και να καλύψει ως ένα βαθμό τις νέες ευέλικτες μορφές εργασίας που κυριαρχούσαν.

Στο πλαίσιο αυτό η κυβέρνηση επανέφερε το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία, αύξησε τον κατώτατο μισθό, κατήργησε τον υποκατώτατο μισθό για τους νέους, αυξάνοντας τον μισθό τους κατά 28%, έθεσε κανόνες για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, για την προστασία των εργαζομένων στις εργολαβίες, νέους κανόνες για τις απολύσεις και τα ωράρια, κανόνες προστασίας των εργαζομένων στις περιπτώσεις πτώχευσης επιχειρήσεων. Τα αποτελέσματα ήταν αναμφίβολα αξιοσημείωτα: η ανεργία μειώθηκε κατά 9% και περισσότεροι από 400.000 συμπολίτες μας βρήκαν δουλειά, η ανεργία των νέων μειώθηκε κατά 13 μονάδες, η αδήλωτη εργασία κατά 11 μονάδες και οι όροι εργασίας βελτιώθηκαν για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στην τήρηση των ωραρίων τους, την καταβολή του μισθού και την ασφάλισή τους.

Συνολικά με τη στρατηγική που ακολούθησε ο ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να σταματήσει τη διαδικασία συμπίεσης του ιστορικού ορίου των αναγκών των εργαζομένων και σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε.

Η Εφη Αχτσιόγλου είναι βουλευτής Δυτικού Τομέα Αθηνών της Νέας Αριστεράς και πρώην υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης