«Ο έρωτας παραμένει ένα ταμπού, ένα πρόβλημα»

Ο Σαίξπηρ συναντάει τη σύγχρονη σκηνή στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα/ Η θαυμαστή κι αξιοθρήνητη τραγωδία», τη νέα παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος που κάνει πρεμιέρα αύριο στο Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος, ένας από τους πιο ανατρεπτικούς και ευρηματικούς δημιουργούς της ελληνικής σκηνής, καταπιάνεται με την εμβληματική ιστορία αγάπης, μεταφέροντας το κοινό σ’ έναν κόσμο όπου το πάθος, οι συγκρούσεις και τα ανθρώπινα διλήμματα αποκτούν νέα διάσταση.

«Είναι μία παράσταση πάρα πολύ κοντά στο κείμενο, στο στυλ, την ιστορία, όπως ακριβώς την έχει δώσει ο Σαίξπηρ με την εξαιρετική μετάφραση του Διονύση Καψάλη. Η σκέψη μου από την αρχή, όταν αποφασίστηκε να κάνουμε αυτό το έργο, ήταν να δουλέψω την ερωτική σχέση την ανεκπλήρωτη, όπως ήταν και στο “Brokeback Mountain”. Δηλαδή να δω το πώς ο έρωτας, ενός γκέι κι ενός στρέιτ ζευγαριού, δεν μπορεί να μην ανθίζει μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν του το επιτρέπουν και τι αντίκτυπο μπορεί να έχει αυτό στους εραστές ούτως ώστε να καταστρέφεται η ζωή η δική τους κι όλων των γύρω τους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αυτή η σύνδεση που έκανα στο μυαλό μου όταν αποφάσισα αυτά τα δύο έργα, ήταν κάτι που με ενδιέφερε για να το δω με δύο διαφορετικούς τρόπους», αναφέρει ο Κωνσταντίνος Ρήγος μιλώντας στο «Νσυν».

Προκειμένου να συνομιλήσει η ιστορία με τη σύγχρονη εποχή, ο σκηνοθέτης, ο οποίος υπογράφει επίσης τη σκηνογραφία και τη χορογραφία της παράστασης, επιχειρεί σύγχρονες παρεμβάσεις στο στήσιμό της, φωτίζοντας τη διαχρονικότητα του σαιξπηρικού κειμένου. «Τοποθετώ το έργο σ’ ένα περιβάλλον που είναι άχρονο, όπου ο καθένας μπορεί να το διαβάσει σε όποια εποχή θέλει. Στην πραγματικότητα, υπάρχει αυτή η αίσθηση ότι δύο οικογένειες διεκδικούν τα πάντα σε μία κλειστή πόλη, μία πόλη-κράτος. Απέναντί τους έχουν μια νεολαία που έτσι κι αλλιώς βράζει το αίμα της και η πράξη υπερισχύει της σκέψης. Υπάρχει αυτή η διαμάχη μέσα από αυτή την αίσθηση του κατεπείγοντος που έχει αυτή η ηλικία. Δηλαδή ότι όλα πρέπει να γίνουν εκείνη τη στιγμή, με την ίδια ενέργεια και είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Οπότε με αυτή την έννοια το τοποθετώ σε αυτό το περιβάλλον που μοιάζει λίγο δυστοπικό. Είναι ένα κατεστραμμένο περιβάλλον. Ενα αυτοκίνητο το οποίο έχει διαλυθεί, σαν να είναι εγκαταλειμμένο σε ένα δάσος, αλλά ουσιαστικά εκεί βρίσκει την ηρεμία του ο Ρωμαίος. Από την άλλη, το σπίτι της Ιουλιέτας, είναι σε αναστήλωση – ουσιαστικά βλέπουμε το δωμάτιό της. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οποίο μοιάζει λίγο με το δικό μας σήμερα, οι δυνάμεις προσπαθούν με κάθε τρόπο να αναστηλώσουν την εικόνα τους κι ο έρωτας προσπαθεί να ανθίσει με όμοιο τρόπο», επισημαίνει ο ιθύνων νους της παράστασης.

Επαναστατικός έρωτας

Υπό αυτό το πρίσμα, στον σκηνικό κόσμο όπου βασιλεύουν οι συμβάσεις, οι καταναγκασμοί, η εχθρότητα και το μίσος, ο έρωτας του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας ξεπροβάλλει σαν μια επαναστατική πράξη. «Οταν λέμε ότι τα δύο παιδιά αυτά φεύγουν, αποφασίζουν ότι θα κάνουν τα πάντα γι’ αυτό. Εχει τη σημασία του να είναι οι δυο τους, μεταξύ τους. Ξεπερνάει κάθε όριο. Η Ιουλιέτα λέει στους γονείς της ότι αν ήταν να παντρευτεί, θα παντρευόταν τον Ρωμαίο. Αν καλοσκεφτούμε το ότι βάζει ο Σαίξπηρ μια κοπέλα εκείνη την εποχή να λέει αυτά τα πράγματα, κάνει έντονα “φεμινιστικό” το έργο» λέει ο Κωνσταντίνος Ρήγος. «Σε έναν κόσμο γεμάτο βία και μίσος, ο έρωτας είναι το μοναδικό καταφύγιο. Το βλέπουμε από τους τραγικούς μας και θα συνεχίσει να είναι. Σε όλα τα κλασικά κείμενα, σε όλα τα μεγάλα κείμενα, ο έρωτας θα παραμένει μια κινητήριος δύναμη, γιατί η ανάγκη του ανθρώπου να είναι αγκαλιά με κάποιον άλλον είναι τόσο μεγάλη που δεν μπορεί να ξεπεραστεί με κανέναν άλλο τρόπο», προσθέτει και συνεχίζει. «Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που δεν θα μπορούσαν σήμερα δυο παιδιά από διαφορετικές χώρες, διαφορετικές θρησκείες, διαφορετικές γραμμές ψυχικές να ερωτευτούν, έτσι ερωτεύονται και ο Ρωμαίος με την Ιουλιέτα. Το πώς ενώνονται οι άνθρωποι είναι κάτι που στα περισσότερα μέρη παραμένει ένα ταμπού, ένα πρόβλημα».

Από το χιούμορ στην τραγωδία

Το έργο θεωρείται πρωτίστως μια τραγωδία, αλλά ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές του, ο Σαίξπηρ ρίχνει φως, φέρνοντας μια ανάσα ελαφρότητας πριν από την καταιγίδα. Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκε και ο Κωνσταντίνος Ρήγος στη σκηνοθεσία του. «Το πρώτο μέρος, βασίζεται πάρα πολύ στο χιούμορ, στην ευχάριστη διάθεση, στο τρολάρισμα ανάμεσα στους ήρωες, στο παιχνίδι ανάμεσα στους εφήβους, σε όλα αυτά που χαρακτηρίζουν τη νεολαία. Το δεύτερο μέρος γυρίζει σε τραγικό και σε μια κανονική τραγωδία. Εκεί ακριβώς αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρονται οι ήρωες αφού γίνονται πιο στατικοί, πολύ πιο σοκαρισμένοι. Το έργο μιλάει για τον θάνατο ουσιαστικά και με αυτόν τον τρόπο το αντιμετωπίζω σαν ένα ρομαντικό έργο και όχι ρομάντζο. Καμιά φορά ο κόσμος μπερδεύει τον ρομαντισμό με το ρομαντικό. Δεν είναι όμως σαπουνόπερα το “Ρωμαίος και Ιουλιέτα”. Είναι ένα έργο βαθύ, ουσιαστικό και πάρα πολύ σκληρό», καταλήγει ο Κωνσταντίνος Ρήγος.