680.000 υψηλά εξειδικευμένοι εργαζόμενοι έφυγαν από την Ελλάδα

Σχεδόν 680.000 νέοι, κυρίως υψηλά εξειδικευμένοι εργαζόμενοι (επιστήμονες και απασχολούμενοι σε τεχνικά επαγγέλματα), έφυγαν από την Ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια αναζητώντας καλύτερο μέλλον στο εξωτερικό, γεγονός που στέρησε από την Ελλάδα σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό, δημιουργώντας κενό στην αγορά εργασίας και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη σε κρίσιμους τοµείς της οικονομίας.

Ωστόσο, αν και το φαινόµενο αυτό φαίνεται πως τα τελευταία χρόνια αντιστρέφεται, καθώς, σύμφωνα µε στοιχεία της Eurostat, έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα περίπου 350.000 Ελληνες από εκείνους που είχαν μετοικίσει στο εξωτερικό την περίοδο 2009 – 2021, παραμένουν ακόμα άλλοι τόσοι που συνεχίζουν να ζουν και να εργάζονται στο εξωτερικό, αρκετοί από τους οποίους έχουν τις δεξιότητες που αναζητούν οι ελληνικές επιχειρήσεις για να καλύψουν τα κενά τους.

Η πλειονότητα όσων έφυγε στο εξωτερικό κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα (2010 – 2012) σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου για το Brain Gain είχαν ως χώρες προορισμού, τη Γερμανία (25%) τη Βρετανία (16%) και την Ολλανδία (8%).

ΟΙ ΛΟΓΟΙ. Μελέτη για το brain drain – brain gain που εκπόνησε το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο το 2024 έδειξε ότι ακόμα κατά μέσο όρο 330.000 νέοι και νέες, τουλάχιστον πτυχιούχοι, ζουν και εργάζονται σήμερα στο εξωτερικό και περίπου 35.000 ζουν στην Ελλάδα, αλλά δουλεύουν για επιχειρήσεις του εξωτερικού (virtual brain drain). Μάλιστα σημειώνει ότι αυτό που φέρνει πίσω κάποιους νέους πίσω στην Ελλάδα είναι κυρίως οικογενειακοί λόγοι και όχι οι υψηλότεροι μισθοί ή άλλες παροχές στο εργασιακό πεδίο. Ενδεικτικό είναι σύμφωνα με τη μελέτη ότι το 78% όσων ήταν στο εξωτερικό είχε μισθό πάνω από 2.000 ευρώ. Αντίστροφα, όταν γύρισαν στην Ελλάδα, το ίδιο ποσοστό πήρε λιγότερο από 2.000 ευρώ τον μήνα. Τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου για το brain gain δείχνουν ότι κύριοι λόγοι που επηρέασαν την απόφαση για επιστροφή και εργασία στην Ελλάδα είναι οικογενειακοί και προσωπικοί (π.χ. «η ανάγκη να βρίσκομαι κοντά στην οικογένεια και τους φίλους» 82%, το κλίμα και το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας 63%, και μόνο για το 38% κίνητρο ήταν η βελτίωση της ελληνικής οικονομίας και της αγοράς). Οσον αφορά τις μηνιαίες αποδοχές στην Ελλάδα (μεικτός μηνιαίος μισθός ), το 56% λαμβάνει έως 1.500 ευρώ, το 27% λαμβάνει από 1.501 έως 3.000 ευρώ, το 17% από 3.001 ευρώ. Επίσης όσοι επέστρεψαν απασχολούνται με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία σε: νέες τεχνολογίες -πληροφορική (10%), κατασκευές (11%), εκπαίδευση (10%), συμβουλευτικές υπηρεσίες (7%), υγεία (7%), χονδρικό και λιανικό εμπόριο (6%) και τουρισμό (6%), με το μεγαλύτερο ποσοστό όλων (46%) να απασχολείται σε ελληνικές επιχειρήσεις .

ΤΑ ΟΦΕΛΗ. Το κέρδος για την ελληνική οικονομία από την επιστροφή του εξειδικευμένου προσωπικού είναι δεδομένο, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό (τρεις στους τέσσερις) δηλώνει ότι η εμπειρία στο εξωτερικό τούς έκανε πιο ανταγωνιστικούς και εφαρμόζουν στην τωρινή τους εργασία στην Ελλάδα, την τεχνογνωσία και τις δεξιότητες που απέκτησαν στο εξωτερικό. Επομένως το στοίχημα για την ελληνική πολιτεία είναι πώς θα μπορέσει να γίνει πιο ελκυστικό το ελληνικό εργασιακό περιβάλλον για να ενθαρρύνει περισσότερους έλληνες επαγγελματίες, από τους 300.000 που παραμένουν εκτός, να αφήσουν το εξωτερικό και να ενισχύσουν με τις δεξιότητές τους την ελληνική οικονομία.