55 έργα για τη σχέση τεχνητής νοημοσύνης και δημοκρατίας

Είστε έτοιµοι να µπείτε στη θέση ενός µαθητή που είναι θύµα σχολικού εκφοβισµού; Εχετε δει πώς η τεχνητή νοηµοσύνη µπορεί να δηµιουργήσει ένα γλυπτό χρησιµοποιώντας ως πρώτη ύλη ένα ήδη υπάρχον, καµωµένο από τον µεταλλικό σκελετό θρανίων; Εχετε µήπως αντικρίσει ένα πλυντήριο από εκείνα που ξεπλένουν χρήµα ή ένα πρόβατο που θα µπορούσε να είναι ροµπότ;

Αρκεί να φτάσετε ως το Παλαιό Χημείο επί της οδού Σόλωνος, εκεί όπου στεγάζεται η βιβλιοθήκη της Νομικής Σχολής. Ανάμεσα στα αναγνωστήρια και τα γεμάτα ράφια βιβλία, τα αίθρια με τους φοιτητές που συζητούν και τα φαρδιά κλιμακοστάσια, δεκάδες έργα τέχνης προκαλούν το βλέμμα των θαμώνων και προσκαλούν τους φιλότεχνους σε μια εικαστική έκθεση στημένη εν είδει λαβυρίνθου που θέτει πολλά, διαφορετικά και άκρως επίκαιρα ερωτήματα με κεντρικό άξονα τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης.

Η έκθεση

Πίσω από την ιδέα βρίσκεται ο μουσειολόγος και δημοσιογράφος Δημήτρης Τρίκας, ο οποίος, μετά τις δύο επίσης μεγάλης κλίμακας επιμελητικές προτάσεις του στο Δρομοκαΐτειο και τον Ελαιώνα, φέτος επέλεξε να κινηθεί στο κέντρο της Αθήνας. Και να θέσει το ερώτημα «Ονειρεύονται τα ηλεκτρικά πρόβατα;», όπως είναι εν μέρει ο τίτλος της έκθεσης (με αναφορές στο καλειδοσκοπικό μυθιστόρημα του Φίλιπ Κ. Ντικ «Το ηλεκτρικό πρόβατο», που ενέπνευσε και το περίφημο φιλμ του Ρίντλεϊ Σκοτ «Blade Runner»), καλώντας τους επισκέπτες που επιχειρούν να αναζητήσουν απαντήσεις (ή επιπλέον προβληματισμούς) μέσα από τα έργα 55 καλλιτεχνών και ομάδων, περπατώντας από τη Σόλωνος έως τη Σταδίου (Μέγαρο Στάη), τη Σοφοκλέους (Γρυπάρειο Μέγαρο) και τη Μαρασλή (Μαράσλειο Διδασκαλείο), να ανακαλύψουν το σύνολο του αφηγήματος.

«Η έκθεση διερευνά τη δύσκολη σχέση της τεχνητής νοημοσύνης με τη δημοκρατία και αντίστροφα, θέτοντας καίρια ερωτήματα για το μέλλον της ανθρωπότητας σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται διαρκώς και αυξανόμενα από τους αλγόριθμους και τις ψηφιακές τεχνολογίες», επισημαίνει ο Δημήτρης Τρίκας ενώ μας ξεναγεί στο μέγαρο της οδού Σόλωνος.

Τα έργα

Εκεί, στα τέσσερα άκρα της σκάλας ακροβατούν τα ρομποτικά ανδρείκελα του Γιώργου Τσεριώνη μαζί με ένα ρομποτικό πρόβατο, ενώ ένα ακόμη – εξουθενωμένο – παρακολουθεί μια αόρατη παράδοση σε ένα αμφιθέατρο. Απέναντί του στον πίνακα ο Μάριος Φούρναρης έχει γράψει τους δικούς του τύπους Φυσικής κι έχει απλώσει πάνω στην έδρα έναν μικρόκοσμο από αλλόκοτα ξύλινα όντα. Τη σκηνή «παρακολουθεί» ένα τεράστιο ζευγάρι γυαλιά ηλίου του Κίλντι Ντράσα, ενώ στον τοίχο προβάλλεται το ποιητικό βίντεο της Φανής Μπουντούρογλου, όπου σε ένα εγκαταλελειμμένο λατομείο της Θεσσαλονίκης ένας ρομποτικός βραχίονας επιχειρεί να μεταμορφωθεί σε… φασιανό. Αριστερά της εξωτερικής σκάλας, το μεταλλικό γλυπτό του Θοδωρή Ζαφειρόπουλου μεταλλάσσεται σε μια οθόνη με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και αποκτά διαφορετικές μορφές, ενώ στην προβολή, στο αίθριο του κτιρίου, δεσπόζει η προβολή με το πλυντήριο μαύρου χρήματος του Γιώργου Δρόσου.