Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και ο κίνδυνος {CR}από τον σακχαρώδη διαβήτη

Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ) είναι οξείες νευρολογικές καταστάσεις που προκαλούνται από διαταραχές στην αιμάτωση του εγκεφάλου, οι οποίες μπορεί να είναι ισχαιμικές (αποφρακτικές) ή αιμορραγικές. Στην περίπτωση του ισχαιμικού ΑΕΕ, η απόφραξη ενός αιμοφόρου αγγείου, συχνά λόγω θρόμβου ή αθηρωματικής πλάκας, διακόπτει την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών ουσιών στον εγκεφαλικό ιστό, οδηγώντας σε κυτταρική νέκρωση. Τα αιμορραγικά ΑΕΕ οφείλονται στη ρήξη ενός αγγείου και στη διαρροή αίματος στον εγκεφαλικό ιστό ή τον υπαραχνοειδή χώρο, προκαλώντας οίδημα και περαιτέρω βλάβες λόγω αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης.

Ο σακχαρώδης διαβήτης, ιδιαίτερα ο τύπου 2, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ΑΕΕ, καθώς οι διαβητικοί ασθενείς εμφανίζουν 2 ως 4 φορές υψηλότερο κίνδυνο. Η σχέση αυτή οφείλεται σε διάφορους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς. Η χρόνια υπεργλυκαιμία προκαλεί βλάβες στο ενδοθήλιο των αγγείων και συμβάλλει στην ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης, που οδηγεί σε στένωση των αρτηριών. Επίσης, ο διαβήτης συνδέεται με αυξημένη συχνότητα άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως υπέρταση και δυσλιπιδαιμία, οι οποίοι ενισχύουν περαιτέρω την πιθανότητα εμφάνισης ΑΕΕ.

Η πρόληψη των ΑΕΕ σε διαβητικούς ασθενείς περιλαμβάνει αυστηρό έλεγχο της γλυκαιμίας, καθώς η μείωση των επιπέδων της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο αγγειακών επιπλοκών. Επιπλέον, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Τα τελευταία χρόνια, νεότερα αντιδιαβητικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς SGLT2 (εμπαγλιφλοζίνη, δαπαγλιφλοζίνη) και τα ανάλογα GLP-1 (λιραγλουτίδη, σεμαγλουτίδη), έχουν δείξει ευεργετικές επιδράσεις στον καρδιαγγειακό κίνδυνο και ενδέχεται να μειώνουν την πιθανότητα εγκεφαλικών επεισοδίων. Η ένταξη των νεότερων αυτών φαρμάκων στη θεραπεία του διαβήτη προσφέρει νέες δυνατότητες για τη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικών επεισοδίων και υπογραμμίζει τη σημασία της πολυπαραγοντικής προσέγγισης στη διαχείριση των ασθενών. Σε περιπτώσεις οξέος ΑΕΕ, η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι καθοριστικής σημασίας. Για τα ισχαιμικά ΑΕΕ, η ενδοφλέβια χορήγηση θρομβολυτικών εντός λίγων ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων μπορεί να αποκαταστήσει την αιμάτωση και να περιορίσει τη βλάβη. Επίσης, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η μηχανική θρομβεκτομή μπορεί να απομακρύνει τον θρόμβο από τις μεγάλες αρτηρίες του εγκεφάλου. Για τα αιμορραγικά ΑΕΕ, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει την άμεση διακοπή τυχόν αντιπηκτικής αγωγής και τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας,
τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ