Φαρμακοθεραπεία {CR}ή βαριατρική χειρουργική {CR}για την παχυσαρκία;

Η επικράτηση της παχυσαρκίας αυξάνεται παγκοσμίως με ραγδαίο ρυθμό. Περίπου το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ θεωρούνται παχύσαρκοι, έχοντας το όριο του δείκτη μάζας σώματος άνω του 30, ενώ ένα στα πέντε παιδιά ηλικίας 2-19 ετών θεωρείται παχύσαρκο. Αν λάβουμε υπόψη ότι το 30% των ανθρώπων στις ΗΠΑ είναι επίσης υπέρβαροι, τότε όσοι ανήκουν στην κατηγορία του φυσιολογικού βάρους αποτελούν μια μειονότητα. Το πρόβλημα γίνεται οξύτερο, καθότι σύμφωνα με προβλέψεις μέχρι το 2030 το ήμισυ του πληθυσμού των ΗΠΑ θα θεωρείται παχύσαρκο.

Παθοφυσιολογικά, στην παχυσαρκία η αλληλεπίδραση μεταξύ της γρελίνης και της λεπτίνης είναι σημαντική για την αίσθηση της πείνας και της όρεξης. Η γρελίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της πείνας», εκκρίνεται από το στομάχι όταν είναι άδειο και στέλνει ένα σήμα στον εγκέφαλο ώστε να αναζητήσει φαγητό. Η λεπτίνη, αντιθέτως, αποκαλείται «ορμόνη κορεσμού». Παράγεται από τα λιποκύτταρα και στέλνει σήμα στον εγκέφαλο ότι είστε χορτάτοι και πρέπει να σταματήσετε να τρώτε. Η παχυσαρκία συνήθως συνδέεται με κάποιο βαθμό αντοχής στη λεπτίνη. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν έχουμε αυξημένη λιπώδη μάζα και αυξημένα επίπεδα λεπτίνης στην κυκλοφορία, η επίδραση της λεπτίνης είναι μειωμένη στους υποδοχείς της μελανοκορτίνης 4 στον υποθάλαμο που ευθύνονται για τη ρύθμιση του κορεσμού και της όρεξης.

Παρεμβαίνοντας στην παχυσαρκία, για να έχουμε ένα κλινικά σημαντικό όφελος χρειαζόμαστε τουλάχιστον 10% απώλεια βάρους. Η βαριατρική χειρουργική (γαστρική παράκαμψη – gastric bypass, γαστρεκτομή με μανίκι – sleeve gastrectomy ή λαπαροσκοπική γαστρική ζώνη – laparoscopic gastric banding) υπήρξε η πιο αποτελεσματική παρέμβαση για τη διαχείριση της παχυσαρκίας εδώ και πολλά χρόνια  οδηγώντας σε μια απώλεια βάρους μεταξύ 15% και 25%. Πολλοί άνθρωποι διατηρούν αυτή την απώλεια βάρους, αλλά υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που ανακτά το βάρος ύστερα από αρκετά χρόνια. Σε μια πολύ πρόσφατη μετα-ανάλυση, βρέθηκε ότι ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος του μυοκαρδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και του εγκεφαλικού, μειώθηκε κατά 20%-30% κατά μέσο όρο.

Με την πρώτη γενιά των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, η μείωση του βάρους δεν υπερέβαινε το 10%. Σήμερα υπάρχει δικαιολογημένος ενθουσιασμός για τη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη και άλλες πιο καινοτόμες θεραπείες αφού η μείωση του σωματικού βάρους συνοδεύεται με σαφή βελτίωση της καρδιαγγειακής έκβασης. Σημειωτέον, ότι η σεμαγλουτίδη σε άτομα με διαβήτη προκαλεί 10% απώλεια βάρους ενώ σε άτομα χωρίς διαβήτη αυτή φθάνει έως και 15%. Η τιρζεπατίδη προκαλεί μεγαλύτερη απώλεια βάρους 15%-20%.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών