«Το να έχεις καλό δάσκαλο είναι {CR}η μισή δουλειά»

Στις 20 και 21 Δεκεμβρίου ο κορυφαίος στα β’ βιολιά της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, μαέστρος και καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Δωδεκανήσων «ΜουσιΚώς», θα ανεβεί στο πόντιουμ της ΚΟΑ για μια ειδική περίσταση: τη διεύθυνση μουσικής από το πολυαγαπημένο «Polar Express» με παράλληλη προβολή της ταινίας του Ρόμπερτ Ζεμέκις.

Πώς η μουσική που συνέθετε ο πατέρας σας – είτε για συμφωνική ορχήστρα είτε για μικρότερα σχήματα – έχει εγγραφεί μέσα σας;

Η αλήθεια είναι πως με εντυπωσίαζε το πώς αποτύπωνε αυτό που είχε στο μυαλό του, παίζοντας στο πιάνο και γράφοντας στο χαρτί. Βέβαια μην ξεχνάμε πως ο πατέρας μου ανήκει χρονολογικά σε μια γενιά που μουσικά μάλλον έφτασε σε αδιέξοδο. Και τα ακούσματα είναι… δύστροπα… Στις 13/12 θα ακουστεί στο ΜΜΑ από την ΚΟΑ ένα από τα έργα του, το οποίο συνέθεσε για σόλο πιάνο και προ 6ετίας το παρουσίασα ενορχηστρωμένο στην Κωνσταντινούπολη. Αναφέρομαι στις «5 χορευτικές κινήσεις», που είναι ένα 10λεπτο πολύ μελωδικό και πολύ ρυθμικό έργο, που όταν ήμουν μικρός ζητούσα από τη μητέρα μου να το παίζει στο πιάνο κάθε βράδυ πριν πάω για ύπνο. Και τώρα πια, έχοντας ακούσει τα περισσότερα από τα έργα του, σκέφτομαι «τι καλά που θα ήταν να έχει γράψει περισσότερα σ’ αυτό το στυλ»…

Γιατί επιλέξατε το βιολί; Με ποιον ιδιαίτερο τρόπο σάς συγκινεί το άκουσμα αυτού του απαιτητικού οργάνου;

Το βιολί το επέλεξα ύστερα από ένα «αποτυχημένο» πέρασμα από το πιάνο μεταξύ 3 και 5½ ετών, με δασκάλα τη μητέρα μου. Ως γνωστόν, είναι σταθερά αποτυχημένη συνταγή το να κάνεις μάθημα με έναν απ’ τους γονείς σου. Ετσι στα 5½ και έπειτα από μια συναυλία στο Ηρώδειο όπου έπαιζε κάποια ορχήστρα που δεν θυμάμαι ποια ήταν, εντυπωσιάστηκα από τα βιολιά (μιας και πρώτα και δεύτερα μαζί σε μια πλήρη συμφωνική αριθμούν περί τα 30) και είπα: αυτό θα ήθελα να κάνω!!

Σπουδάσατε πλάι σε σπουδαίος δασκάλους: τον Τάτση Αποστολίδη στην Ελλάδα και τον Grigori Zhislin στο Λονδίνο, απ’ όπου λάβατε μεταπτυχιακό δίπλωμα Σολίστ με υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση. Υπάρχει ένα δίδαγμα που σας επηρέασε βαθιά;

Και οι δύο μού έδωσαν όλα τα σπουδαία εφόδια που χρειαζόμουν ως βιολιστής και μουσικός. Δεν μπορώ φυσικά να αναφερθώ εδώ σε λεπτομέρειες. Το σημαντικό δίδαγμα όμως, μιας και με ρωτάτε αυτό, είναι πως το να έχεις καλό δάσκαλο είναι η «μισή δουλειά»! Γιατί όσο κι αν κοπιάζεις στη μελέτη, αν αυτά που μαθαίνεις τα μαθαίνεις λάθος, τότε καλύτερα να… μην τα μάθεις…

Είστε κορυφαίος βιολονίστας στην ΚΟΑ. Η πολυετής μουσική αλλά και εξωμουσική σχέση και διάδραση με τους συναδέλφους σας, ο αναπόφευκτος κώδικας οικειότητας που αναπτύσσεται μέσα στα χρόνια, θεωρείτε ότι αποτελούν προϋποθέσεις για το «δέσιμο» ενός συμφωνικού συνόλου; Και γιατί;

Προϋποθέσεις για αυτό το «δέσιμο» ενός συνόλου είναι κυρίως η εμπειρία τού να παίζεις μαζί με άλλους από μικρή ηλικία και οι όσο περισσότεροι καλοί μαέστροι έρχονται και συνεργάζονται με την ορχήστρα. Κι όταν λέω καλοί μαέστροι, εννοώ αυτούς που νοιάζονται να καταφέρουν τον κάθε μουσικό, την κάθε ομάδα κι όλους μαζί στο τέλος να παίξουν όσο πιο ομοιογενώς γίνεται. Η οικειότητα και οι εξωμουσικές σχέσεις είναι όμορφες, αλλά δεν μπορούν να προσφέρουν κάτι στη μουσική ομοιογένεια της ορχήστρας.

Ταυτόχρονα είστε μάνατζερ. Καλλιτεχνικός διευθυντής και μαέστρος της Καμεράτα Τζούνιορ, του Φεστιβάλ «ΜουσιΚώς» που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στα Δωδεκάνησα με επίκεντρο την Κω, του Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης «Δημήτρης Κρεμαστινός». Πώς υποδέχονται στην περιφέρεια τις δράσεις αυτές; Αυτό που εισπράττουμε είναι ότι διψούν για υψηλού επιπέδου συναυλίες…

Ακριβώς έτσι. Νιώθουν πως το νησί τους είναι πλέον ένα σημαντικό μέρος του «πολιτιστικού χάρτη». Σίγουρα το πρώτο πράγμα που χρειάζονται ως άνθρωποι είναι η καλή διαβίωση, αλλά, μιας και πλέον το έχουν πετύχει σε μεγάλο βαθμό μέσω της τουριστικής ανάπτυξης, είναι πλέον ουσιαστική η ανάγκη να αναδείξουν και τον πολιτισμό και να αφεθούν να απολαύσουν όλα τα οφέλη του.

Συχνά διευθύνετε έργα κορυφαίων ελλήνων συνθετών, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Μίμης Πλέσσας που έφυγε πρόσφατα από κοντά μας. Προφανώς δεν υπάρχει διαφορά στην προσέγγιση και τη μελέτη της παρτιτούρας, αλλά αναρωτιέμαι αν υπάρχει συναισθηματική φόρτιση η οποία μεταδίδεται στην ερμηνεία όταν ηγείστε ελληνικού ρεπερτορίου…

Η συναισθηματική φόρτιση την ώρα της ερμηνείας είναι πάντα αντίστοιχου επιπέδου. Εκείνη την ώρα που διευθύνω (θα πω τη φράση – κλισέ), νιώθω σαν να διευθύνω το ομορφότερο έργο. Αν δεν δώσεις την απαραίτητη σημασία σ’ αυτό που κάνεις, δεν νομίζω πως έχεις και πολλές πιθανότητες να το κάνεις πολύ καλά.

Παράλληλα διευθύνετε συχνά με την ΚΟΑ έργα κινηματογραφικής μουσικής με ζωντανή μουσική, όπως η «Φαντασία» της Disney και το «Nightmare before Christmas». Εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο αν σκεφτεί κανείς ότι δεν επιτρέπει λάθη. Ο συγχρονισμός εικόνας και μουσικής πρέπει να έχει «χειρουργική ακρίβεια». Μπορείτε να μας βάλετε στο «εργαστήριό» σας; Πώς προετοιμάζεστε γι’ αυτές τις συναυλίες; Ποιες οδηγίες δίνετε στους μουσικούς;

Η οδηγία είναι μία, απλή, αλλά και… δύσκολη. Πρέπει αυστηρά να παίζουν στον ρυθμό μου, ο οποίος υπαγορεύεται από τα μετρονομικά «κλικ» που ακούω στα ακουστικά μου. Δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο αλληλεπίδρασης. Κι εγώ «αναγκαστικά» βλέπω και ξαναβλέπω δεκάδες φορές το βίντεο όταν μελετώ.

Πώς προετοιμάζεστε για μια συναυλία την οποία πρόκειται να διευθύνετε; Ολα τα μυστικά της ερμηνείας βρίσκονται στην παρτιτούρα ή εμπνέεστε κι από αλλού;

Πάντα προσπαθώ να ανακαλύπτω όσο περισσότερα μπορώ μέσα από όσα μας δίνει ο συνθέτης, με σκοπό να καταφέρω για τους ακροατές μας να κατανοήσουν και να ευχαριστηθούν το έργο στο μέγιστο δυνατό. Οι όποιες πιθανές περαιτέρω πηγές έμπνευσης μπορούν να παρουσιαστούν τυχαία οποιαδήποτε στιγμή κι από οποιοδήποτε ερέθισμα.