Η τελευταία γιορτή πριν από τον όλεθρο

1938. Ο Μαξ Τάιλερ ανακάλυπτε το εμβόλιο για τον κίτρινο πυρετό, γεννιόταν η έγχρωμη φωτογραφία, ο Γουόλτ Ντίσνεϊ κινηματογραφούσε τη «Χιονάτη και τους Επτά Νάνους», o Αϊζενστάιν γύριζε τον «Αλέξανδρο Νιέφσκι». Το νάιλον, που πρόσφατα το είχε ανακαλύψει ένας καθηγητής, άρχιζε να μετατρέπεται σε αλεξίπτωτα και γυναικείες κάλτσες.

Η Αλφονσίνα Στόρνι και ο Λεοπόλδο Λουγκόνες, αργεντινοί ποιητές, αυτοκτονούσαν. Ο Λάσαρο Κάρδενας εθνικοποιούσε το πετρέλαιο στο Μεξικό κι αντιμετώπιζε τον αποκλεισμό και την οργή των δυτικών δυνάμεων. Ο Ορσον Γουέλς επινοούσε μια εισβολή στις ΗΠΑ από τον Αρη, που την αναμετέδιδε το ραδιόφωνο, για να τρομάξει τους ευκολόπιστους, ενώ η Standard Oil απαιτούσε την άμεση επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στο Μεξικό, ώστε να τιμωρηθεί o ιερόσυλος Κάρδενας, και να μην επαναληφθεί το κακό παράδειγμα.

Στην Ιταλία εκδιδόταν το Φυλετικό Μανιφέστο, ξεκινούσαν τα αντισημιτικά πογκρόμ, η Γερμανία κατελάμβανε την Αυστρία, o Χίτλερ ήταν απασχολημένος με το κυνήγι των Εβραίων και την αρπαγή εδαφών. Η αγγλική κυβέρνηση συμβούλευε τους πολίτες πώς να προστατευτούν από τα δηλητηριώδη αέρια, και συγκέντρωνε αποθέματα τροφίμων. Ο Φράνκο πολιορκούσε τα τελευταία προπύργια της ισπανικής αντίστασης, ενώ το Βατικανό αναγνώριζε την κυβέρνησή του. Ο Σέσαρ Μγέχο πέθαινε στο Παρίσι, πιθανότατα μέσα στη βροχή, ενώ o Σαρτρ δημοσίευε τη «Ναυτία». Στο Παρίσι, όπου o Πικάσο εξέθετε την Γκερνίκα του, καταγγέλλοντας την εποχή της αχρειότητας, γινόταν η έναρξη του 3ου Παγκοσμίου Κυπέλλου κάτω από την απειλητική σκιά του επερχόμενου πολέμου.

Στο στάδιο Κολόµπ, o πρόεδρος Αλμπέρ Λεμπρέν έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα: σημάδεψε την μπάλα, αλλά κλώτσησε χορτάρι. Οπως και το προηγούμενο, ήταν ένα Κύπελλο της Ευρώπης. Μόνο δύο αμερικανικές ομάδες, και έντεκα ευρωπαϊκές, συμμετείχαν στο Μουντιάλ του 1938. Η Ινδονησία, που ονομαζόταν ακόμα Ολλανδικές Ινδίες, ήρθε στο Παρίσι ως μοναδική εκπρόσωπος του υπόλοιπου κόσμου.

Η Γερµανία ενέταξε στην ομάδα της πέντε παίκτες από την πρόσφατα προσαρτημένη Αυστρία. Η ενισχυμένη γερμανική ομάδα εμφανίστηκε με αέρα αήττητης με τη σβάστικα στο στήθος και όλους τους συμβολισμούς της ναζιστικής εξουσίας, αλλά σκόνταψε κι έπεσε μπροστά στην ταπεινή Ελβετία. Η γερμανική ήττα ήρθε λίγες μέρες αφότου η ανωτερότητα της Αριας Φυλής είχε δεχθεί ένα ισχυρό πλήγμα στη Νέα Υόρκη, όπου o μαύρος πυγμάχος Τζο Λούις κατατρόπωσε τον γερμανό πρωταθλητή Μαξ Σμέλινγκ.

Η Ιταλία, αντίθετα, επανέλαβε την πορεία του 1934. Στους ημιτελικούς, οι azzurri νίκησαν τη Βραζιλία. Εγινε ένα αμφισβητούμενο πέναλτι και οι Βραζιλιάνοι διαμαρτυρήθηκαν, αλλά μάταια. Οπως και το 1934, όλοι οι διαιτητές ήταν Ευρωπαίοι. Στη συνέχεια ήρθε o τελικός, και η Ιταλία αγωνίστηκε εναντίον της Ουγγαρίας. Για τον Μουσολίνι, ο θρίαμβος ήταν κρατική υπόθεση. Την παραμονή του αγώνα οι ιταλοί ποδοσφαιριστές δέχθηκαν από τη Ρώμη ένα τηλεγράφημα τριών λέξεων, με την υπογραφή του ηγέτη του φασισμού: νίκη ή θάνατος. Δεν χρειάστηκε να πεθάνουν διότι η Ιταλία νίκησε με 4-2.

Την επόµενη ηµέρα οι νικητές φόρεσαν στρατιωτικές στολές στην εορταστική τελετή που οργάνωσε o Ντούτσε. Η εφημερίδα «Gazzetta dello Sport» μίλησε για «αποθέωση του αθλητισμού με αυτή τη νίκη της Φυλής». Λίγο πριν, o επίσημος ιταλικός Τύπος είχε γιορτάσει ως εξής την ήττα της βραζιλιάνικης ομάδας: «Χαιρετίζουμε τον θρίαμβο της ιταλικής ευφυΐας επί της ωμής δύναμης των μαύρων».

Στο µεταξύ, o διεθνής Τύπος επέλεξε τους καλύτερους παίκτες του τουρνουά. Μεταξύ αυτών ήταν δυο μαύροι, οι Βραζιλιάvoι, ο Λεόνιντας και ο Ντομίνγκος ντα Γκία. Ο Λεόνιντας ήταν επιπλέον πρώτος σκόρερ με οκτώ γκολ. Ακολουθούμενος από τον Ούγγρο Σένγκελερ, που πέτυχε επτά γκολ. Από τα γκολ του Λεόνιντας, το ωραιότερο ήταν εκείνο εναντίον της Πολωνίας, με γυμνό πόδι. Ο Λεόνιντας είχε χάσει το παπούτσι του στη λάσπη της περιοχής, κάτω από την καταρρακτώδη βροχή.

Το γκολ του Μεάτσα

Στο Κύπελλο του 1938, στον ημιτελικό, η Ιταλία και η Βραζιλία έπαιζαν την τύχη τους. Ή όλα ή τίποτα. Ο ιταλός επιθετικός Πιόλα κατέρρευσε ξαφνικά σαν κεραυνοβολημένος και με το μοναδικό ζωντανό του δάχτυλο έδειξε τον αμυντικό Ντομίνγκος ντα Γκία. Ο ελβετός διαιτητής τον πίστεψε και σφύριξε πέναλτι. Και ενώ οι Βραζιλιάνοι διαμαρτύρονταν με φωνές και ο Πιόλα σηκωνόταν και τίναζε τη σκόνη από πάνω του, o Τζουζέπε Μεάτσα τοποθετούσε την μπάλα στην άσπρη βούλα.

Ο Μεάτσα ήταν ο μορφονιός της παρέας. Μικροκαμωμένος, κι ερωτιάρης. Μάστορας στα πέναλτι, σήκωνε το κεφάλι προκαλώντας τον τερματοφύλακα όπως ο ταυρομάχος λίγο πριν αποτελειώσει τον ταύρο. Και τα πόδια του, ευέλικτα κι επιδέξια, δεν λάθευαν ποτέ. Ομως o Βάλτερ, ο βραζιλιάνος τερματοφύλακας, ήταν ειδικός στην απόκρουση των πέναλτι, και είχε εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Ο Μεάτσα πήρε φόρα, και τη στιγμή που επρόκειτο να σουτάρει, του έπεσε το παντελόνι. Το κοινό έμεινε άφωνο και o διαιτητής έτοιμος να καταπιεί τη σφυρίχτρα του, αλλά o Μεάτσα, δίχως να σταθεί, μάζεψε το παντελόνι με μια κίνηση και νίκησε τον τερματοφύλακα εξουδετερωμένο από τα γέλια. Ηταν το γκολ που έστειλε την Ιταλία στον τελικό.

Ο Λεόνιντας

Είχε το µπόι, την ταχύτητα και την πονηριά κουνουπιού. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1938 ένας γάλλος δημοσιογράφος του περιοδικού «Match» τού μέτρησε έξι πόδια, και ισχυρίστηκε πως άμα έχει κανείς τόσα πόδια, ήταν εξαιτίας της μαύρης μαγείας. Και σαν να μην έφτανε αυτό, εκείνα τα πόδια μπορούσαν να μακρύνουν πολλά μέτρα, να διπλωθούν και να δεθούν κόμπο με διαβολικό τρόπο.

Ο Λεόνιντας ντα Σίλβα έκανε την εμφάνισή του στο γήπεδο την ημέρα που ο Αρτούρ Φρίντενραϊχ αποσύρθηκε, σαραντάρης πλέον. Πήρε το σκήπτρο του γέρου δασκάλου. Σύντομα, το όνομά του έγινε μάρκα τσιγάρων και σοκολάτας. Λάβαινε περισσότερα γράμματα κι από τους ηθοποιούς του κινηματογράφου, του ζητούσαν μια φωτογραφία, ένα αυτόγραφο, ή μια πρόσληψη στο δημόσιο.

Ο Λεόνιντας πέτυχε πολλά γκολ, αλλά ποτέ δεν τα μέτρησε. Μερικά τα έβαλε στον αέρα, με τα πόδια πάνω και το κεφάλι κάτω, και την πλάτη στραμμένη στο τέρμα: ήταν ακροβάτης στο ανάποδο ψαλίδι, που οι Βραζιλιάνοι το αποκαλούσαν «ποδήλατο».

Τα γκολ του Λεόνιντας ήταν τόσο όμορφα, που ακόμα και o νικημένος τερματοφύλακας σηκωνόταν και πήγαινε να τον συγχαρεί.

Ο Ντομίνγκος

Ανατολικά, το Σινικό Τείχος. Δυτικά, ο Ντομίνγκος ντα Γκία. Δεν υπήρξε καλύτερος οπισθοφύλακας σε ολόκληρη την ιστορία του ποδοσφαίρου. Ο Ντομίνγκος ήταν πρωταθλητής σε τέσσερις πόλεις – το Ρίο ντε Ζανέιρο, το Σάο Πάολο, το Μοντεβιδέο και το Μπουένος Αϊρες – και τον λάτρευαν και οι τέσσερις: όταν έπαιζε αυτός, τα γήπεδα ξεχείλιζαν. Παλιά, οι αμυντικοί κολλούσαν πάνω στους επιθετικούς σαν γραμματόσημα, κι έδιωχναν την μπάλα σαν να τους έκαιγε τα πόδια, κλωτσώντας την ψηλά όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Ο Ντοµίνγκος, αντίθετα, άφηνε τον αντίπαλο να επιχειρήσει μια μάταιη επίθεση, του έκλεβε την μπάλα και στη συνέχεια την έδιωχνε από την επικίνδυνη ζώνη με την ησυχία του. Ανθρωπος ατάραχος, έπαιζε σφυρίζοντας και κάνοντας τον αδιάφορο. Περιφρονούσε την ταχύτητα. Δεξιοτέχνης του σασπένς, λάτρης της βραδύτητας, έπαιζε αργή κίνηση: εκείνος o τρόπος να βγαίνει ήρεμα από την περιοχή, να διώχνει απρόθυμα την μπάλα, χωρίς να τρέχει, γιατί στενοχωριόταν να την αποχωριστεί, ονομάστηκε domingada.

«Αυτή εδώ, η μπάλα, με βοήθησε πολύ. Αυτή και οι αδελφές της. Σωστά; Είναι μια οικογένεια που της έχω υποχρέωση. Από το πέρασμά μου στη γη, αυτή υπήρξε το σημαντικότερο πράγμα. Γιατί χωρίς αυτήν δεν μπορείς να παίξεις. Εγώ ξεκίνησα παίζοντας στην Μπανγκού. Δούλευα, δούλευα, μέχρι που συνάντησα τη φίλη μου. Και ήμουνα πολύ ευτυχισμένος μαζί της. Εχω γυρίσει όλο κόσμο, ταξίδεψα παντού, πολλές γυναίκες. Και οι γυναίκες είναι ωραίο πράμα, σωστά;».

Και οι γυναίκες πράμα, σωστά;