Πίσω από {LF}τη σήραγγα

Κάθε φορά που ταξίδευα με το μετρό άλλων πόλεων, σκεφτόμουν πως όλος αυτός ο ατσάλινος συρμός είναι ένας γεωσκώληκας στο υπογάστριο της πόλης. Τα υπόγεια ποτάμια είναι οι αρτηρίες της, οι σήραγγες των καταπλακωμένων αρχαίων οικισμών είναι οι φλέβες, οι τόνοι του χώματος η σάρκα κι ανάμεσά τους ένας απρόσκλητος επισκέπτης, ένα παράσιτο της ζωής και της τεχνολογίας εις βάρος του θανάτου, μιας που στο εσώτερο της γης ήταν ανέκαθεν ο κάτω κόσμος των αρχαίων, τα αχανή οικόπεδα του Αδη.

Πίσω από τους αδιαπέραστους τοίχους του δικού μας πια υπόγειου σιδηρόδρομου βρίσκεται κρυμμένη η σκοτεινή ύλη της Ιστορίας. Η σιωπή των Ρωμαίων, των Βυζαντινών, τα σιδεράδικα των Οθωμανών, τα ισοπεδωμένα εμπορικά των Ρωμιών και τα θραύσματα των αργαλειών των Εβραίων που δούλευαν τη σκληρή τσόχα. Ετσι, μετακινούμενοι στην προστατευμένη σήραγγα του γεωσκώληκα, περνάμε ξυστά από το κοιμητήριο της Ιστορίας, μια αφορμή για ποιητικές υπόγειες φωνές, για μια εικονοποιία της φαντασίας. Τι χωρίζει τους νεκρούς από τους ζωντανούς; Ενας παχύς τοίχος από μπετόν.

Ισως όλα αυτά να είναι ένας ατελέσφορος στοχασμός, μια ποιητική ελεγεία για τους ανώνυμους τόσων αιώνων. Ας τους ξεχάσουμε όμως καθώς τα παπούτσια μας τρίζουν πάνω στα γυαλισμένα μάρμαρα. Εισερχόμενοι στο ατσαλάκωτο μετρό της Θεσσαλονίκης μάς υποδέχονται φώτα, αστραφτερά δάπεδα, προβολείς που στοχεύουν στα αρχαιολογικά ευρήματα, ενημερωτικοί πίνακες, μεγάφωνα. Οι περισσότεροι από εμάς ακόμη νομίζουμε πως είμαστε ταξίδι σε κάποια άλλη πόλη, κι όμως στα ανηφορίσματα της εκάστοτε σκάλας μάς περιμένουν η Αριστοτέλους, η Αγία Σοφία, τόποι γνώριμοι, η ζωή μας η ίδια. Θα ζήσουμε το παρόν με τη βοήθεια της τεχνολογίας, που όμως μας έστησε στο ραντεβού μας για χρόνια.

Ο δικός μας πια γεωσκώληκας έρχεται με υποσχέσεις. Ταχύτητα, ποιότητα ζωής στην καθημερινότητα, μειωμένη ατμοσφαιρική ρύπανση, οικονομία χρόνου και κόστους. Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος ήρθε και σε εμάς. Οι ανακατωμένοι με τα χώματα νεκροί μας θα συνεχίσουν να ζουν έξω από τη σήραγγα, εκεί στην αχρονία των κεκοιμημένων. Οπως έγραψε και ο Σεφέρης με ίσως κάποια πίκρα: Κανείς δεν τους θυμάται. Δικαιοσύνη.

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι συγγραφέας