Το στυλ του Διον. Ρώμα

Τη θεατρική περίοδο 1977-1978 στο Εθνικό Θέατρο ο Ντίνος Δημόπουλος σκηνοθέτησε το ενδιαφέρον θεατρικό έργο του Διονύσιου Ρώμα «Ο Καζανόβας στην Κέρκυρα», με έξοχα σκηνικά και κοστούμια του Βασίλη Φωτόπουλου και κύριους πρωταγωνιστές τον Χρήστο Πάρλα, τον Γιώργο Τσιτσόπουλο, τον Νίκο Παπακωνσταντίνου, τον Ιάκωβο Ψαρρά, τον Θάνο Αρώνη, τον Μπάμπη Γιωτόπουλο, τον Χρήστο Βαλαβανίδη, την Πόπη Παπαδάκη, την Αννα Κυριακού, την Ασπασία Κράλλη, τη Μιράντα Ζαφειροπούλου, την Πένυ Παπουτσή και την Κάκια Παναγιώτου. Στο κριτικό μου σημείωμα στο «Βήμα» ανέφερα, μεταξύ άλλων, για το δραματουργικό ύφος του Ρώμα:

«Ο κ. Διονύσιος Ρώμας και στα τέσσερα ως τώρα έργα του μέσα στα 40 τελευταία χρόνια (από τα μέσα της δεκαετίας του 1930, περίπου) αποδείχνει πως είναι ένας αμετανόητα νοσταλγός μιας εποχής που χάθηκε για πάντα. Η εμβρίθειά του γύρω από τα ιστορικά συμβάντα της πατρίδας του, της Ζακύνθου και γενικότερα των Επτανήσων, η αρχειακή του ενημέρωση και μια φιλοσοφία ζωής που φαίνεται να τον ποτίζει είναι οι σταθερές και μόνιμες συντεταγμένες όλου του έργου, πεζού και θεατρικού. Βέβαια, με τον “Περίπλου” αποτολμά μια φιλόδοξη χρονογραφία – τοιχογραφία, όπου η πληροφορία χωνεύεται μέσα στη φρεσκάδα της γλώσσας και της ζωντανής τοπιογραφίας, ενώ στο βάθος των πολύπλοκων γεγονότων αχνοφαίνεται το κοινωνικό πλαίσιο, η ταραχή που έρχεται και η αλλαγή που πλησιάζει. Ο κ. Ρώμας αγαπά το παρελθόν και γοητεύεται να ανακαλύπτει μέσα στα παλιά βιβλία τις παλιές γκραβούρες, στα σοκάκια και στα παλάτια τύπους, πόζες, χειρονομίες, σχέσεις και ήχους που εκφράζουν τη φιλοσοφία που τον σαγηνεύει, την ευζωία, την ίντριγκα, τη χαριτωμένη φάρσα, τη φιλαρέσκεια, τα όμορφα πράγματα, την απόλαυσή τους.

“Ο Καζανόβας στην Κέρκυρα” είναι ένα παλιό έργο του κ. Ρώμα που βλέπει τα φώτα της σκηνής τώρα στο Εθνικό Θέατρο. Είναι ένα σκηνικό παιχνίδι, όχι πάντα τεχνικά άρτιο. Ξεκινάει από κάποιες πληροφορίες των “Απομνημονευμάτων” του μεγάλου εκείνου τυχοδιώκτη και προσπαθεί να περιγράψει, μέσα από μια υποτυπώδη υπόθεση, το ύφος μιας εποχής. Η περιγραφή στέκεται στην επιφάνεια, η Κέρκυρα έμεινε στο έργο ένα γλωσσικό γεγονός, μια γεωγραφική θέση. Τα κερκυραϊκά πρόσωπα είναι ονόματα, έτσι που το έργο θα μπορούσε να παιχθεί ανενόχλητα, αλλάζοντας κάθε φορά τόπο. Τα θέματα και τα μοτίβα, όσο κι αν διασταυρώνονται, μένουν ανεκμετάλλευτα ή λειτουργούν διακοσμητικά. […]

Ο Ρομπόλας, ο Εβραίος…

Υπάρχουν, βέβαια, μέσα στο έργο του κ. Ρώμα κάποιοι αδροί τύποι, καλά σχεδιασμένοι και ηθογραφικά πιστοί, ο Ρομπόλας, ο Εβραίος, ο Παπάς. Κι είναι σημαντικό που αυτοί οι τύποι είναι εξ ολοκλήρου δημιουργήματα του συγγραφέα. Η δέσμευσή του από τα “Απομνημονεύματα” και η αποτυχημένη, τελικά, σύνδεση του Καζανόβα με την Κέρκυρα αποπροσανατόλισαν τον κ. Ρώμα κι έχασε την ευκαιρία να δώσει έστω μια ηθογραφία πάλι, όπως η “Ζακυνθινή Σερενάτα”, ζουμερή και κεφάτη. […]

Ο κ. Ρώμας ομολογεί στα “Προλεγόμενά” του πως το έργο είναι μια άσκηση τεχνικής πάνω σε γνωστά μοτίβα γραφής της εποχής του Ροκοκό. Φαίνεται αυτό σε κάθε εικόνα. Ακόμη κι η γλώσσα, μ’ όλη τη λαϊκή της πρόθεση, μ’ όλη τη ζωντάνια του υλικού, φωνάζει τη λόγια γραφίδα».