Παγιδευμένοι έξω απ΄ το κλουβί

Ενα «κλουβί» καταλαμβάνει όλη τη σκηνή: περιστρεφόμενο και με εξωτερικές σκάλες, δεσπόζει και φιλοξενεί το «Σχολείο των γυναικών» του Μολιέρου, στη σκηνοθετική ανάγνωση του Αλέξανδρου Μυλωνά. Η ζωντανή ορχήστρα και η πολυχρωμία καθορίζουν την ιδιαίτερη αισθητική της παράστασης (έξοχα τα κοστούμια του Αγγελου Μέντη), στην οποία δεσπόζει ο λόγος, στην έμμετρη μετάφραση της Χρύσας Προκοπάκη. Κάπου ανάμεσα στο γκροτέσκο και το βοντβίλ, στην πρόκληση και την αθωότητα μαζί με τα καίρια ζητήματα που θέτει το έργο, όλοι και όλα, συγκλίνουν σε μια ολοκληρωμένη και χορταστική πρόταση.

Το «Σχολείο των γυναικών» («L’ecole des femmes», 1662) παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο του Παλαί Ρουαγιάλ, με τον Μολιέρο στον πολλαπλό ρόλο συγγραφέα, παραγωγού, σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή. Η πεντάπρακτη κωμωδία σε έμμετρο λόγο έτυχε θερμής υποδοχής από το κοινό, ενώ προκάλεσε μεγάλη αντίδραση από τους επικριτές του Μολιέρου. Βασική αιτία στάθηκε ο νέος τρόπος με τον οποίο ο ίδιος σκηνοθέτησε, έπαιξε και δίδαξε τους ηθοποιούς, η σκηνική φυσικότητα δηλαδή, την οποία πρότεινε και υπηρέτησε μέσα από αυτή την παράσταση. Η απάντηση αυτής της κριτικής ήρθε από τον ίδιο τον γάλλο κωμωδιογράφο με την «Κριτική του Σχολείου των γυναικών», έξι μήνες μετά.

Παράλληλα, το θέμα του έργου, αν σκεφτούμε την εποχή και τα ήθη της, προκάλεσε επιπλέον συζητήσεις, καθώς εμπεριέχει ένα είδος γυναικείας εξέγερσης και πρώιμης «επανάστασης». Κι όλο αυτό με όχημα την κωμωδία, ένα όχημα που αποδίδει όταν το διαχειρίζεται ένας τόσο πλήρης δημιουργός όπως ο Μολιέρος.

Στο επίκεντρο της κωμωδίας βρίσκονται η απιστία και ο φόβος κάθε άνδρα να βρεθεί εξαπατημένος από τη σύζυγό του. Γι’ αυτό και ο ώριμος σε ηλικία Αρνόλφος, ο κεντρικός ήρωας, αποφασίζει, για να έχει το κεφάλι του ήσυχο, να αναθρέψει και να εκπαιδεύσει ένα ανήλικο κορίτσι, ώστε να προφυλάξει τον εαυτό του από την απιστία. Από την ηλικία των τεσσάρων ετών παίρνει την Αγνή στο σπίτι του – ένα κορίτσι φτωχής οικογένειας. Κι έτσι ώστε μόλις μεγαλώσει να την παντρευτεί. Πιστεύει ότι μακριά από τον κόσμο θα παραμείνει αφελής και υπάκουη. Ωστόσο εκείνη θα ερωτευτεί τον νεαρό Οράτιο, όπως κι εκείνος την Αγνή. Ο Αρνόλφος θα μείνει παγιδευμένος στα τερτίπια του…

Η παράσταση

Ο Μυλωνάς, αντιλαμβανόμενος την υψηλή ποιότητα του έργου, δεν προσπάθησε ούτε να το νοθεύσει ούτε να το φέρει στα καθ’ ημάς. Εφτιαξε ένα στέρεο οικοδόμημα, όπου η ουσία του Μολιέρου μπολιάστηκε με μια ισχυρή δόση φαντασίας και έμμεσων συμβολισμών. Το κλουβί παγίδευσε τελικά αυτόν που ήταν απ’ έξω.

Ο Γιάννης Μπέζος με τη σκηνική προσωπικότητα που διαθέτει έδωσε έναν Αρνολφο σε διαρκή εξέλιξη. Ο Μπέζος ακολουθεί τις μεταπτώσεις του ήρωά του με την ίδια έκπληξη που τις βιώνει κι εκείνος. Από την απόλυτη βεβαιότητα στην πλήρη αβεβαιότητα. Η γελοιοποίησή του είναι βαθιά, πικρή, τραγική.

Ο Αινείας Τσαμάτης κύλησε μέσα στον ρόλο του Οράτιου, όπως ο ήρωάς του πάνω στις ρόδες του ποδηλάτου με το οποίο διατρέχει τη σκηνή – καταθέτοντας μια απολαυστική ερμηνεία. Αντίστοιχη απόλαυση προσφέρει και το ζευγάρι των υπηρετών Στέλιος Ιακωβίδης-Μάγδα Καυκούλα. Τέλος, η Αγνή της Ελίνας Ρίζου ανταποκρίνεται στο πνεύμα της παράστασης, με μια δόση αυτοσυγκράτησης.

Επανάληψις μήτηρ πάσης μαθήσεως

Ο καταιγισμός των νέων θεατρικών παραγωγών, πλούσιος, ποικίλος και (σε ορισμένες περιπτώσεις) εξαιρετικά ενδιαφέρων, δεν πρέπει να σταθεί εμπόδιο στις παραστάσεις που συνεχίζουν τον βίο τους για δεύτερη ή και τρίτη σεζόν. Γιατί; Γιατί είναι δοκιμασμένες, έχουν βρει τον ρυθμό τους κι έχουν καταφέρει να επικοινωνήσουν με το κοινό. Για όλους εκείνους που αγαπούν το θέατρο και δεν πρόλαβαν να τις παρακολουθήσουν, καλύτερα να μην αφήσουν… εκκρεμότητες.

«The Humans» (φωτογραφία) του Στίβεν Κάραμ (Μουσούρη): Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης σκηνοθετεί ένα έργο της σύγχρονης δραματουργίας και διαχειρίζεται με δύναμη και ευαισθησία τις καταστάσεις που μοιράζονται τα μέλη της μιας  οικογένειας. Πέρα από την επιβλητική παρουσία-ερμηνεία της Ξένιας Καλογεροπούλου, ο θίασος (Γεωργακόπουλος, Μπαζάκα, Ασπιώτης, Πετεβή, Μακρή) χαρίζει στο κοινό την αλήθεια του, που γίνεται δική μας.

«Ο άσχημος» του Μάριους Φον Μάγιενμπουργκ (Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου) εκπλήσσει με την αμεσότητά του και το (σκληρό) χιούμορ του. Σε σκηνοθεσία Γιώργου Κουτλή, ο Ορφέας Αυγουστίδης ως Ασχημος, ξετυλίγει το νήμα μιας παράλογης και συνάμα τόσο λογικής ιστορίας, καθρέφτη της εποχής μας. Μαίρη Μηνά και Γιάννης Κλίνης, μαζί με τον Κωνσταντίνο Πλεμμένο (αντί του Ηλία Μουλά), συνθέτουν μια δυνατή ομάδα.

«Η άνοδος του Αρτούρου Ούι» του Μπέρτολντ Μπρεχτ (ΑRK, για τρίτη χρονιά) είναι μια παράσταση που συνδυάζει την εμπνευσμένη και ολοκληρωμένη σκηνοθεσία του Αρη Μπινιάρη με την εξαιρετικά δυνατή ερμηνεία του Γιώργου Χρυσοστόμου. Ρυθμός, ένταση, υψηλή αισθητική και βαθιά διαχρονικά νοήματα που πηγάζουν από σκοτεινές και επικίνδυνες εποχές.

«The doctor» του Ρόμπερτ Αϊκ (Αμφιθέατρο Σπύρου Α. Ευαγγελάτου). Η Κατερίνα Ευαγγελάτου μετέφρασε και σκηνοθετεί αυτό το σύγχρονο έργο που θέτει με τρόπο ευφυή όλα σχεδόν τα ανοιχτά ζητήματα της εποχής μας -ηθικά διλήμματα, πολιτική ορθότητα, κοινωνικά μέσα δικτύωσης, τηλεόραση, κουλτούρα της ακύρωσης, ρατσισμός, ομοφοβία. Με τη Στεφανία Γουλιώτη, σε μια δυνατή υποκριτική της στιγμή.

Σε αυτή την πρώτη τετράδα προστίθενται πολλές ακόμα παραστάσεις – ανάμεσά τους, «Καρδιά του σκύλου» του Μπουλγκάκοφ (Κιβωτός), «Κάθε Πέμπτη κύριε Γκριν» του Τζεφ Μπάρον (Αργώ), «Μια άλλη Θήβα» του Σέρζιο Μπλάνκο (Κνωσός), τα ελληνικά «Το πάρτι της ζωής μου» της Ελένης Ράντου (Διάνα), «Το γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη (Σταθμός) και πόσα ακόμα…