Συμφωνία απογοητευτική, κατώτερη των προκλήσεων

Από «ανεπαρκής» μέχρι «απογοητευτική» και «κατώτερη των προκλήσεων» κρίνεται η συμφωνία για στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών που επιτεύχθηκε στην COP29. «Ηλπιζα σε ένα πιο φιλόδοξο αποτέλεσμα» σχολίασε ο γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες αντανακλώντας τα διάχυτα ανάμεικτα συναισθήματα για τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν ΕΕ, ΗΠΑ και άλλες πλούσιες και φτωχές χώρες που μετείχαν στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή στo Μπακού, η οποία προβλέπει τριπλασιασμό της χρηματοδότησης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, από τον προηγούμενο στόχο των 100 δισ. δολαρίων ετησίως. Προηγήθηκαν μαραθώνιες συνομιλίες και σκληρές διαπραγματεύσεις που κατέληξαν σε ό,τι κάποιοι αποκαλούν ακόμη και «προδοσία». «Το ποσό που προτάθηκε είναι απελπιστικά μικρό. Είναι αμελητέο» υποστήριξαν οι 45 φτωχότεροι του κόσμου διά της εκπροσώπου τους.

Τουλάχιστον 1,3 τρισ.

Σύμφωνα με τον στόχο, ο αναπτυσσόμενος κόσμος πρέπει να λαμβάνει τουλάχιστον 1,3 τρισ. δολάρια ετησίως σε κεφάλαια ώστε να μπορέσει να στραφεί σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών συνθηκών έως το 2035. Αλλά μόνο 300 δισεκατομμύρια από αυτά θα διατεθούν με τη μορφή επιχορηγήσεων και δανείων χαμηλού επιτοκίου από τις ανεπτυγμένες χώρες που κυρίως χρειάζονται εκείνοι που έχουν ανάγκη. Τα υπόλοιπα μπορούν να προέλθουν από ιδιώτες επενδυτές και μια σειρά από νέες πηγές χρηματοδότησης. Μερικές από τις φτωχότερες και πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου έδωσαν σκληρή μάχη στη διάρκεια δύο εβδομάδων διαπραγματεύσεων προκειμένου ένα μεγαλύτερο κομμάτι των χρημάτων να προέλθει απευθείας από τις ανεπτυγμένες χώρες. Επεδίωξαν επίσης περισσότερη από τη διαθέσιμη χρηματοδότηση να πηγαίνει στις χώρες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη αντί να γίνεται διαμοιρασμός με μεγαλύτερες αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Ινδία.

Οι συνομιλίες ενείχαν από την αρχή υψηλό ρίσκο, καθώς ξεκίνησαν λίγες μέρες μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ. Ο Τραμπ σκοπεύει να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού όταν αναλάβει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο και είναι πιθανό να είναι εχθρικός στην παροχή οποιασδήποτε χρηματοδότησης για το κλίμα στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Πολλές χώρες αποφάσισαν λοιπόν ότι η αποτυχία να καταλήξουν σε μια νέα οικονομική διευθέτηση στο Μπακού θα συνιστούσε σοβαρό κίνδυνο με σημαντικές προεκτάσεις καθώς η σύγκληση της επόμενης διάσκεψης για το κλίμα θα γίνει με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Από την πλευρά τους οι ανεπτυγμένες χώρες επέμειναν ότι δεν μπορούσαν να προσφέρουν περισσότερα λόγω των δικών τους δημοσιονομικών περιορισμών αλλά και της προοπτικής να επωμιστούν όλο το ρίσκο εάν οι ΗΠΑ δεν συνεισφέρουν. Οι πιο έντονες αντιδράσεις ήρθαν από την Ινδία, τη Βολιβία, την Κούβα και τη Νιγηρία.

Την επίτευξη συμφωνίας χαιρέτισε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισημαίνοντας ότι σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη συνεργασία και τη χρηματοδότηση για το κλίμα. «Δεν είναι ώρα για θριαμβολογίες» και «απαιτείται πολλή δουλειά» δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα, Σάιμον Στιλ. Η Μαρίνα Σίλβα, υπουργός Περιβάλλοντος της Βραζιλίας, που θα φιλοξενήσει την επόμενη σύνοδο, μίλησε για «οδυνηρή εμπειρία». Παρά τα βήματα προόδου, «πραγματική αποδιοργάνωση και έλλειψη ηγεσίας» διαπίστωσε η υπουργός Οικολογικής Μετάβασης της Γαλλίας Ανιές Πανιέ-Ρινασέ.

Οι πράσινοι ακτιβιστές

Επίσης τη συμφωνία επέκριναν έντονα πράσινοι ακτιβιστές, ενώ πυρά δέχθηκε και η διοργανώτρια χώρα, καθώς πετρέλαιο και φυσικό αέριο αποτελούν το 90% των εξαγωγών του Αζερμπαϊτζάν και η εστίαση στα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων ήταν εμφανής στη διάσκεψη. Ως παρεμποδιστικός αναφέρεται από παρατηρητές ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας, που επιχείρησε ακόμη και να αφαιρέσει αναφορές για τη «μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα», κάτι που ήταν μεταξύ των συμφωνηθέντων της περυσινής συνόδου COP28.

Το παράδοξο είναι άλλωστε ότι ΗΠΑ και Κίνα, που είναι από τους μεγαλύτερους ρυπαντές και φυσικά οι ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου, δεν έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο στην COP29 επιτρέποντας σε άλλες χώρες να κατευθύνουν τις εξελίξεις.