Ο Σουρέας, ο Μέλλος και οι Παπαδόπουλοι

Ηδη στο προηγούμενο Γλωσσίδι είχα υπαινιχθεί ότι η ενασχόλησή μου με τα ψευδώνυμα λογοτεχνών, και ευρύτερα καλλιτεχνών, θα επεκταθεί στα καθ’ ημάς, στην ελληνική πραγματικότητα.

Ακολουθώντας λίγο πολύ χρονολογική σειρά, θα αρχίσω λοιπόν από τον Αργύρη Εφταλιώτη, έναν από τους ηρωικούς πιονιέρους του Δημοτικισμού, ψευδώνυμο του Μυτιληνιού Κλεάνθη Μιχαηλίδη. Κατεξοχήν πάντως «της μόδας» θα έλεγα ότι ήταν τα λογοτεχνικά ψευδώνυμα κατά την περίοδο 1900-60. Εχουμε έτσι, στις αρχές του 20ού αιώνα και στον Μεσοπόλεμο, περιπτώσεις όπως του σοσιαλιστικών προσανατολισμών Λεωνίδα Σουρέα, ο οποίος θα υιοθετήσει το ψευδώνυμο Κώστας Παρορίτης, του Πέτρου Αποστολίδη, που θα γίνει γνωστός σαν Παύλος Νιρβάνας, του Δημήτρη Σύψωμου, που θα υπογράφει τα ποιήματά του Λάμπρος Πορφύρας, του Ευάγγελου Ιωάννου, ο οποίος θα υιοθετήσει το κομψότατο ψευδώνυμο Τέλλος Αγρας, της Θεώνης Δρακοπούλου (να και μια γυναίκα!) που θα γίνει γνωστή με το ψευδώνυμο Μυρτιώτισσα. Αλλά και μεταξύ των πιο γνωστών πεζογράφων της λεγόμενης γενιάς του ’30 ήταν συνηθισμένα τα ψευδώνυμα. Ετσι, ο Ηλίας Μέλλος θα γίνει Ηλίας Βενέζης, ο Ευστράτιος Σταματόπουλος θα γίνει Στράτης Μυριβήλης, ο Πάρης Ταβελούδης θα υπογράφει τα μυθιστορήματά του και τις μεταφράσεις του σαν Κοσμάς Πολίτης, ενώ ο χαλκέντερος Πέτρος Χάρης, εκτός των άλλων και επί 52(!) χρόνια διευθυντής της αειθαλούς «Νέας Εστίας», λεγόταν Ιωάννης Μαρμαριάδης.

Για να στρίψω, όμως, το τιμόνι και λίγο προς τα αριστερά, το ονοματεπώνυμο του κάποτε πολυδιαβαζόμενου Μενέλαου Λουντέμη ήταν Δημήτρης Βαλασιάδης, του Αρη Αλεξάνδρου, του «αγίου των μεταφραστών» και συγγραφέα του «Κιβώτιου», κορυφαίου ίσως έργου της νεοελληνικής πεζογραφίας, ήταν Αρης Βασιλειάδης, του Στρατή Τσίρκα ήταν Γιάννης Χατζηανδρέας. Οσο για τον Μάρκο Αυγέρη, μέγα αρχιερέα της κομμουνιστικής ορθοδοξίας στα λογοτεχνικά ζητήματα, γνωστόν και ως «ο γιατρός», δεύτερο σύζυγο της Γαλάτειας Καζαντζάκη, το ονοματεπώνυμό του ήταν Γεώργιος Παπαδόπουλος (μπρρρ!). Εδώ που τα λέμε, και πριν από τη χούντα, άμα σε έλεγαν Γιώργο Παπαδόπουλο και ήθελες να μπεις στον λογοτεχνικό στίβο, μάλλον το άλλαζες προηγουμένως το όνομά σου. Αλλωστε, Παπαδόπουλος ήταν το επώνυμο και ενός άλλου σημαντικού ανθρώπου των γραμμάτων, του πολυσχιδούς Μάριου Πλωρίτη.

Κλείνοντας, δεν νοείται οποιαδήποτε συζήτηση για ψευδώνυμα χωρίς αναφορά στο μείζον έργο του αξέχαστου Κυριάκου Ντελόπουλου, προϊόν μόχθου πολλών ετών. Ο λόγος, βέβαια, για το βιβλίο του «Νεοελληνικά φιλολογικά ψευδώνυμα, 1800-1981» (α΄ έκδοση: ΕΛΙΑ, 1983). Εκεί, believe it or not, υπάρχουν 1.789 συγγραφείς και 3.065 ψευδώνυμα!

Επιδόρπιο

Τις τελευταίες βδομάδες, όποιο έντυπο και αν έπιανες στα χέρια σου, όποια εκπομπή και αν έβλεπες, διάβαζες ή άκουγες πόσο κρίσιμο θα ήταν το εκλογικό αποτέλεσμα στην Πενσυλβάνια. Να, όμως, που Πενσυλβάνια… δεν υπάρχει. Ή η Πενσυλβανία (ελληνοποιημένο) ή η Πενσυλβένια (αγγλοαμερικανικά).