Οι τράπεζες επαναλαμβάνουν λάθη του παρελθόντος

Τα τελευταία χρόνια οι τράπεζες έχουν καταφέρει να χτίσουν μια ισχυρή κεφαλαιακή βάση χάρη στις καταθέσεις τους. Ωστόσο, η υπερβάλλουσα αυτή ρευστότητα δεν διοχετεύεται στην οικονομία, με τις ελληνικές τράπεζες να έχουν τον δεύτερο χαμηλότερο δείκτη δανείων προς καταθέσεις (LDR) στην ευρωζώνη (59,6%).

Ετσι, όπως είπε σε συνάντησή του με δημοσιογράφους ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών (ΕΕΤ) Γκίκας Χαρδούβελης, οι τράπεζες «παρκάρουν» την υπερβάλλουσα ρευστότητα σε κρατικά ομόλογα, επαναλαμβάνοντας τα λάθη που πλήρωσαν στο πρόσφατο παρελθόν λόγω της μεγάλης τους έκθεσης σε υπερχρεωμένα κράτη, όπως η Ελλάδα.

Βέβαια, το σημερινό περιβάλλον είναι διαφορετικό, καθώς οι ελληνικές τράπεζες βγαίνουν ισχυρές από τη μακρά περίοδο της κρίσης. Οπως φαίνεται από τα stress tests που πραγματοποιεί η ΕΚΤ με την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες βρίσκονται εντός της πρώτης εικοσάδας των ανθεκτικότερων τραπεζών της ευρωζώνης.

Σε ό,τι αφορά τις εκταμιεύσεις των δανείων τους, είναι σαφές πως κινητήριο μοχλό αποτελούν τα επιχειρηματικά δάνεια, και ειδικά τα μεγαλύτερα, πολλά εκ των οποίων χρησιμοποιούν τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το ΕΣΠΑ. Σε ό,τι αφορά τα νοικοκυριά, τα καταναλωτικά δάνεια κινούνται ανοδικά, όμως δεν ισχύει το ίδιο για τα στεγαστικά.

Ωστόσο, όπως επισήμανε ο Γκίκας Χαρδούβελης, η ζήτηση για στεγαστικά δεν είναι ανύπαρκτη, καθώς το υπόλοιπο στεγαστικών δανείων των τραπεζών μειώνεται διαρκώς. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νέες εκταμιεύσεις είναι χαμηλότερες από τις αποπληρωμές παλιών στεγαστικών δανείων. Ταυτόχρονα, τα νέα δάνεια έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις υψηλότερα επιτόκια από ό,τι παλιότερα, επομένως οι τράπεζες βγαίνουν – έστω μερικώς – κερδισμένες.

Προκλήσεις

Τέλος, ο πρόεδρος της ΕΕΤ υπογράμμισε τις μεγάλες προκλήσεις του τραπεζικού κλάδου για το προσεχές και μακρινό μέλλον:

Πρώτον, η διατήρηση υψηλής κερδοφορίας σε ένα περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων (οι τόκοι αποτελούν σχεδόν το 80% των λειτουργικών τους εσόδων).

Δεύτερον, η προσαρμογή στην ψηφιοποίηση της οικονομίας και στον ανταγωνισμό που προκύπτει από καινοτόμες επιχειρήσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (fintechs).

Τρίτον, η εκ νέου ανάπτυξη διεθνών δραστηριοτήτων.

Τέταρτον, η αλλαγή του μοντέλου διοίκησής τους, με έμφαση στην εταιρική διακυβέρνηση.