Η αυτοκινητοβιομηχανία της Γερμανίας {LF}σε σταυροδρόμι

Πριν από περίπου 50 χρόνια, ένας άνδρας ονόματι Χανς Μπάουερ που εργαζόταν στο μάρκετινγκ εφηύρε το σλόγκαν «Vorsprung durch Technik», που σημαίνει «πλεονέκτημα μέσω της τεχνολογίας». Η εταιρεία που τον απασχολούσε ήταν η Audi, η οποία χρησιμοποιεί το σύνθημα από τότε. Οι Γερμανοί συνειδητοποιούν όμως τώρα ότι μπορεί να έχουν χάσει αυτό το ξεχωριστό «κάτι» που ονομάζεται Vorsprung. Ο κλάδος έχει γίνει συνώνυμος με τη γερμανική οικονομία στο σύνολό της, επειδή ενσωματώνει τέλεια το επιχειρηματικό μοντέλο της χώρας. Ουσιαστικά, οι αυτοκινητοβιομηχανίες βασίζονται σε υψηλά ειδικευμένους και καλά αμειβόμενους εργαζομένους που τείνουν να παραμένουν σε μία εταιρεία καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους.

Ολα τα παραπάνω συνέβαλαν σε μια ξεχωριστή επιχειρηματική κουλτούρα. Οι Γερμανοί προτιμούν τη σταδιακή καινοτομία έναντι της ριζικής αλλαγής, πράγμα που σημαίνει ότι επικεντρώνονται στη βελτιστοποίηση της υπάρχουσας τεχνολογίας αντί να δημιουργήσουν κάτι νέο.

Οταν ο Ιλον Μασκ ανέλαβε μεγάλο στοίχημα με την Tesla, οι παραδοσιακές αυτοκινητοβιομηχανίες έμεναν μακριά από τα ηλεκτρικά οχήματα επειδή δεν ήθελαν να κανιβαλίσουν τις υπάρχουσες επιχειρήσεις – και οι Γερμανοί ήταν ιδιαίτερα διστακτικοί. Η Tesla, υποστηριζόμενη από την ισχύ των χρηματοπιστωτικών αγορών των ΗΠΑ, αξίζει τώρα πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, περίπου επτά φορές περισσότερο από την Daimler, τη Volkswagen και την BMW μαζί.

Ακόμα χειρότερη είναι η απειλή από την Κίνα. Στη δεκαετία του 1980, η Volkswagen ήταν από τις πρώτες δυτικές εταιρείες που άνοιξαν εργοστάσιο εκεί. Το παράδειγμά τους ακολούθησαν και άλλοι Γερμανοί. Για να κατακτήσουν όμως την τεράστια αγορά οι δυτικές εταιρείες έπρεπε να ιδρύσουν κοινοπραξίες με νεοσύστατες κινεζικές εταιρείες. Ετσι οι Γερμανοί παρέδωσαν τεχνογνωσία σε μελλοντικούς ανταγωνιστές. Πίστευαν – αλαζονικά ίσως – ότι θα κατάφερναν να διατηρήσουν το τεχνολογικό τους προβάδισμα ούτως ή άλλως. Και για πολύ καιρό αυτό λειτούργησε καλά. Μέχρι που αυτό άλλαξε.

Η Volkswagen ήταν η πρώτη που το ένιωσε. Ενώ η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία εξακολουθούσε να επενδύει σε μεγάλο βαθμό στην παραδοσιακή τεχνολογία, οι κινέζοι ανταγωνιστές έβαλαν τα χρήματά τους (και της κυβέρνησης) σε ηλεκτρικά οχήματα, ενώ επωφελήθηκαν επίσης από τα χαμηλότερα κόστη εργασίας και τα πλεονεκτήματα στην τεχνολογία μπαταριών. Τώρα το ίδιο συμβαίνει με BMW, Mercedes και Audi.

Ορισμένοι κατασκευαστές πιέζουν τώρα ώστε η ΕΕ να αναβάλει την προθεσμία του 2035 για μη χρήση σε παραδοσιακούς κινητήρες. Αλλοι ελπίζουν απελπισμένα ότι οι περιορισμοί στις επιτρεπόμενες εκπομπές CO2 θα προσαρμοστούν προς όφελός τους. Προσπαθούν δηλαδή να γυρίσουν το ρολόι πίσω.

Ο Κονσταντίν Ρίχτερ είναι συγγραφέας με έδρα το Βερολίνο