«Είναι πολύ εύκολο να γλιστρήσει κανείς στην άβυσσο»

Επαναλαμβάνετε την παράσταση «Σωτηρία» για τέταρτο χρόνο. Οι λόγοι είναι οικονομικοί ή συναισθηματικοί και καλλιτεχνικοί;

Οι οικονομικοί λόγοι είναι μια χαρά – όταν προκύπτουν –, αλλά δεν είναι αρκετοί για να δώσουν διάρκεια σε μια παράσταση. Η μέχρι τώρα πορεία της παράστασης, η αποδοχή και η αγκαλιά του κόσμου μάς έπεισαν ότι έχει ακόμη να δώσει κάτι. Μπορεί να πέφτουμε έξω – δεν ξέρω.

Γιατί, κατά την άποψή σας, την αγκάλιασε ο κόσμος;

Πιστεύω αρχικά ότι είναι η θεματική, τα τραγούδια τα οποία είναι πολύ γνωστά και πολύ αγαπημένα και η ίδια η περίπτωση της Μπέλλου. Αυτό που κατάλαβα είναι ότι όσο πιο σύνθετη είναι μια περίπτωση, τόσο περισσότερο προκαλεί το ενδιαφέρον. Εμένα με προκάλεσε η φωνή της, η οποία είναι σαν να κρύβει όλο το δίκαιο του κόσμου. Εχει μια οικουμενικότητα και είναι σαν να αφορά τους πάντες – απ’ όπου και αν προέρχονται, σε όποια εποχή και αν έχουν ζήσει, ό,τι αγώνα και αν έχουν δώσει. Η Σωτηρία Μπέλλου ήταν μια περίπτωση πολύ λαβωμένη που δεν πτοήθηκε όμως και συνέχιζε με το κεφάλι ψηλά και τα πόδια της να πατάνε γερά στη γη.

Στην παράστασή σας άκουσα να λέτε «μου έλεγαν ότι δεν μπορώ να τραγουδήσω αλλά τελικά μπόρεσα». Τι σας έκανε να τραγουδάτε;

Είναι η ανάγκη μοιράσματος και επικοινωνίας. Εχει μια ενωτική, μαγευτική και λυτρωτική δύναμη το τραγούδι. Μέσα από αυτό παίρνω πίσω δύναμη, χαρά και αγάπη που δεν πίστευα ότι υπάρχουν. Δημιουργείται μια ελπίδα για κάτι. Μεγάλωσα σ’ ένα περιβάλλον – στο Πόρτο Ράφτη – που ήταν μια συνεχής γιορτή. Τα καλοκαίρια ειδικά που τα παιχνίδια και η μουσική ήταν περισσότερα και καθημερινά, πολλές φορές μού έλεγαν «μην τραγουδάς γιατί είσαι φάλτσα». Δίκιο είχαν – και μεγαλώνοντας πάλι φάλτσαρα. Παρ’ όλ’ αυτά, δεν ένιωθα αυτό να με τραυματίζει. Υπήρχε πολλή αγάπη, χαρά και ελευθερία, που δεν αισθανόμουν ότι κάτι με εμποδίζει. Εγώ έκανα αυτό που ήθελα. Οδηγήθηκα στο θέατρο και το τραγούδι από επιθυμία και ανάγκη, όχι από φιλοδοξία.

Ποια ανάγκη σας καλύπτουν;

Ο τρόπος που μεγάλωσα μοιάζει πολύ με τον τρόπο που λειτουργεί μια ομάδα στο θέατρο και στη μουσική, στην ιδανική σύστασή της. Δηλαδή υπάρχουν ελευθερία, αγάπη, φροντίδα, ειλικρίνεια, υπεράσπιση. Στοιχεία δηλαδή που υπήρχαν στον τρόπο που μεγάλωσα και ένιωθα ότι μέσα από την τέχνη θα μπορούσα να τα επαναφέρω στη ζωή μου.

Αισθανθήκατε κάποια στιγμή όλα αυτά να αναιρούνται;

Οπου μπήκε ο εγωισμός. Αλλά δεν ένιωσα ότι ανατρέπονται. Σε γενικό πλαίσιο, όλοι αντιμετωπίζουμε προκλήσεις στη δουλειά μας, ανατροπές αν θες. Σε προσωπικό επίπεδο, αυτό που με έχει δυσκολέψει και με έχει καθορίσει στο πώς θα φέρομαι στην καθημερινότητά μου αλλά και στον εργασιακό μου χώρο είναι η ψυχική ασθένεια που αντιμετώπισε η μητέρα μου. Είχε για πολλά χρόνια κατάθλιψη από την οποία επανήλθε, αλλά έπειτα οδηγήθηκε στη μανιοκατάθλιψη, με ένα πολύ δυνατό επεισόδιο.

Πώς σας επηρέασε η ασθένεια της μητέρας σας στην αντίληψή σας για τη ζωή;

Οτι είναι πολύ εύκολο να γλιστρήσει κανείς ανά πάσα στιγμή στην άβυσσο και αυτό είναι το αποτέλεσμα πολλών λανθασμένων κινήσεων. Είναι δίπλα μας. Η στιγμή που εκδηλώνεται κρύβει χρόνια στιγμών που δεν ειπώθηκαν, που δεν αντιμετωπίστηκαν, που δεν μοιράστηκαν, που δεν αγαπήθηκαν ή αγαπήθηκαν με λάθος τρόπο.

Πότε αντιληφθήκατε ότι κάτι δεν πάει καλά;

Οταν παρατηρήσαμε να είναι άπραγη, άκεφη, να χάνει κιλά, μη λειτουργική, πάρα πολλές ώρες ύπνου, κλειστά παράθυρα, δεν μίλαγε καθόλου. Αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να ξεπεραστεί μόνο με αγωγή, θεραπείες κ.λπ. Απαιτείται προσωπική δύναμη που τελικά η μητέρα μου απέδειξε αργότερα ότι τη διέθετε.

Μέχρι να φτάσει εκεί, η διαδρομή, φαντάζομαι, δεν ήταν εύκολη. Πώς σας επηρέασε στη δική σας πορεία;

Διαμόρφωσε βασικά τον τρόπο που υπάρχω, που επικοινωνώ με τον καθένα ξεχωριστά. Τι εννοώ: ό,τι σαβούρα μπορεί να εναποθέσουμε στον άλλον, χωρίς να το θέλουμε, μπορεί να τον βλάψει. Ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε στον οποιονδήποτε πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός – δεν αναφέρομαι μόνο στους οικείους μας. Δεν γνωρίζουμε τι κουβαλάει και τι αγώνα δίνει ο καθένας κάθε μέρα στη ζωή του για να βγει από το σπίτι του, για να πάει στη δουλειά του, για να είναι ευγενικός.

Εκτός από την τέχνη που πάντα είναι ένας τρόπος αποσυμπίεσης και αποφόρτισης, τι άλλο σας έδωσε διέξοδο;

Η ψυχοθεραπεία σίγουρα, αλλά δεν σχετίζεται άμεσα με την ασθένεια της μητέρας μου. Συνδέεται με τη δική μου θέση στον κόσμο, στη δουλειά και στον τρόπο σκέψης. Αν θες να είσαι πιο ευγενής, συγκρατημένος, πιο αξιοπρεπής άνθρωπος, θα πρέπει να δουλέψεις με τον εαυτό σου κυρίως. Σε διαφορετική περίπτωση, θα είσαι πολύ βλαβερός για τους γύρω σου.

Στην εργασία σας αντιμετωπίσατε τη συμπεριφορά που εσείς αποφεύγετε;

Φεύγουνε «ρουκέτες» κατά διαστήματα, αλλά μέχρι στιγμής στάθηκα πολύ τυχερή γιατί σχεδόν όλες οι δουλειές στις οποίες έχω συμμετάσχει ήταν χαρά Θεού. Αυτή η τύχη είναι και ο λόγος που παραμένω σε αυτή τη δουλειά. Αν ήταν αλλιώς τα πράγματα, ίσως και να την είχα εγκαταλείψει. Αν δεν υπάρχουν αξιοπρέπεια, ειλικρίνεια και ισότητα, δεν έχει νόημα κανένα.

Υπήρξαν στιγμές που διαισθανθήκατε ότι δεν μπορείτε να συντονιστείτε με τον γενικότερο κανόνα που ισχύει;

Ευτυχώς υπάρχουν και άλλοι με την ίδια πετριά, οπότε βρίσκεις με ποιους θα συμπλεύσεις. Χαίρομαι που δεν συμβαδίζω με τον γενικό κανόνα, διότι αυτό με κάνει να πεισμώνω για να επιμένω σε αυτά που πιστεύω και με ορίζουν. Η τέχνη – ευτυχώς – είναι άσκηση ταπεινότητας. Ομως είναι και ένα μεγάλο και ασφαλές καταφύγιο. Οταν γινόταν δυσβάσταχτη η ζωή μου – λόγω της μητέρας μου, μιας σχέσης κ.λπ. –, ήξερα ότι θα πάω στην πρόβα και θα δραπετεύσω σε έναν άλλο κόσμο. Αυτό ισχύει και τώρα.