Ο κόσμος σύμφωνα με τον Τραμπ

Το μακρινό 1990, ένας αμερικανός δικηγόρος και συγγραφέας ονόματι Μάικ Γκόντγουιν είχε διατυπώσει ένα ψευδοεπιστημονικό αξίωμα που έμελλε να αποκτήσει με τα χρόνια δική του ζωή: «Καθώς επιμηκύνεται μια διαδικτυακή συζήτηση, η πιθανότητα μιας σύγκρισης που θα περιλαμβάνει τους ναζιστές και τον Χίτλερ προσεγγίζει τη μονάδα». Αυτός ο επονομαζόμενος «Νόμος του Γκόντγουιν» παρατίθεται συχνά σε διαδικτυακές συζητήσεις ως προειδοποίηση κατά της χρήσης εμπρηστικής ρητορικής ή μεγαλοποιημένων συγκρίσεων. Κι εντούτοις, ο ίδιος ο Γκόντγουιν επέλεξε να βάλει σε άρθρο που υπέγραψε στη «Washington Post» στα τέλη του 2023 τον εξής τίτλο: «Ναι, είναι ΟΚ να συγκρίνετε τον Τραμπ με τον Χίτλερ. Δεν πρόκειται να σας εμποδίσω».

Μεγάλη συζήτηση, που κινδυνεύει να μας αποπροσανατολίσει. Το ζητούμενο εδώ είναι να εξετάσουμε τι θα σήμαινε για τις ΗΠΑ, για την Ευρώπη και τον κόσμο μια δεύτερη θητεία Τραμπ. Κρατώντας όμως πάντα κατά νου πως ο άνθρωπος αυτός έχει δηλώσει ευθαρσώς πως θα γίνει δικτάτορας, αλλά «μόνο την πρώτη μέρα» και πως αρκετοί πρώην συνεργάτες του, από τον πρώην αρχηγό του γενικού επιτελείου Μαρκ Μάιλι και τον πρώην υπουργό Αμυνας Τζέιμς Μάτις μέχρι τον πρώην προσωπάρχη του Τζον Φ. Κέλι, έχουν προειδοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες πως αντιμετωπίζει τους περιορισμούς της δημοκρατίας με περιφρόνηση και ασπάζεται μια προσέγγιση της εξουσίας που ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του φασισμού.

Αν επανεκλεγεί (και είναι κατά πώς φαίνεται έτοιμος για όλα προκειμένου να αμφισβητήσει το εκλογικό αποτέλεσμα σε περίπτωση ήττας), ο Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται να κυνηγήσει δικαστικά τους πολιτικούς αντιπάλους του, τους «εχθρούς εντός των πυλών» όπως τους περιγράφει, να θέσει ανεξάρτητες κυβερνητικές υπηρεσίες υπό προεδρικό έλεγχο, να εκκαθαρίσει αυτό που ο ίδιος περιγράφει ως «βαθύ κράτος» αντικαθιστώντας αξιωματούχους καριέρας με δικούς του ανθρώπους. Εκτός των αμερικανικών τειχών, προτείνει το όραμα ενός χαοτικού κόσμου, μιας ζούγκλας, όπου η Ουάσιγκτον θα πρέπει να προτιμά τις σχέσεις ισχύος από τη συνεργασία.

Να κάνουμε μια προσπάθεια να δούμε το ποτήρι μισογεμάτο; Σε συζητήσεις τους με το «Politico» αρκετοί ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο θα μπορούσε να είναι το είδος του γεγονότος-σοκ που θα ανάγκαζε μια κατακερματισμένη ΕΕ να ξεπεράσει τις διαιρέσεις της. «Καλή τύχη με αυτό» σχολίασε το ίδιο το «Politico»: την Τρίτη ο Τραμπ δήλωσε σε προεκλογική του συγκέντρωση στην Πενσιλβάνια ότι αν επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, θα τιμωρήσει την Ευρώπη επειδή δεν αγοράζει αρκετές αμερικανικές εξαγωγές. «Δεν παίρνουν τα αυτοκίνητά μας. Δεν παίρνουν τα αγροτικά μας προϊόντα. Πουλάνε εκατομμύρια και εκατομμύρια αυτοκίνητα στις Ηνωμένες Πολιτείες» είπε. «Οχι, όχι, όχι, θα πρέπει να πληρώσουν ένα μεγάλο τίμημα».,

ΝΑΤΟ και Ευρώπη

«Θα ενθάρρυνα τους Ρώσους να κάνουν ό,τι θέλουν»

Αφού εξέτασε το ενδεχόμενο μιας αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ στη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται τώρα αποφασισμένος να ανατρέψει τον οργανισμό εκ των έσω. Για τον πρώην πρόεδρο, το άρθρο 5 του καταστατικού χάρτη του ΝΑΤΟ, που προβλέπει αλληλεγγύη μεταξύ των μελών σε περίπτωση επίθεσης, δεν είναι αυτονόητο. Τον Φεβρουάριο, στη διάρκεια ενός μίτινγκ, ο Ντόναλντ Τραμπ αφηγήθηκε μια συζήτηση που είχε με τον ηγέτη μιας «κακοπληρώτριας» ευρωπαϊκής χώρας. Ο τελευταίος φέρεται να ρώτησε τι θα συνέβαινε σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης. «Οχι, δεν θα σας προστάτευα» απάντησε ο δισεκατομμυριούχος. «Θα ενθάρρυνα [τους Ρώσους] να κάνουν ό,τι θέλουν».

Μετά την πίεση που δέχθηκαν κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, τα μέλη του ΝΑΤΟ και οι σύμμαχοι της Ανατολικής Ασίας αύξησαν το μερίδιο του προϋπολογισμού τους που δαπανάται για την άμυνα. Τον Ιούνιο, 23 από τα 32 μέλη του ΝΑΤΟ, αριθμός διπλάσιος σε σύγκριση με πριν από τέσσερα χρόνια, είχαν πια επιτύχει τον στόχο του 2% του ΑΕΠ. Αλλά σε μια δεύτερη θητεία Τραμπ θα πιεστούν να κάνουν περισσότερα. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμμένει στην ιδέα ότι οι Ευρωπαίοι ζούνε εις βάρος των ΗΠΑ. Και από στρατιωτική άποψη, σημειώνει η «Monde», είναι αλήθεια ότι η Γηραιά Ηπειρος θεωρεί από καιρό δεδομένη την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα: «Τόσο πολλά συμπόσια και αναλύσεις για την έννοια της “ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας” αντί να της δώσουν περιεχόμενο!».

Ουκρανία

Καυχιέται πως θα τελειώσει τον πόλεμο μέσα σε 24 ώρες

αφοτου ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, το αμερικανικό Κογκρέσο έχει εγκρίνει πέντε πακέτα βοήθειας για το Κίεβο συνολικού ύψους 175 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο γερουσιαστής Τζέι Ντι Βανς, ο υποψήφιος αντιπρόεδρος του Ντόναλντ Τραμπ, ασκεί εδώ και καιρό κριτική σε αυτή την επαναλαμβανόμενη προσπάθεια. Κατά την άποψή του, θα ήταν προς το «καλύτερο συμφέρον της Αμερικής» να παραδεχθεί ότι η Ουκρανία «θα πρέπει να παραχωρήσει εδάφη στους Ρώσους». Ο ίδιος ο Τραμπ έχει καυχηθεί πως θα βάλει τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία εντός 24 ωρών, και μάλιστα στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών διαβεβαιώνει ότι αν κερδίσει θα επικοινωνήσει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι προκειμένου να διαπραγματευτούν τους όρους παύσης των εχθροπραξιών. Αποφεύγει όμως να περιγράψει λεπτομερώς τις εδαφικές θυσίες που θα πρέπει να κάνει το Κίεβο. Παραλείπει επίσης να αναφέρει την απουσία ρωσικής διάθεσης για οτιδήποτε άλλο εκτός από μια ουκρανική συνθηκολόγηση.

Μέση Ανατολή

Η ιδέα μιας μεγάλης συμφωνίας

Τέλη Σεπτεμβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ μπήκε σε μια αίθουσα χορού ξενοδοχείου στην Ουάσιγκτον προκειμένου να εκφωνήσει μια ομιλία στο Ισραηλινοαμερικανικό Συμβούλιο. Αν η Κάμαλα Χάρις γίνει πρόεδρος, διακήρυξε, «μέσα σε δύο χρόνια το Ισραήλ δεν θα υπάρχει». Ηταν μια προφανής προσπάθεια να κερδίσει την εβραϊκή ψήφο. Παρότι όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ελπίζει ξεκάθαρα σε μια νίκη του Τραμπ, η ισχύς της σχέσης τους έχει παρουσιάσει διακυμάνσεις. Ανθρωποι που βρίσκονται κοντά στον Τραμπ επιμένουν ότι δεν θα διστάσει να πιέσει τον Νετανιάχου αν αισθανθεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για μια διευθέτηση. Ενα σενάριο θέλει τον Τραμπ να προσκαλεί γρήγορα τον ισραηλινό πρωθυπουργό στην Ουάσιγκτον ώστε να πιέσει για μια κατάπαυση του πυρός που θα οδηγούσε σε επιστροφή των ομήρων της Χαμάς. Το πώς θα ανταποκρινόταν ο Νετανιάχου είναι αβέβαιο, αλλά ο Τραμπ επιθυμεί να επιστρέψει στην ιδέα μιας μεγάλης συμφωνίας με το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία για μακροπρόθεσμη περιφερειακή ειρήνη.

Βέβαιο θεωρείται, αντιθέτως, πως ο Τραμπ θα εντείνει την πίεση στο Ιράν: στην πρώτη του θητεία απέσυρε την Αμερική από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Ταϊβάν και Κίνα

Τα σπάνια κοινά σημεία με τον Μπάιντεν

Στο θέμα της Ταϊβάν, ο Ντόναλντ Τραμπ εκφράζει τον ίδιο εκνευρισμό όπως και με τους Ευρωπαίους – οι ΗΠΑ αφήνουν να τις εκμεταλλεύονται. Θα ήθελε λοιπόν να αυξήσει η Ταϊβάν τις στρατιωτικές της δαπάνες στο 10% του ΑΕΠ της. Εχει μάλιστα υπονοήσει ότι η Ταϊβάν δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την υποστήριξη της Αμερικής εάν το Πεκίνο διατάξει εισβολή. Οι υποστηρικτές του, πάντως, λένε ότι τελικά θα εφαρμόσει τη μέγιστη δυνατή αποτροπή προκειμένου να αποτρέψει την Κίνα από το να επιτεθεί στην Ταϊβάν.

Οσο για τη στάση του έναντι της Κίνας, εδώ οι ειδικοί βλέπουν στην πραγματικότητα σπάνια κοινά σημεία μεταξύ του Τραμπ και του Μπάιντεν. Και οι δύο επέβαλαν δασμούς στην Κίνα προκειμένου να προστατεύσουν τις στρατηγικές βιομηχανίες της Αμερικής. Η κύρια διαφορά ήταν η κλίμακα και η κατεύθυνση των κυρώσεων. Ο Τραμπ απειλεί με ένα πιο διάσπαρτο καθεστώς από αυτό του Μπάιντεν. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Ευρώπη θα βρισκόταν στη μέση και ο Τραμπ θα περίμενε από αυτή να συμπαραταχθεί με τις ΗΠΑ αυξάνοντας τους δασμούς στις κινεζικές εξαγωγές.