Debate για τις γερμανικές επανορθώσεις

Debate για το μεγάλο θέμα των γερμανικών επανορθώσεων μεταξύ του Χρήστου Δερβένη και της Χριστίνας Ι. Σταμούλη:

Σοβαρότητα, προετοιμασία και εθνική συνεννόηση

Του Χρήστου Δερβάνη

«Το να μη λες τίποτα όταν μιλάς είναι η μισή τέχνη της διπλωματίας» έγραφε ο Γουίλ Ντιράν, αμερικανός ιστορικός και φιλόσοφος.

Το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων δεν είναι ασφαλώς η πρώτη φορά που τίθεται τόσο πολιτικά και διπλωματικά όσο και νομικά με προσφυγές στα διεθνή δικαστήρια. Είναι όμως η πρώτη φορά που ένα από τα σημαντικά θέματα διεθνούς πολιτικής παρουσιάζεται χωρίς προετοιμασία και κυρίως χωρίς να έχει προβλεφθεί η αντίδραση – στην αναμενόμενη – γερμανική άρνηση. Η διατύπωση του κ. Σταϊνμάγερ πως «το θέμα θεωρείται λήξαν» αντιμετωπίστηκε στην καλύτερη περίπτωση με αμηχανία και αφωνία από την κυβέρνηση.

Δυστυχώς για μία ακόμα φορά η ελληνική διπλωματία υπήρξε θύμα των εθνικολαϊκίστικων αναγκών του εγχώριου πολιτικού συστήματος. Και αυτό ασφαλώς δεν είναι ευθύνη της Προέδρου της Δημοκρατίας, αφού συνταγματικά η εξωτερική πολιτική ασκείται αποκλειστικά από την κυβέρνηση. Με τον τρόπο αυτόν όμως και τα εθνικά μας θέματα δεν επιλύονται και δημιουργούνται προβλήματα με τις άλλες χώρες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως ένας από τους φορείς αυτού του μείγματος εθνικισμού και λαϊκισμού, ο εναπομείνας ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο επικρότησε αλλά και υπερακόντισε, ζητώντας περισσότερη ένταση στη διεκδίκηση, αδιαφορώντας για τον τρόπο και τα αποτελέσματα μιας τέτοιας πρόχειρης πολιτικής.

Ο Ευ. Βενιζέλος, όταν το ζήτημα αυτό είχε τεθεί το 2019, είχε δηλώσει με εμφατικό τρόπο πως «οι πολεμικές επανορθώσεις δεν μπορούν να είναι αντικείμενο εύκολης γλώσσας για εσωτερική κατανάλωση και ανύπαρκτων πράξεων. Οταν τιμούμε τους αγώνες κατά του ναζισμού πρέπει να είμαστε συγκεκριμένοι και ακριβείς!».

Η σοβαρότητα, η κατάλληλη προετοιμασία, η μη καθήλωση σε στερεότυπα και η εθνική συνεννόηση είναι προϋποθέσεις για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής σε όφελος της χώρας.

Ο Χρήστος Δερβένης είναι καθηγητής Χειρουργικής

———————————-

Μια διαγενεακή υποχρέωση υπόμνησης

Χριστίνα Ι. Σταμούλη

Στο μεγάλο εθνικό θέμα των οφειλόμενων πολεμικών επανορθώσεων, το τοπίο, τόσο από πλευράς πολιτικής όσο και από πλευράς δικαιϊκής, γίνεται όλα και πιο ξεκάθαρο, με την πάροδο του χρόνου. Η πραγματική συζήτηση άνοιξε, μετά την επανένωση των δύο Γερμανιών το 1990, αφού, μέχρι τότε η διεθνής κοινότητα είχε αναγνωρίσει στη δημοκρατική Γερμανία ένα δικαίωμα αναστολής, το οποίο θα ίσχυε μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης που έμενε σε εκκρεμότητα. Παρά το ότι η ενωμένη Γερμανία δυσκολεύτηκε να το παραδεχθεί και αρνήθηκε να το αναγνωρίσει πανηγυρικά, η Συνθήκη που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 1990 ήταν η αναμενόμενη για 41 χρόνια Συνθήκη Ειρήνης.

Στην Ελλάδα χρειάστηκαν μερικά χρονιά για να ωριμάσει η πεποίθηση – τόσο σε επίπεδο κοινωνίας, όσο και σε επίπεδο πολιτικού προσωπικού – ότι πράγματι μπορούσαμε να θέσουμε θέμα και ότι η χώρα μας έχει ενεργό δικαίωμα το οποίο οφείλει να προβάλλει και να υπενθυμίζει μετ’ επιτάσεως στην Ομοσπονδακή Δημοκραστία της Γερμανίας.

Η μοναχική πορεία των Διστομιτών στον δρόμο της δικαστικής διεκδίκησης των ατομικών αποζημιώσεων και οι ιστορικές δικαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν επ’ αφορμή αυτής της υπόθεσης, εντός και εκτός Ελλάδος, συνέβαλαν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Τώρα πια, βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να ακούμε όλους τους πολιτειακούς παράγοντες να θέτουν το θέμα, κάθε φορά που συναντούν γερμανό ομόλογό τους και οι χθεσινές δηλώσεις τόσο της Προέδρου όσο και του Πρωθυπουργού, κινήθηκαν μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Προφανώς, είμαστε ακόμη μακριά από την έναρξη διμερών και ειλικρινών διαπραγματεύσεων επί του θέματος, αφού η Γερμανία, αν και κάπως αμβλυμένη, διατηρεί μια αυστηρά αρνητική στάση και αρνείται να περάσει από την «απλή συγγνώμη» στην οφειλόμενη «έμπρακτη συγγνώμη».

Η Χριστίνα Ι. Σταμούλη είναι δικηγόρος – διαχειρίστρια του Αρχείου Ιωάννη Ε. Σταμούλη