Οχι στη Μελόνι, ναι στην Πολωνία

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στις διατυπώσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης του ακανθώδους ζητήματος της μετανάστευσης, στέλνοντας ένα μήνυμα υποστήριξης στην Πολωνία, η οποία απείλησε να απορρίπτει αιτήματα ασύλου που προέρχονται από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. «Η Ρωσία και η Λευκορωσία, ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, δεν επιτρέπεται να κάνουν κατάχρηση των αξιών μας», αναφέρουν στα συμπεράσματα της συνόδου οι «27». «Εξαιρετικές καταστάσεις απαιτούν τα κατάλληλα μέτρα». Κάλεσαν επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει μια «νέα νομοθετική πρόταση» για την απέλαση ατόμων των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί αλλά εξακολουθούν να ζουν στην ΕΕ, κάτι που ερμηνεύεται ως «όχι» στις προτάσεις που προωθεί η ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι. Ζήτησαν «νέους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης της παράτυπης μετανάστευσης», χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Αποφεύγοντας να αναφερθούν στο νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου τόνισαν «τη σημασία εφαρμογής της εγκριθείσας νομοθεσίας της ΕΕ».

Η Σύνοδος Κορυφής κύλησε σε υψηλούς τόνους αλλά και με διάθεση συμβιβασμού. Ιδιαιτέρως βάρυνε το ιταλικόαλβανικό σύμφωνο για τη διαδικασία διεκπεραίωσης αιτήσεων ασύλου εικοσιτετράωρα αφότου τέθηκε σε εφαρμογή κι ενώ στην πράξη είναι αμφίβολο το κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει. Μία μέρα μετά τη μεταφορά στην Αλβανία των 16 πρώτων αιτούντων άσυλο από την Ιταλία, οι τέσσερις έπρεπε να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής καθώς δύο ήταν ανήλικοι (δύο αγόρια 16 ετών από το Μπανγκλαντές) και άλλοι δύο ανήκαν σε ευπαθείς ομάδες που χαίρουν ειδικής προστασίας. Μακρόν και Σολτς διαφώνησαν με τη διεξαγωγή προσυνάντησης που διοργάνωσε η Μελόνι για το μεταναστευτικό τονίζοντας ο μεν ότι «δεν υφίσταται ιταλοαλβανικό μοντέλο» και ο δε πως «αυτό δεν συνιστά πραγματική λύση».

Ξεχωριστό ρόλο έπαιξε το αίτημα που διατύπωσε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ ζητώντας την προσωρινή αναστολή του δικαιώματος ασύλου για τους μετανάστες που φθάνουν στη χώρα του μέσω Λευκορωσίας. Ο πολωνός πρωθυπουργός, ο οποίος ανήκει στην ίδια πολιτική ομάδα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έβαλε τη σφραγίδα του σε μια κοινή δήλωση για τη μετανάστευση από τους συντηρητικούς ηγέτες αφαιρώντας τις αναφορές στο Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ και κάνοντας λόγο για τον «υβριδικό πόλεμο» που διενεργείται μέσω της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.

«Δεν υπάρχει ιταλοαλβανικό μοντέλο» ήταν το λακωνικό σχόλιο των Ηλυσίων πριν ξεκινήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ο Εμανουέλ Μακρόν θέλησε να βάλει ένα φρένο στις κινήσεις της Τζόρτζια Μελόνι. Ο γάλλος πρόεδρος έχει επανειλημμένα αποκλείσει στο παρελθόν τη «λύση της Ρουάντας», με αναφορά στο αποτυχημένο σχέδιο της προηγούμενης βρετανικής κυβέρνησης για μεταφορά μεταναστών στη Ρουάντα. Τώρα απορρίπτει το ιταλοαλβανικό μοντέλο επισημαίνοντας ότι θέτει προφανή ανθρωπιστικά και νομικά προβλήματα. Μάλιστα ήταν έκδηλος ο εκνευρισμός στο περιβάλλον του γάλλου ηγέτη για την άτυπη συνάντηση που διοργάνωσε η ιταλίδα πρωθυπουργός στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής με δέκα χώρες-μέλη για να συζητήσουν το μεταναστευτικό. «Δεν έχει νόημα να οργανώνουμε συζητήσεις σε χωριστές ομάδες», παρατήρησαν από το προεδρικό μέγαρο. Ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους μη συμμετέχοντας στη συνάντηση. Η ιδέα των κέντρων επαναπατρισμού, στο μοντέλο Ιταλίας – Αλβανίας, δεν είναι «μια πραγματική λύση για μια χώρα τόσο μεγάλη όσο η Γερμανία», εξήγησε ο Σολτς κατά την άφιξή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Στην άτυπη συνάντηση για το μεταναστευτικό που προηγήθηκε της Συνόδου Κορυφής, συμμετείχε και ο έλληνας Πρωθυπουργός μαζί με τους ηγέτες της Δανίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας, της Κύπρου, της Πολωνίας, της Τσεχίας, της Ουγγαρίας, της Μάλτας, της Σλοβακίας και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα της ιταλικής αντιπροσωπείας και σύμφωνα με σημείωμα της ιταλικής κυβέρνησης η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι παρουσίασε τη συμφωνία μεταξύ Ρώμης και Τιράνων για τη διαχείριση αιτήσεων ασύλου. Στο επίκεντρο βρέθηκε «η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας ενόψει της εφαρμογής των κανόνων του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, η συνεργασία κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών με την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης για υποβοηθούμενες οικειοθελείς επιστροφές καθώς και οι “κόμβοι επιστροφής’», ανέφερε το γραφείο της Μελόνι προσθέτοντας ότι οι ηγέτες συμφώνησαν να συναντηθούν ξανά πριν από την επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με δηλώσεις κύπριου αξιωματούχου ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε την επιλογή να επιβληθούν κυρώσεις στις αεροπορικές εταιρείες «εάν υπάρχουν στοιχεία ότι παρέχουν φθηνά εισιτήρια απλής μετάβασης σε μετανάστες».