Πέρα από {LF}την 7η Οκτωβρίου

Από την 11η Σεπτεμβρίου και μετά τα χτυπήματα εναντίον αμάχων με μέριμνα για την προβολή αυτών στα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συμπυκνώνονται υπό τον τίτλο «Νέα τρομοκρατία». Διαφωνώ με τον όρο αυτό, κυρίως γιατί η τρομοκρατία έχει στον πυρήνα της τη χρήση της αταβιστικής βίας με στόχο την ανατροπή εδραιωμένων συστημάτων. Ασφαλώς και δεν προκρίνω την οποιαδήποτε συζήτηση περί νομιμοποίησης της βίας στον πυρήνα της πολιτικής. Η αστική φιλελεύθερη δημοκρατία παρέχει τη δυνατότητα της προσμονής της αλλαγής μέσω της βούλησης της πλειοψηφίας, καταδικάζοντας τη βία. Η διαφωνία μου, λοιπόν, έγκειται στο ότι δεν βρίσκω την παραμικρή ικμάδα πολιτικής πράξης, έστω και στο ακροτελεύτιο φάσμα της ριζοσπαστικοποιημένης βαρβαρότητας, στο να ρίχνεις ένα αεροσκάφος πάνω στον χώρο εργασίας χιλιάδων ανθρώπων, ή να σκοτώνεις παιδιά που παίζουν στον κήπο τους αμέριμνα. Τέτοιου είδους πράξεις ανήκουν στον πυρήνα της Ποινικής Δικονομίας και οι φορείς της είναι άτομα ψυχικώς διαταραγμένα με ακραίο ναρκισσιστικό σύνδρομο. Η 7η Οκτωβρίου εμπίπτει στο πλαίσιο των μαζικών ειδεχθών εγκλημάτων από ψυχικώς διαταραγμένα άτομα. Στυγνοί δολοφόνοι εισήλθαν σε σπίτια και γειτονιές και σκότωναν άμαχους όλων των ηλικιών, ενώ κάποιοι εξ αυτών ικανοποίησαν το σκοτεινό ορμέμφυτο βιάζοντας γυναίκες και περιφέροντας αυτές ως λάφυρα στους δρόμους της Γάζας. Η οποιαδήποτε προσπάθεια να αποδοθεί σε κινήσεις αυτού του χαρακτήρα πολιτικό κίνητρο αδικεί το μεγάλο διάστημα που έχουμε διανύσει ως ανθρωπότητα, από την εποχή του Διαφωτισμού και μετά.

Η 7η Οκτωβρίου άνοιξε το κουτί της Πανδώρας στη Μέση Ανατολή που μετά την υπογραφή των Αβρααμικών Συμφωνιών, Ισραήλ, ΗΑΕ και Μπαχρέιν, έβλεπε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον της. Και συνέβη γιατί οι τρομοκράτες της Χαμάς και οι ιθύνοντες νόες που την όπλισαν, το σιιτικό καθεστώς του Ιράν, έβλεπαν να καταφθάνει μια νέα Αβρααμική Συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας ως πρωτοβουλία ξανά της αμερικανικής διπλωματίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα έβαζε τη βία στο περιθώριο και θα ανάγκαζε τους κύριους δρώντες της Μέσης Ανατολής να συζητήσουν ξανά. Ποιος θα ήταν ο ρόλος της Χαμάς και της Χεζμπολάχ σε αυτή τη νέα Μέση Ανατολή; Πώς θα διατηρούσαν τα πρωτεία στον αταβισμό της βίας σε μια εποχή που απαιτεί διπλωματικά επιχειρήματα; Μέσω της 7ης Οκτωβρίου η Χαμάς και η Χεζμπολάχ επιδίωξαν να οδηγήσουν τη διπλωματία σε οριστικό αδιέξοδο αλλά και να δημιουργήσουν μια νέα γενιά «μαρτύρων» που θα διαιωνίσει τον κύκλο της βίας στην περιοχή.

Προς ποιο σημείο οδηγούνται οι εξελίξεις όμως σήμερα; Αν οδηγηθούμε σε ανοικτή ρήξη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τότε συζητούμε για ανυπολόγιστες γεωστρατηγικές και οικονομικές συνέπειες διεθνώς. Η ευρωπαϊκή οικονομία δύσκολα θα αντέξει ένα νέο πληθωριστικό κύμα που θα δημιουργήσει μια αύξηση στις τιμές καυσίμων, αλλά και η Κίνα θα πληγεί σημαντικά από την αποστέρηση των ενεργειακών αποθεμάτων του Ιράν. Είναι πιθανή η ανοικτή ρήξη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν; Δεν χωρά αμφιβολία ότι οι πιθανότητες είναι πιο αυξημένες από ό,τι στο παρελθόν γιατί το Ισραήλ βιώνει τον δομικό θουκυδίδειο φόβο και το Ιράν μετρά κομβικές απώλειες σε μηχανισμούς και γόητρο. Το ότι η κρίση κορυφώνεται με τις ΗΠΑ να βρίσκονται σε πορεία εκλογών σίγουρα δεν βοηθά τις εξελίξεις, δίνοντας χώρο σε ακραίους (βλ. Τουρκία) να επενδύουν στην περαιτέρω αποσταθεροποίηση της κατάστασης.

Ο Σπύρος Ν. Λίτσας είναι καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας, επισκέπτης καθηγητής του Πανεπιστημίου της Grenoble και επιστημονικά υπεύθυνος του μεταπτυχιακού προγράμματος «Διεθνείς Σπουδές» στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας