«Κάθε καιρός έχει τα δίκια του{CR}κι ο καθένας τα δικά του»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν διαβάζοντας το βιβλίο της Ζυράννας Ζατέλη «Και με το φως του λύκου επανέρχονται». Αν και εκ πρώτης όψεως φαντάζει η αφήγηση δαιδαλώδης, γρήγορα ο αναγνώστης ανακαλύπτει ένα αριστοτεχνικά δομημένο ψηφιδωτό, που φωτίζει ανηλεώς τους εσώτερους κραδασμούς του ανθρώπινου ψυχισμού καθώς και τις πολλαπλές εκφάνσεις αυτού.

Αν μπορούσα να γράψω μετά μουσικής θα επέλεγα αρχικώς το «Atmosphere» των Joy Division, το οποίο θα απελευθέρωνε την οδύνη που με κινεί να εκφραστώ δημιουργικά. Θα ακολουθούσε το «Adagio in G Minor» του Tomaso Giovanni Albinoni, που θα με ενέπνεε να γίνω κοινωνός της τραγικότητας της ύπαρξης, σε μια αέναη προσπάθεια μετουσίωσης του προσωπικού δράματος σε συλλογικό, στο χαρτί μπροστά μου. Ο «τοκετός» θα ολοκληρωνόταν υπό τους ήχους του κομματιού «An Ending (Ascent)» του Brian Eno, μεταβαίνοντας στο στάδιο της υπέρβασης, εκεί όπου όλα ενοποιούνται και καθαγιάζονται, ρητώς κι αρρήτως.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής και ιδιαίτερα της λογοτεχνίας είναι η όποια δημιουργική ανάγκη, πέρα από τη συνεχή αμφιβολία που φωλιάζει εντός της, για τη γνησιότητα της έκφρασής της, να μην περιοριστεί σε έναν άκαρπο, εσωτερικό μονόλογο, δίχως να μπορέσει κάπου – κάποιον να ακουμπήσει, νοηματοδοτώντας κι εξανθρωπίζοντας, έστω τόσο δα, το «εγώ», το «εσύ», δίνοντας θέση σιγά-σιγά στο «εμείς».

Μια σχολική βιβλιοθήκη θα ήθελα να φιλοξενεί το βιβλίο «The Great Gatsby» του F. Scott Fitzgerald, που ανεξίτηλα αποτίνει φόρο τιμής στον τραγικά ρομαντικό έρωτα, ο οποίος μέχρι και την τελευταία του πνοή φέρει μια δύναμη μεταμορφωτική, σαρώνοντας κι απογυμνώνοντας τα πάντα στο διάβα του. Επίσης, θα ήθελα να την κοσμεί το «On the road» του Jack Kerouac, ένα έργο παραδομένο στη ροή του ασυνειδήτου, που ξεχύνεται ορμητικά, το αχάραγο σαν σιμώνει, χαράσσοντας νέες διαδρομές, σε αχαρτογράφητες περιοχές. Τελειώνοντας, θα επέλεγα  τη συλλογή διηγημάτων «Ζητείται Ελπίς» του Αντώνη Σαμαράκη, για να αντικρίσουν οι μαθητές κατάματα την αθέατη πλευρά της ιστορίας, μέσα από το βλέμμα ενός κοινού θνητού, όπου δεν υπάρχουν νικητές κι ηττημένοι, παρά μόνον ιστορίες, που τις «ενώνει» η έννοια της απώλειας.

Η κριτική που αφορά καλλιτεχνικό επίπεδο πηγάζει από την αυθεντική διάθεση του ανθρώπου που τη διατυπώνει να βαθύνει και να πλατύνει η δημιουργία, διαβλέποντας την άνθιση ενός πνεύματος σε ένα έδαφος έτοιμο να μπολιαστεί, μεταστοιχειώνοντας το ζοφερό τοπίο «εντός και εκτός των πυλών».

Η αυτοκριτική ξεκινάει ουσιωδώς εκεί που σταματά η άλλοτε ηθελημένη ή μη αυτολογοκρισία κι η θέαση μέσα από τον παραμορφωτικό φακό ενός διάχυτου (υπερ)εγώ.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι: «Ηταν ένα περίεργο, αποπνικτικό καλοκαίρι, το καλοκαίρι που οι Ρόζενμπεργκ οδηγήθηκαν στην ηλεκτρική καρέκλα κι εγώ ούτε που ήξερα τι γύρευα στη Νέα Υόρκη» από το βιβλίο «The Bell Jar» της Sylvia Plath, γιατί μονομιάς προοιωνίζεται την ύπαρξη ενός εσωτερικά κι εξωτερικά κατακερματισμένου, χαοτικού κόσμου, αντικατοπτρίζοντας τη θανάσιμη πλήξη, τη μοναξιά, τη ματαίωση και την έλλειψη νοήματος που βιώνει η πρωταγωνίστρια στις απαρχές της μετανεωτερικότητας.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή «τη λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι «Μα κάθε καιρός έχει τα δίκια του / κι ο καθένας τα δικά του. / Και σ’ αυτόν το συρφετό η τέχνη / φόρο τιμής πάει ν’ αποδώσει. / Και μεγαλώνει / και θεριεύει. / Τις διαστάσεις μύθου αποκτά. / Αναπνέει και φυσά / δίνει και παίρνει ζωή / ξανά και ξανά και ξανά» (απόσπασμα από το ποίημα «Μύστις» της ποιητικής συλλογής «Δυστοπία», ΑΩ Εκδόσεις).