Οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν, οι Αμερικανοί ξοδεύουν

Το 15,7% των εισοδημάτων τους αποταμιεύουν κατά μέσο όρο τα νοικοκυριά στην ευρωζώνη, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το β’ τρίμηνο του 2024. Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό του τελευταίου προπανδημικού τριμήνου, δηλαδή στα τέλη του 2019, όταν τα νοικοκυριά της ευρωζώνης αποταμίευαν το 12,6% των εισοδημάτων τους.

Τότε, και λόγω του συνδυασμού αβεβαιότητας και εγκλεισμού, το ποσοστό αποταμίευσης άρχισε να αυξάνεται και έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων χρόνων το β’ τρίμηνο του 2020 με 25,3%. Εκτοτε, άρχισε να μειώνεται σταδιακά και έφτασε στο 13,1% το β’ τρίμηνο του 2022. Στη συνέχεια, όμως, τα νοικοκυριά της ευρωζώνης άρχισαν να βάζουν στην άκρη ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων τους, με την τάση να είναι σαφώς ανοδική.

Ωστόσο, αντίστροφη είναι η εικόνα των επενδύσεων των νοικοκυριών την περίοδο μετά την πανδημία. Συγκεκριμένα, ενώ τα νοικοκυριά έφτασαν να επενδύουν το 10,3% των εισοδημάτων τους το β’ τρίμηνο του 2022, το ποσοστό αυτό μειώνεται σταθερά και διαμορφώθηκε στο 9,2% το β’ τρίμηνο του 2024. Η αντίστροφη αυτή πορεία εν πολλοίς οφείλεται στην πληθωριστική κρίση που πλήττει την Ευρώπη μετά την πανδημία, καθώς το αυξανόμενο κόστος ζωής ευνοεί την αποταμίευση μετρητών ενώ μειώνει την όρεξη για επενδύσεις.

Στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών ακολουθούν διαφορετική πορεία. Αν και το ποσοστό αποταμίευσης στις ΗΠΑ αυξήθηκε σημαντικά κατά την περίοδο της πανδημίας και έφτασε ως και στο 32% τον Απρίλιο του 2020, από τον Ιανουάριο του 2022 καταγράφει πολύ χαμηλές πτήσεις μεταξύ 3,6 και 5,5%, με την τάση των τελευταίων μηνών να είναι σταθερή.

Τον Αύγουστο του 2024, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών διαμορφώθηκε στο 4,8%, ενώ την προ κορωνοϊού εποχή το ποσοστό αυτό βρισκόταν σταθερά πάνω από το 6%. Τον Δεκέμβριο του 2019, όταν και άρχισε να χτυπά την πόρτα η πανδημία, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στις ΗΠΑ βρισκόταν στο 6,2%. Από την άλλη, οι επενδύσεις των νοικοκυριών σημειώνουν σημαντική αύξηση από τα μέσα του 2023 μέχρι και σήμερα.

Μοχλός ανάπτυξης

«Το χαμηλότερο ποσοστό αποταμίευσης στις ΗΠΑ έχει βοηθήσει τους καταναλωτές να ξοδεύουν περισσότερο, και αυτός είναι ο βασικός κινητήριος μοχλός της ανάπτυξης και ο κύριος λόγος για τον οποίο η αμερικανική οικονομία έχει αναπτυχθεί πολύ γρηγορότερα από αυτήν της Ευρώπης» δήλωσε σχετικά στους «Financial Times» ο Μαρκ Ζάντι, επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s Analytics.

«Οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν περισσότερο γιατί είναι αβέβαιοι για το μέλλον λόγω του πολέμου που μαίνεται κοντά τους, αλλά και λόγω της στασιμότητας της Γερμανίας» σχολίασε από τη μεριά του ο Σάμι Σάαρ, επικεφαλής οικονομολόγος της ελβετικής τράπεζας Lombard Odier. Σύμφωνα με την ανάλυση των «Financial Times», η αυξημένη αποταμίευση στην Ευρώπη εξηγείται σε έναν βαθμό και από τα υψηλά επιτόκια των βραχυπρόθεσμων στεγαστικών δανείων, σε αντίθεση με τα χαμηλότοκα και μακροχρόνια στεγαστικά στις ΗΠΑ, όπου τα επιτόκια βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα από ποτέ. Ετσι, την ώρα που οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν για να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις, οι Αμερικανοί ξοδεύουν και επενδύουν.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ, το ΑΕΠ των ΗΠΑ αναμένεται να σημειώσει αύξηση 2,6% το 2024, με το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης να οφείλεται στη μεγάλη κατανάλωση των νοικοκυριών. Αντιθέτως, ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η ευρωζώνη θα αναπτυχθεί συνολικά με ρυθμό μόλις 0,7% τη φετινή χρονιά, συνεχίζοντας μια πορεία αναιμικής ανάπτυξης, την ώρα που ο πληθωρισμός συνεχίζει να πιέζει την καταναλωτική πίστη.