Με «ψυχραιμία» απέναντι στη σύγκρουση

Με διαφορετικό, πιο «ψύχραιμο» μάτι αντιμετωπίζουν προς το παρόν οι αναλυτές της αγοράς των δεξαμενοπλοίων την παρούσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μεταξύ Ισραήλ και Ιράν σε σύγκριση με ανάλογες εντάσεις στο παρελθόν. Πολλά έχουν αλλάξει στην αγορά των δεξαμενοπλοίων και του πετρελαίου από τη δεκαετία του 1970 και τη μεγάλη πετρελαϊκή κρίση, αλλά και τις επόμενες, σύμφωνα με τον οίκο αναλύσεων Poten.

Οι προηγούμενες συγκρούσεις στην περιοχή προκάλεσαν μαζικές αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και στους ναύλους των δεξαμενοπλοίων. Στην τρέχουσα κρίση οι αυξήσεις είναι πολύ μέτριες και υπάρχουν μια σειρά από προφανείς λόγους για αυτό, σημειώνει ο Poten. Πρώτα απ’ όλα, οι αγορές πετρελαίου είναι πολύ πιο διαφοροποιημένες από ό,τι ήταν στο παρελθόν. Στη δεκαετία του 1970 ο OPEC παρήγαγε περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου αργού πετρελαίου. Το 2017/2018 το μερίδιο αγοράς του OPEC εξακολουθούσε να ανέρχεται στο 32%-33%. Ωστόσο κατά τη διάρκεια της πανδημίας το μερίδιο του OPEC μειώθηκε σε περίπου 27% και δεν έχει ανακάμψει έκτοτε. Η αύξηση της ζήτησης πετρελαίου έχει επίσης παραμείνει στάσιμη λόγω της γενικής τάσης προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και – περισσότερο πρόσφατα – της απότομης επιβράδυνσης της αύξησης της κινεζικής ζήτησης. Ως αποτέλεσμα, οι αγορές πετρελαίου διαθέτουν σήμερα άφθονη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, η οποία συμβάλλει στη σταθεροποίηση των τιμών, ακόμα και εν μέσω μιας σοβαρής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ομοίως, ο στόλος των δεξαμενοπλοίων είναι πολύ μεγαλύτερος από ό,τι κατά τη διάρκεια προηγούμενων κρίσεων, ενώ μετά την αντιμετώπιση των συνεπειών της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα η ναυτιλιακή βιομηχανία δεν τρομάζει τόσο εύκολα.

Βέβαια ένα χτύπημα των πετρελαϊκών υποδομών του Ιράν θα έχει πολύ σοβαρό αντίκτυπο στις δύο αγορές. Το Ιράν παράγει σήμερα περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (Mb/d), εκ των οποίων τα 2 Mb/d εξάγονται, κυρίως στην Κίνα.

Ενώ άλλοι παραγωγοί θα μπορούσαν θεωρητικά να αντισταθμίσουν τη διακοπή αυτών των εξαγωγών (ο OPEC+ διαθέτει 5 Mb/d πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας), το σενάριο αυτό είναι απίθανο να εφαρμοστεί στην πράξη, καθώς το Ιράν έχει απειλήσει σε αυτή την περίπτωση να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, όλα τα στοιχήματα έχουν χαθεί, τονίζει ο Poten. Σύμφωνα με τoν διεθνή οργανισμό ενέργειας, περίπου το 21% του παγκόσμιου υγρού πετρελαίου ταξιδεύει μέσω των Στενών του Ορμούζ, καθιστώντας το συγκεκριμένο σημείο διέλευσης το σημαντικότερο στον κόσμο. Ενα κλείσιμό του θα προκαλούσε απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και πιθανότατα να εμπλακούν οι παγκόσμιες υπερδυνάμεις στη σύγκρουση. Ωστόσο αυτή την εξέλιξη δεν τη θέλει κανένας. Ενα κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα διέκοπτε τις ροές πετρελαίου από άλλους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής και θα ήταν πολύ επιζήμια για την αγορά δεξαμενοπλοίων.