«Είναι μέρες που δεν θέλω να με βλέπω»

Ποιο στοίχημα πρέπει να κερδίσετε ως διευθυντής του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής;

Να λυθεί το συνταξιοδοτικό ζήτημα των χορευτών. Το ηλικιακό όριο, πριν την Τρόικα, ήταν στα 48 έτη. Τώρα είναι στα 67, με αποτέλεσμα χορευτές που δεν μπορούν να προσφέρουν – και δεν οφείλουν να μπορούν – να είναι εγκλωβισμένοι εδώ, με αποτέλεσμα να στερούν για 20 χρόνια τη θέση ενός νέου χορευτή. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να ανεβάσουμε τις παραστάσεις που θέλουμε.

Στα πιο δημιουργικά σας σχέδια είναι η παράστασή σας «Χρυσή Εποχή» για την Εθνική Λυρική. Γιατί επιλέξατε αυτό τον τίτλο;

Φέτος κλείνω 35 χρόνια δημιουργίας. Στο έργο αυτό υπάρχουν αναμνήσεις, στιγμές, κινήσεις, αισθήσεις, παλαιότερων παραστάσεων. Πράγματα θα αναδημιουργηθούν ξανά αλλά με τελείως διαφορετικό τρόπο, περιβάλλουν, χορευτές. Ο τίτλος είναι ειρωνικός. Ουσιαστικά μιλάμε για μια ιδεαλιστικά «Χρυσή εποχή» αλλά που από κάτω είναι «χάρτινη». Τα όρια της κατανόησής μας είναι πολύ περιορισμένα και παίρνουμε τον χρόνο που απαιτείται για να έχουμε μια υγιή και λογική αντίδραση.

Αρα η κατανόηση δοκιμάζεται στις μέρες μας και μας δοκιμάζει;

Απολύτως αλλά και η έλλειψη υπομονής. Οταν ξεκίνησα τον χορό ήμουν σε πολύ μεγάλη αβεβαιότητα. Αναρωτιόμουν ποια είναι η πηγή της δημιουργίας, είχα τον φόβο πότε θα εξαντληθεί και άλλο δυσβάσταχτα. Να προσθέσω εδώ και τη συνθήκη της σύγκρισης που σίγουρα μπαίνεις ως νέος δημιουργός, το οποίο ήταν ανυπόφορο.

Πότε σπάσατε τα δεσμά της σύγκρισης;

Το 2000, πολύ νωρίς σχετικά, αποφάσισα ότι δεν με ενδιαφέρει ούτε τι θα πούνε για μένα ούτε τι θα κάνουν οι άλλοι. Ηταν μια απόφαση χωρίς εγωισμό αφού επιζητούσα την ισορροπία. Τότε ήμουν στη διάρκεια των προβών της «Τρελής ευτυχίας» και συνειδητοποίησα ότι ο χορός για μένα είναι μια τέχνη αποκαλυπτική και πολιτική. Με απελευθέρωσε και κάποιες φορές σκέφτομαι ότι και ο τίτλος εκείνου του έργου ήταν σημειολογικός. Αρχισα να αισθάνομαι την ευτυχία τού να ξέρω ποιος είμαι και ποιος είναι ο δρόμος μου. Μέχρι όμως να φτάσω εκεί αγωνιούσα να είμαι πρωτότυπος και ήταν εξαντλητικό. Αυτή την ανάγκη την εκτόνωσα κάνοντας διαφορετικά πράγματα, όταν άρχισα να διασκεδάζω με την τέχνη μου. Ετσι απελευθερώθηκε η σχέση μου με τον χορό, κρατώντας όμως την ουσία του: το σώμα μέσα στον χώρο.

Σήμερα, πώς αισθάνεστε το σώμα σας μέσα στον χώρο;

Είναι μέρες που μου αρέσει πολύ και μέρες που δεν θέλω να με βλέπω. Υπάρχει όμως μια διαδρομή πίσω από αυτό. Θυμάμαι όταν ήμουν μικρός έφτιαχνα βιντεοκασέτες, αντιγράφοντας κομμάτια με τις πιο ωραίες σκηνές από τα μιούζικαλ που μου άρεσαν πολύ – και που εξαιτίας τους αγάπησα τον χορό.

Δίνετε μια εξήγηση για το πώς ένα παιδί που μεγαλώνει στην Ηλιούπολη στρέφει το βλέμμα του στη συγκεκριμένη τέχνη έχοντας το βάρος της απώλειας του πατέρα;

Ο χορός μού δημιουργούσε ευτυχία. Ηταν μια εκτόνωση στην πίεση που ένιωθα. Ημουν ένα κλειστό παιδί και είχα βρει με την κίνηση διέξοδο. Δεν ξέρω πώς θα ήταν αν είχα τον πατέρα μου. Δεν πιστεύω ότι η έλλειψη προτύπου δημιουργεί προβλήματα, όπως η έλλειψη αγάπης. Υπό αυτή την έννοια δεν στερήθηκα κάτι. Ενα παιδί θέλει μόνο στοργή.

Αντιμετωπίσατε αντιστάσεις από την οικογένειά σας που επιλέξατε ένα ανασφαλές επάγγελμα;

Οταν το είπα στη μητέρα μου απάντησε «Είσαι τρελός; Και πώς θα ζήσεις;». Ομως εκείνη με πήγαινε και βλέπαμε μιούζικαλ. Εχω δει πάρα πολλές παραστάσεις. Ισως αν ήμουν ένα παιδί που δεν είχε πάει ποτέ θέατρο να μην επέλεγα τον χορό.

Ξεκινήσατε μεγάλος τα μαθήματα. Αυτό σημαίνει ότι έπρεπε να καταβάλετε μεγαλύτερη προσπάθεια για να τα καταφέρετε;

Ξεκίνησα στα 23 και τα πρώτα χρόνια έπρεπε να αντιμετωπίσω ένα σώμα το οποίο δεν ήταν μαθημένο να κάνει αυτά στα οποία καλούνταν να αντεπεξέλθει. Ηταν πολύ επώδυνα χρόνια. Εκείνη την εποχή δεν περνούσε νύχτα χωρίς να κλάψω από τους αφόρητους πόνους στα γόνατα, στα πόδια μου, στις γάμπες μου, στην πλάτη. Ξυπνούσα μέσα σε αφόρητους πόνους στο σώμα. Επίσης η επιθυμία μου να είμαι δημιουργός και όχι εκτελεστής – αυτό ονειρευόμουν – με έφερνε σε ρήξη με τους καθηγητές στη σχολή, οι οποίοι θέλανε να δουν από μένα και αυτό το κομμάτι. Ισως τελικά ευνοήθηκα που ξεκίνησα τον χορό σε μεγάλη ηλικία. Αν άρχιζα μικρότερος θα επηρεάζουν από φόρμες, τρόπους σκέψης, ανθρώπους και θα κυνηγούσα κάτι άλλο από αυτό που ήμουν εγώ.

Ετσι γίνατε και σκηνοθέτης. Γιατί επιλέξατε να καταπιαστείτε με το «Brokeback Mountain»;

Επιθυμούσα να ανεβάσω έργο που θα αφηγούνταν έναν ομοφυλοφιλικό έρωτα. Μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο άντρες. Με ενδιέφερε ως θεματική αλλά κι εμένα προσωπικά. Υπάρχουν δημιουργοί – χωρίς να είναι απόλυτο αυτό – που μπορούν να εξυπηρετήσουν καλύτερα συγκεκριμένα θέματα, στο να γίνουν πιο κατανοητά. Είναι ένα κείμενο που μπορώ να το αντιληφθώ – όπως και το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα». Κάθε άνθρωπος που έχει αγαπήσει μπορεί να αντιληφθεί τον έρωτα.