Ενα συγκινητικό πανηγύρι

Χρώματα, κίνηση, έντονη κίνηση, ρυθμός, μουσικές και μια ποικιλία ήχων, συνθέτουν το σκηνικό ύφος στους «Ορνιθες» του Αριστοφάνη που σκηνοθέτησε ο Αρης Μπινιάρης. Σε μια αναθεωρημένη εκδοχή του κειμένου σε συνδυασμό με τη διάθεση να ξανακοιτάξουμε τη συγκεκριμένη κωμωδία μέσα απ’ τα ζητούμενα της εποχής, η παράσταση κινήθηκε και υπηρέτησε τον διπλό της στόχο. Απ’ τη μια μετέφερε όλη τη σκέψη και τη θεματική του ποιητή ως προς την αναζήτηση ενός καινούργιου και καλύτερου κόσμου μέσα απ’ το δίδυμο Πεισθέταιρου – Ευελπίδη. Απ’ την άλλη συνέδεσε το κείμενο με τον σύγχρονο προβληματισμό, χωρίς να του στερήσει ούτε τη βαθιά του ποιητικότητα ούτε την κωμική του διάσταση. Ανάμεσα στην εξωστρέφεια του Χορού και την εσωτερικότητα, με σαφείς μπεκετικές αναφορές, των δύο κεντρικών ηρώων, ο Μπινιάρης έστησε τον δικό του κόσμο.

Στους «Ορνιθες» ο Πεισθέταιρος και ο Ευελπίδης απογοητευμένοι απ’ τη ζωή αποφασίζουν ν’ αναζητήσουν τη λύση στον κόσμο των πουλιών, εκεί όπου τα βάρη έχουν φύγει για να δώσουν τη θέση τους στα φτερά, στο πέταγμα. Οι δυο τους ονειρεύονται να ζήσουν απαλλαγμένοι απ’ τις μικρότητες και τη φθορά, και γι’ αυτό αποφασίζουν, με τη βοήθεια των πουλιών, να χτίσουν τη δική τους πολιτεία. Είναι η Νεφελοκοκκυγία, κάπου ανάμεσα στη γη και τον ουρανό, κάπου ανάμεσα στην αλήθεια και το όνειρο. Οσο χτίζεται, απρόσκλητοι επισκέπτες απ’ τη γη έρχονται να διεκδικήσουν δικαιώματα ενώ παράλληλα οι θεοί δυσανασχετούν αντιλαμβανόμενοι ότι το εγχείρημα θέτει υπό κρίση και αμφισβήτηση την εξουσία τους.

Στην πρώτη του ενασχόληση με την αριστοφανική κωμωδία, κι έχοντας στο ενεργητικό του δύο τραγωδίες («Πέρσες» του Ευριπίδη – «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου), ο Αρης Μπινιάρης καταθέτει ένα δισυπόστατο σκηνικό όνειρο απ’ όπου δεν λείπουν ούτε η απειλή κι ο φόβος ούτε η μαγεία κι η ελπίδα. Με το τελετουργικό στοιχείο (και τη μάσκα) να έχει πάρει τη θέση του στη σκηνή, ο σκηνοθέτης, μακριά απ’ τις ευκολίες μιας αριστοφανικής (επιθεωρησιακής) ανάγνωσης, στήνει ένα συγκινητικό πανηγύρι. Προτείνει τη σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση, κρούει τον κώδωνα της οικολογικής καταστροφής, ξεμπροστιάζει τον άνθρωπο αλλά και το θεϊκό στοιχείο. Και στο τέλος αφήνει αυτή τη γλυκόπικρη γεύση της ελπίδας, μιας ελπίδας που ίπταται κι ίσως προσγειωθεί απότομα.

Ο θίασος

Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Πεισθέταιρος και ο Γιώργος Χρυσοστόμου, Ευελπίδης, συνέθεσαν αυτό το ντουέτο με αφετηρία τα δίδυμα του Μπέκετ (ο οποίος τα εμπνεύστηκε με τη’ σειρά του απ’ τον Αριστοφάνη) και το υπηρέτησαν ως το τέλος. Ο πρώτος με πρωταρχικό στοιχείο την έντονη κίνηση και μια περιπαικτική διάθεση και ο δεύτερος με όχημα μια εσωτερική – διανοητική διαδικασία που άγγιζε ακόμα και τη διαχείριση του σώματός του. Ξεχωριστή η σκηνή του «πετάγματος» αυτού του ευφάνταστου και γοητευτικού διδύμου. Παράλληλα και εξίσου δυνατά, ο ακούραστος και ρυθμικός Χορός καθώς και οι μεμονωμένοι «εισβολείς», στήριξαν και ολοκλήρωσαν αυτή τη σκηνοθετική πρόταση συνόλου. Απ’ τον Εποπα του Κώστα Κορωναίου και τον Χρησμολόγο – Προμηθέα του Στέλιου Ιακωβίδη ως τον Επίτροπο – Ποσειδώνα του Μάριου Παναγιώτου, με αποκορύφωμα την Κωνσταντίνα Τάκαλου (Ποιήτρια – Ιρις), τον Ερρίκο Μηλιάρη (Μέτων – Ηρακλής) και τον Θανάση Ισιδώρου στον ρόλο του Συκοφάντη, όλοι και όλες έχουν το μερίδιό τους σ’ αυτήν την παράσταση.

Οσο για τον Αρη Μπινιάρη, παραμένει σταθερά ένας απ’ τους πιο ενδιαφέροντες και ευφάνταστους σκηνοθέτες του καιρού μας και της γενιάς του.