«Οι νέοι φοβούνται τον πόλεμο και γίνονται συντηρητικοί»

Με τις τρεις εκλογικές αναμετρήσεις του Σεπτεμβρίου η Γερμανία βιώνει την πολιτική ρευστότητα που έφερε η ενίσχυση των άκρων, εξτρεμιστικής ακροδεξιάς AfD και λαϊκιστικής αριστεράς BSW. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η διείσδυση του AfD στα στρώματα των νέων. Δεν είναι νέο φαινόμενο ούτε εντοπίζεται μόνον στην ανατολική Γερμανία. Στις ευρωεκλογές το AfD ήταν δεύτερη δύναμη στους νέους μετά το συντηρητικό CDU. «Αθροίζοντας τα ποσοστά τους έχουμε μία δεξιά στροφή της νεολαίας, που οφείλεται στις αγωνίες και τους φόβους των νέων για το μέλλον», εξηγεί η Κάτια Χόιερ στους ξένους ανταποκριτές της Ενωσης «VAP» στο Βερολίνο. Η 39χρονη ιστορικός και συγγραφέας είναι γεννημένη στην ανατολική Γερμανία, ζει από το 2010 στο Λονδίνο, το πρώτο βιβλίο της «Blood and Iron» για τη Γερμανία του Βίσμαρκ έγινε μπεστ σέλερ.

Το Μεταναστευτικό έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο αποτέλεσμα των εκλογών. Αλλά γιατί το AfD είναι πολύ ισχυρότερο στην ανατολική απ’ ό,τι στη δυτική Γερμανία;

Στη δυτική Γερμανία – μολονότι και εκεί έχει άνοδο το AfD – αυτό το εκλογικό δυναμικό εκφράζεται ακόμη από τη Χριστιανική Ενωση CDU/CSU, η οποία ήταν άκρως συντηρητική σε θέματα μετανάστευσης, λέει η Χόιερ. Θυμίζει την κυβερνητική συμφωνία του Χέλμουτ Κολ με τους Φιλελεύθερους το 1982 που έλεγε ότι η Γερμανία δεν είναι χώρα υποδοχής μεταναστών που πρέπει να περιοριστούν στον μέγιστο βαθμό.

Οι Ανατολικογερμανοί, από την άλλη, ταυτίζουν τo χριστιανοδημοκρατικό CDU με τα 16 χρόνια της Ανγκελα Μέρκελ που μετατόπισε προς τα αριστερά το κόμμα της, ώστε εκείνοι που θέλουν μία αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική να επιλέγουν AfD, εξηγεί η Χόιερ.

Το άλλο άκρο, το νεοπαγές κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ BSW εισέβαλε κυριολεκτικά στον πολιτικό χάρτη της ανατολικής Γερμανίας, απέσπασε διψήφια ποσοστά με προεκλογικό αγώνα σχεδόν μονοθεματικό, την «ειρήνη στην Ουκρανία». Πρακτικά η θέση της Βάγκενκνεχτ σημαίνει υποταγή του Ζελένσκι και του Κιέβου στον Πούτιν και τη Ρωσία. Την ίδια γραμμή ακολουθεί και το ακροδεξιό AfD, στελέχη του οποίου έχουν αποδεδειγμένα διασυνδέσεις με τη Μόσχα.

Πού οφείλεται αυτή η ιδιαίτερη αδυναμία των Ανατολικογερμανών για τη Ρωσία και τον Πούτιν; Ιστορικά δεν υπάρχουν πολλά που να δικαιολογούν μια τέτοια στάση. Το αντίθετο μάλιστα, αν συνυπολογιστεί το γεγονός ότι οι τελευταίοι στρατιώτες της Σοβιετικής Ενωσης έφυγαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990 από την ανατολική Γερμανία. Γιατί οι Ανατολικογερμανοί έχουν μεγαλύτερο φόβο για έναν πόλεμο απ’ ό,τι έχουν Πολωνοί, Ρουμάνοι, Βούλγαροι;

Ο φόβος του πολέμου είναι ένας βασικός παράγοντας. Επενδύεται με το αφήγημα της «ανίκητης Ρωσίας» και τα ιστορικά παραδείγματα του Ναπολέοντα και του Χίτλερ, τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με τη σημερινή επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, λέει η Χόιερ. Για αυτούς δεν υπάρχει κανένας λόγος βοήθειας της Ουκρανίας με όπλα, αφού θα χάσει ούτως ή άλλως τον πόλεμο. Ο φόβος του πολέμου, εξηγεί η Χόιερ, εδράζεται στη συλλογική εμπειρία της παραλυσίας των Ανατολικογερμανών υπό τη σοβιετική κατοχή από τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, το τέλος του οποίου συνοδεύτηκε με μαζικούς φόνους, βιασμούς, λεηλασίες, θέματα που δεν συζητήθηκαν ποτέ στην κομμουνιστική DDR. Εξάλλου, με την ενοποίηση της Γερμανίας δεν βίωσαν την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης ως εθνική απελευθέρωση, όπως οι Πολωνοί.

Η απειλή ενός πυρηνικού πολέμου ήταν πολύ έντονη για τους Δυτικογερμανούς στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μετριάστηκε και εξαφανίστηκε, όμως, με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Αντίθετα, στους Ανατολικογερμανούς, παραμένει ζωντανή η εικόνα της Ρωσίας ως υπερδύναμη, η οποία μιλάει επί ίσοις όροις με τις ΗΠΑ. Θεωρούν ότι η αντίσταση της Ουκρανίας στη Ρωσία είναι σαν να τα βάζει η… Κούβα με τις ΗΠΑ, λέει η Χόιερ. Είναι απόλυτα πεπεισμένοι για αυτό.