Ενίσχυση της ενιαίας αγοράς για οικονομική ανάπτυξη

Η βιομηχανική πολιτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Τζέιμς Τζον, διευθυντής του γραφείου του ΔΝΤ στην Ευρώπη και ανώτερος μόνιμος αντιπρόσωπος του Ταμείου στην ΕΕ, επισημαίνοντας ότι το κλειδί για την ενίσχυση του επιχειρηματικού δυναμισμού της Ευρώπης είναι η περαιτέρω εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς. Για την Ελλάδα ο αξιωματούχος του ΔΝΤ τονίζει ότι η καλή αναπτυξιακή δυναμική της χώρας είναι μια χρυσή ευκαιρία για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών ανισορροπιών, όπως το χαμηλό ακόμη επίπεδο επενδύσεων και οι αρνητικές δημογραφικές προοπτικές, και για να ενισχυθούν οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.

Ποιους κινδύνους αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία, δεδομένου ότι ο διεθνής ανταγωνισμός αυξάνεται, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή, επιδεινώνονται;

Η Ευρώπη έχει επιδείξει τεράστια ανθεκτικότητα και ευκινησία πολιτικής τα τελευταία χρόνια. Ενώ αναμένουμε ότι η ανάκαμψη θα συνεχιστεί και θα αυξηθεί το επόμενο έτος, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μερικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της κλιμάκωσης του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ή της διεύρυνσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ο γεωοικονομικός κατακερματισμός θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του προστατευτισμού, μεταξύ άλλων, μέσω ανταγωνιστικών αυξήσεων στις βιομηχανικές επιδοτήσεις στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτό θα αναιρούσε τα οφέλη από την εμπορική ολοκλήρωση των τελευταίων δεκαετιών, θα ενείχε υψηλό δημοσιονομικό κόστος και χαμηλότερες επενδύσεις και ανάπτυξη. Η νέα ηγεσία της ΕΕ έχει την ευκαιρία να διαμορφώσει οικονομικές πολιτικές που αυξάνουν την ανθεκτικότητα έναντι των κινδύνων κατακερματισμού και ενισχύουν τον επιχειρηματικό δυναμισμό στην ΕΕ. Το κλειδί εδώ είναι να αξιοποιηθεί η οικονομική ισχύς της Ευρώπης, η ενιαία αγορά. Η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς θα αύξανε την ανθεκτικότητα και θα ενίσχυε την ανάπτυξη.

Η έκθεση Ντράγκι καλεί σε ριζικές αλλαγές και περιλαμβάνει μια σειρά από προτάσεις. Ποιες είναι απολύτως αναγκαίο να επιδιώξει η Ευρώπη;

Χαιρετίζουμε την έμφαση που δίνει η έκθεση Ντράγκι στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και της καινοτομίας. Συμφωνούμε ότι ο ασθενέστερος επιχειρηματικός δυναμισμός της Ευρώπης οφείλεται εν μέρει στους περιορισμούς που εμποδίζουν τη μεγέθυνση σε μεγάλη κλίμακα, ιδίως στην καινοτομία. Συνεπώς, συμφωνούμε με την έκθεση σχετικά με την αναγκαιότητα εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς, μεταξύ άλλων, με την άρση των φραγμών στην ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η προώθηση της ένωσης κεφαλαιαγορών και της τραπεζικής ένωσης θα βοηθούσε στην κινητοποίηση επιχειρηματικών κεφαλαίων και επαρκούς χρηματοδότησης για τις κλιματικές και ψηφιακές επενδυτικές ανάγκες της ΕΕ και θα διατηρούσε την ΕΕ παγκοσμίως ανταγωνιστική και στην πρώτη γραμμή της τεχνολογίας.

Πώς μπορεί η ΕΕ να αντιμετωπίσει την έλλειψη οικονομικού δυναμισμού; Η έκθεση Ντράγκι δίνει έμφαση σε μια βιομηχανική πολιτική, η οποία επιτρέπει τις επιδοτήσεις κ.λπ. Ποια είναι η άποψή σας;

Η βιομηχανική πολιτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η καινοτομία και οι βελτιώσεις στην παραγωγικότητα πρέπει να προέρχονται από τον επιχειρηματικό τομέα και η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς δημιουργεί τα καλύτερα κίνητρα. Μπορεί να υπάρχει λογική για μια καλά στοχοθετημένη βιομηχανική πολιτική σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων δυνητικών επιδοτήσεων, όταν υπάρχει μια ξεκάθαρα εντοπισμένη ανεπάρκεια της αγοράς και οι παρεμβάσεις με λιγότερη στρέβλωση δεν μπορούν να αποφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Αυτό μπορεί να ισχύει για τη βασική έρευνα και ανάπτυξη, την υιοθέτηση πράσινων τεχνολογιών πρώιμου σταδίου, την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα στρατηγικά δημόσια αγαθά όπως η άμυνα. Ομως αυτές οι παρεμβάσεις μπορούν να υπονομεύσουν τον ανταγωνισμό καθώς και να καταπονήσουν τους δημοσιονομικούς πόρους. Η ΕΕ θα πρέπει να αποφεύγει στρεβλωτικές βιομηχανικές πολιτικές και την εμπλοκή σε προστατευτισμό ή αγώνα επιδοτήσεων που μπορεί να βλάψει την οικονομία της Ευρώπης και να προκαλέσει εκδικητικά αντίποινα από τους εμπορικούς εταίρους.

Σύντομα θα ξεκινήσει ο σχεδιασμός για τον επόμενο ευρωπαϊκό πολυετή προϋπολογισμό. Πρόσθετες ανάγκες στην άμυνα, στην αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού κ.λπ. ασκούν πίεση για περισσότερα ευρωπαϊκά κονδύλια. Πώς θα μπορούσε η Ευρώπη να αντιμετωπίσει την ανάγκη για αυξημένες δαπάνες και να είναι ταυτόχρονα δημοσιονομικά υγιής; Είναι το κοινό χρέος αναπόφευκτο;

Συμφωνούμε με την ανάγκη για υψηλότερες επενδύσεις ως μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την αύξηση της παραγωγικότητας. Υπάρχουν ρόλοι για τις δαπάνες σε επίπεδο ΕΕ – για στόχους σε επίπεδο ΕΕ που μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικοί με συντονισμένο τρόπο – καθώς και για εθνικές δημόσιες επενδύσεις. Υποστηρίξαμε εδώ και καιρό ότι το αποτύπωμα του προϋπολογισμού της ΕΕ μπορεί να είναι μεγαλύτερο εάν επικεντρωθεί στην παροχή κοινών δημόσιων αγαθών, όπως διαπεριφερειακές υποδομές, άμυνα, έρευνα και ανάπτυξη, σε νέες και πράσινες τεχνολογίες. Δεν έχουμε προτίμηση για κάποια συγκεκριμένη μορφή χρηματοδότησης, εφόσον οι δαπάνες χρηματοδοτούνται με βιώσιμο τρόπο. Διαφορετικές μορφές χρηματοδότησης θα μπορούσαν να είναι κατάλληλες σε διαφορετικές περιστάσεις.

Στο δημοσιονομικό μέτωπο, ποιοι παράγοντες θα ασκούσαν πίεση στη βιωσιμότητα του χρέους της ΕΕ βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα;

Αν και το δημόσιο χρέος στην Ευρώπη προβλέπεται να σταθεροποιηθεί σε γενικές γραμμές και τα δημοσιονομικά ελλείμματα να μειωθούν, το χρέος παραμένει πολύ πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα και οι χρηματοδοτικές ανάγκες για τις κυβερνήσεις παραμένουν μεγάλες, 10%-15% του ΑΕΠ. Οι χώρες πρέπει να ενεργήσουν αποφασιστικά για την ανοικοδόμηση δημοσιονομικών μαξιλαριών ασφαλείας (buffers), στηρίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη. Εάν οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ εφαρμοστούν όπως προβλέπεται, αναμένεται να αποκαταστήσουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Η σωρευτική δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται από τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ φαίνεται κατάλληλη. Η επιτυχής εφαρμογή θα απαιτήσει αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά διαρθρωτικά σχέδια από τις αρχές των χωρών τις επόμενες εβδομάδες, καθώς και την οικοδόμηση ευρείας πολιτικής συναίνεσης και τη σαφή ενημέρωση στο κοινό της ανάγκης προσαρμογής των δημόσιων οικονομικών.

Οσον αφορά την Ελλάδα, πώς αξιολογείτε τη δημοσιονομική της κατάσταση και την οικονομική πρόοδο έναντι του χαμηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος, του υψηλού κόστους ζωής, τις δυσάρεστες δημογραφικές προβλέψεις;

Τα δημόσια οικονομικά στην Ελλάδα έχουν βελτιωθεί σημαντικά, με τον λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ να έχει μειωθεί κατά περίπου 45 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ τα τελευταία τρία χρόνια. Θεωρούμε ότι τα σχέδια δημοσιονομικής εξυγίανσης της κυβέρνησης επιτυγχάνουν μια καλή ισορροπία μεταξύ της βιωσιμότητας του χρέους και της πιο πράσινης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η οικονομία έχει αναπτυχθεί πολύ σθεναρά, με σωρευτική ανάπτυξη περίπου 17,5% τα τελευταία τριάμισι χρόνια. Η καλή αναπτυξιακή δυναμική είναι μια χρυσή ευκαιρία για την επιτάχυνση φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών ανισορροπιών, όπως το χαμηλό ακόμη επίπεδο επενδύσεων και οι αρνητικές δημογραφικές προοπτικές, και για να ενισχυθούν οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Η παροχή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων για χαμηλού εισοδήματος και ευάλωτα νοικοκυριά, διατηρώντας παράλληλα τις τιμές (price signals), θα μπορούσε, εάν χρειαστεί, να συμβάλει στον μετριασμό των επιπτώσεων του υψηλού κόστους ζωής.