Η ΕΕ κινείται προς μια πιο ξενοφοβική άποψη για την «ευρωπαϊκότητα»

Τα  μοντέλα ψηφοφορίας και τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων από την περασμένη χρονιά υποδηλώνουν ότι η ΕΕ οδεύει προς μια πιο εθνοτική, κλειστή και ξενοφοβική αντίληψη της «ευρωπαϊκότητας» που θα μπορούσε τελικά να αμφισβητήσει το ευρωπαϊκό εγχείρημα, σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) και του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Πολιτισμού (ECF).

Η έκθεση, που κοινοποιήθηκε αποκλειστικά στον «Guardian», δείχνει ότι η «λευκότητα» της πολιτικής της ΕΕ, η χαμηλή συμμετοχή των νέων και ο περιορισμένος φιλοευρωπαϊσμός στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα μπορούσαν να διαμορφώσουν ένα ευρωπαϊκό αίσθημα που θα έρχεται σε αντίθεση με τις αρχικές βασικές αξίες της Ενωσης.

Ο Πάουελ Τζέρκα, συντάκτης της έκθεσης και ανώτερος συνεργάτης του ECFR ορίζει το «ευρωπαϊκό αίσθημα» ως την αίσθηση του να ανήκεις σε έναν κοινό χώρο, να μοιράζεσαι ένα κοινό μέλλον και να συναποδέχεσαι κοινές αξίες τις οποίες προσδιορίζει ως οικουμενικότητα, ισότητα και κοσμικότητα – και υποστηρίζει ότι αυτές βρίσκονται όλο και περισσότερο υπό αμφισβήτηση.

Παρά το γεγονός ότι ήταν ένας χρόνος πολέμων και εκλογών, η έκθεση αναφέρει πως σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ένας μεγάλος αριθμός πολιτών σχεδόν σε κάθε κράτος – μέλος της ΕΕ συνεχίζουν να την εμπιστεύονται, αισιοδοξούν για το μέλλον της και αισθάνονται δεμένοι μαζί της .

Επίσης το ισχυρό ευρωπαϊκό αίσθημα αποδεικνύεται από τη συγκριτικά υψηλή συμμετοχή 51% στις φετινές ευρωεκλογές.

Ωστόσο, αυξάνεται διαρκώς ο αριθμός εκείνων που αισθάνονται «αποκλεισμένοι», «απογοητευμένοι» ή «αδιάφοροι» για την ΕΕ, ιδίως έγχρωμοι και μουσουλμάνοι, πολίτες από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και νέοι ψηφοφόροι που θεωρούν αντίστοιχα, ότι είναι μια Ενωση «πολύ λευκή», «υπερβολικά δυτική» ή «ιδιαιτέρως παλιομοδίτικη».

Επιπλέον, μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου οι έγχρωμοι Ευρωπαίοι έχουν εκτεθεί σε ένα τεράστιο ξενοφοβικό κύμα.

Η πρώτη θέση που εξασφάλισαν ακροδεξιά κόμματα στις ευρωεκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Αυστρία και την Ουγγαρία, και οι δυνατές επιδόσεις τους στην Ολλανδία και τη Γερμανία, έχουν επίσης τροφοδοτήσει μια απότομη αύξηση του αντιμεταναστευτικού λόγου.

Σημειώνεται επίσης ότι εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, μόλις το 3% των ευρωβουλευτών προέρχονται από φυλετικές και εθνοτικές μειονότητες.

Ο χλιαρός φιλοευρωπαϊσμός στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη εμπνέει επίσης αυξανόμενη ανησυχία, ανέφερε η έκθεση, με τη συμμετοχή των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές κάτω από το 40% σε επτά από τις 11 χώρες της περιοχής.

Ομοίως, αν και οι έρευνες δείχνουν σταθερά ότι οι νεότεροι ψηφοφόροι είναι πιο φιλοευρωπαίοι και με μεγαλύτερη κοινωνική ανοχή από τις παλαιότερες γενιές, οι νέοι έδειξαν περιορισμένο ενδιαφέρον για τις ευρωεκλογές και αυτοί που ψήφισαν επέλεξαν σε πολλές περιπτώσεις τη ριζοσπαστική Δεξιά ή Αριστερά.

Εάν ένας αυξανόμενος αριθμός Ευρωπαίων καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΕ ούτε τους εκπροσωπεί ούτε αντανακλά τις ανησυχίες και τις αξίες τους, το αίσθημα της ΕΕ θα μπορούσε να καταρρεύσει εντελώς. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να «ανθίσει – αλλά σε μια κλειστή, ξενοφοβική μορφή».