Συνύπαρξη μέσα από τη διαφορετικότητα

Ενα βουνό από οκτώ τόνους «ευλογημένο» αλάτι στέκει περιχαρακωμένο σε ένα εξάγωνο ξύλινο πλαίσιο. Η θέση του, στο κέντρο μιας από τις πέτρινες αίθουσες του Σχολείου της Ειρήνης Παπά, του παλιού βιομηχανικού χώρου που έχει μετατραπεί σε κυψέλη πολιτισμού, θα προϊδέαζε τους επισκέπτες πως δεν μπορούν να το αγγίξουν, είτε το προσεγγίσουν ως έργο τέχνης είτε ως τοτέμ, καθώς ενώπιόν μας μια ομάδα από γυναίκες πρόσφυγες το «ευλόγησαν» τραγουδώντας ένα τραγούδι των σκλάβων του 18ου αι. Κι όμως το βουνό αυτό από χθες θα αρχίσει να σκάβεται. Οσοι το επιθυμούν θα μπορούν να πάρουν μαζί τους λίγο από το αλάτι, που συμβολίζει τα δάκρυα που χύθηκαν στους αιώνες της δουλείας και της αποικιοκρατίας, στα μικρά σακουλάκια που βρίσκονται στον χώρο. «Διαλύστε το στο νερό μαζί με την οικογένειά σας στο σπίτι για να λυθούν οι πόνοι του παρελθόντος» μας εξηγεί η γεννημένη στην Ολλανδία με καταγωγή από το Σουρινάμ Πατρίτσια Κέρσενχουτ, δημιουργός της διαδραστικής αυτής εγκατάστασης. Η «Ψυχή του άλατος», όπως είναι ο τίτλος του έργου, είναι ένα από τα έργα 20 εικαστικών και συλλογικοτήτων από 13 χώρες που συνθέτουν τη νέα έκθεση του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ «Space of togetherness», την οποία επιμελείται η διευθύντρια του οργανισμού Ελίνα Κουντούρη.

Πώς υφαίνονται στην καθημερινή μας ζωή προκαθορισμένες ιδέες για τον ρατσισμό, την κοινωνική κινητικότητα, τα δικαιώματα των μεταναστών και πώς ενυπάρχει η αίσθηση του ανήκειν, η συνύπαρξη, μέσα από τη διαφορετικότητα της τάξης, της φυλής, του φύλου; Αυτά είναι τα θέματα που διερευνά η έκθεση στην οποία παρουσιάζονται και πέντε αναθέσεις έργων.

Βίντεο και υφάσματα

Δίπλα στο βουνό από αλάτι, και σε ρόλο υποκριτή, στην ορχήστρα οι απόγονοι των θεατρικών ομάδων που συνδέονται με το Κίνημα Αράβων Εργατών μοιράζονται μέσω μιας βιντεοεγκατάστασης θύμησες και μαρτυρίες από τα γεγονότα της Μασσαλίας του 1973 στο έργο της Μπούσρα Χαλίλ, ενώ απέναντι κρέμεται το καμωμένο από παλιά υφάσματα πορτρέτο της πρώτης Ρομά που επέζησε από το Ολοκαύτωμα και έζησε παρά τις απαγορεύσεις στη Σουηδία. Είναι ένα από τα πολλά – φορτωμένα με ιστορίες των Ρομά – που δημιούργησε η Μαλγκορζάτα Μίγκρα Τας, ενώ ο τοίχος στην απέναντι πλευρά είναι ντυμένος με μια λουλουδάτη ταπετσαρία που θυμίζει το εσωτερικό της αμερικανικής ιδιωτικής λέσχης, τα μέλη των οποίας προκάλεσαν τα επεισόδια στον Λευκό Οίκο μετά τη μη επανεκλογή του Τραμπ, στο με έντονο πολιτικό χρώμα έργο της Σοφί Κοβέλ.

«Η έκθεση “Space of togetherness” διερευνά πώς οι καλλιτέχνες και οι διακριτές φωνές τους στον παρόντα χρόνο αμφισβητούν και επανεξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο εξιστορούνται οι ιστορίες του παρελθόντος. Τα έργα τους μας προτρέπουν να συνυπάρξουμε σε έναν κοινό τόπο, όπου αναλογιζόμαστε τις αδικίες της εποχής μας και μεριμνούμε για ένα πιο δίκαιο μέλλον. Η πολιτιστική αλληλεπίδραση και ποκιλομορφία μάς δίνει μια κατανόηση για το πώς θα μοιάζει το μέλλον σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται από αυτές τις διαδρομές» ανέφερε χαρακτηριστικά η Ελίνα Κουντούρη δίνοντας το στίγμα της έκθεσης, η οποία συνοδεύεται από πλούσιο παράλληλο πρόγραμμα με τη συνεργασία πολλών φορέων.

Καρούζος και διασπορά

Στον εξωτερικό χώρο δεσπόζει το τραπέζι μήκους 27 μ. με 90 σκαμπό, που το καθένα φέρει ένα γλυπτό γράμμα που, αν διαβαστούν διαδοχικά, σχηματίζουν στίχους από το ποίημα «Αγγίζοντας αυτή τη νεότητα» του Νίκου Καρούζου, ενώ στον διάδρομο οι πλεκτές εγκαταστάσεις της Μαρίας Λοϊζίδου διηγούνται ιστορίες της Διασποράς. Στον πάνω όροφο η Μαριάννα Χριστοφίδου παρουσιάζει μια κουρτίνα-ποταμό μήκους 14 μ. και αφήνει μνήμες και εμπειρίες σχετικά με το νερό να «τρέξουν» από την από καλώδια και σκοινί πλεξούδα που κρέμεται από την οροφή. Δίπλα ο Ιγκσάαν Ανταμς μεταφέρει τα πατώματα από τα σπίτια του Κέιπ Τάουν, αναδημιουργεί τους φράχτες που σημαίνουν τις κοινωνικές ανισότητες με σκοινί και σε μια εντυπωσιακή περφόρμανς επιτρέπει στη μνήμη του σώματος να αφήσει το αποτύπωμά της πάνω σε υπερμεγέθη πανιά, μεταξύ πολλών ακόμη έργων που αξίζουν την προσοχή μας καθώς κρύβουν πολλές και ενδιαφέρουσες ιστορίες.