Κι όμως, κάποτε έγιναν «Ελληνες»

«Μια σακούλα γεμάτη τηλεκάρτες». Από τον τίτλο και μόνο διαφαίνεται το ενδιαφέρον της έκθεσης που συνδιοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και η Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (SNF PHI) στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, στο πλαίσιο του πιλοτικού εγχειρήματος για τη συγκρότηση ενός αρχείου σχετικά με την αλβανική μετανάστευση στην Ελλάδα. Τα ερωτήματα που τη συγκροτούν: πώς μοιάζει ένα μεταναστευτικό αρχείο υπό κατασκευή; Τι μπορεί να περιλαμβάνουν οι συλλογές του, ποιες ιστορίες μας διηγούνται και ποια διλήμματα προκύπτουν στη διαδρομή; Πώς προσεγγίζουμε ένα ζωντανό φαινόμενο που βρίσκεται στα όρια του χθες και του σήμερα;

Οι επισκέπτες και οι επισκέπτριες έρχονται σε επαφή με κρατικά έγγραφα, εφημερίδες και οπτικοακουστικό υλικό μέχρι οικογενειακές φωτογραφίες, ρούχα και αντικείμενα, γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι στο κέντρο της αίθουσας «TAVROS», βλέποντας στην πράξη πώς συγκροτείται ένα αρχείο. Ενας χώρος όπου θα έχουν τη δυνατότητα να φέρουν και δικά τους ιστορικά τεκμήρια.

Οπως σημειώνουν οι υπεύθυνοι, «το νήμα που συνδέει όλη την έκθεση είναι οι ιστορίες των ανθρώπων: προφορικές ιστορίες που από τη μια μεριά φέρνουν στο προσκήνιο τα ίδια τα υποκείμενα της μετανάστευσης: τις εμπειρίες και τις σκέψεις τους, τις επιλογές, τα όνειρα, τις φιλοδοξίες και τους φόβους, τα εμπόδια και τις στρατηγικές επιβίωσής τους στην Ελλάδα. Από την άλλη, μας βοηθούν να χαρτογραφήσουμε μια τόσο κοντινή αλλά και τόσο άγνωστη εποχή. Να ξαναδούμε, μέσα από τα μάτια των μεταναστ(ρι)ών, την Ελλάδα των τελευταίων 30 και κάτι χρόνων: τις κρατικές πολιτικές, την κοινωνία και την κουλτούρα, την εργασία, την αλληλεγγύη και τους κοινωνικούς αγώνες, τον ρατσισμό και τη βία».

Το δημόσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων στο πλαίσιο της έκθεσης, με τη συμμετοχή ιστορικών και ερευνητών, περιλαμβάνει προβολή του εικαστικού φιλμ «Otranto» των Latent Community και συζήτηση για τη συνοριακή βία, για το «τιμημένο» 2004 και τις επιθέσεις εναντίον των αλβανών μεταναστών, καθώς και εκδήλωση για τη συλλογική μνήμη και τη συγκρότηση μεταναστευτικών αρχείων.