«Τα κινητά αποξενώνουν τα παιδιά»

«Ολη μέρα με το κινητό στο χέρι». Στατιστικές δεν υπάρχουν διαθέσιμες, αλλά δεν αποκλείεται η φράση αυτή να έχει ακουστεί δεκάδες εκατομμύρια φορές μέσα στα ελληνικά νοικοκυριά τις τελευταίες δύο και πλέον δεκαετίες. Αν μάλιστα συνυπολογίσουμε τις φορές που έχει εκστομιστεί – μεταφρασμένη καταλλήλως – στον υπόλοιπο πλανήτη, τότε μιλάμε για πραγματικά δυσθεώρητο αριθμό. Εκτός όμως από το να τσαντίζει τους γονείς και να κάνει τους μαθητές να αναβάλλουν επ’ αόριστον τη μελέτη, μήπως η ενασχόληση με τα smartphones έχει και άλλες, πολύ πιο δυσάρεστες, επιπτώσεις στους νέους;

«Η “γενιά Ζ” – δηλαδή τα άτομα που γεννήθηκαν μεταξύ του 1997 και του 2012 και μεγάλωσαν σερφάροντας διαρκώς στα κοινωνικά δίκτυα, βλέποντας βιντεάκια και παίζοντας παιχνίδια στο κινητό τηλέφωνο – έγινε πειραματόζωο στο μεγαλύτερο ανεξέλεγκτο πείραμα που έκανε ποτέ η ανθρωπότητα στα παιδιά της. Τα social media και το gaming κυριολεκτικά επαναπρογραμμάτισαν με καταστροφικό τρόπο την παιδική ηλικία» δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο διάσημος κοινωνικός ψυχολόγος Τζόναθαν Χάιτ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συμπεριέλαβε το μπεστ-σέλερ βιβλίο του Χάιτ, με τίτλο «The Anxious Generation» («Η αγχωμένη γενιά»), στη λίστα των θερινών του αναγνωσμάτων, ενώ η σύζυγος του Πρωθυπουργού, Μαρέβα, δήλωσε πως ήταν «ό,τι πιο ενδιαφέρον διάβασα φέτος το καλοκαίρι». Στο βιβλίο του, που ενδεχομένως «ενέπνευσε» την πρόσφατη κυβερνητική απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα ελληνικά σχολεία, ο 60χρονος αμερικανός επιστήμονας υποστηρίζει ότι η ασύδοτη χρήση των «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων έχει αυξήσει κατακόρυφα τα ποσοστά κατάθλιψης και άλλων ψυχικών ασθενειών στα παιδιά και τους εφήβους σε όλο τον κόσμο, καθιστώντας τους αντικοινωνικούς και λιγότερο υπεύθυνους. «Πρόκειται για τη χειρότερη κατασπατάληση ανθρώπινου κεφαλαίου και τη μεγαλύτερη διάσπαση προσοχής που έχει σημειωθεί ποτέ. Τα κινητά στερούν από τα παιδιά τον ύπνο, τα οδηγούν σε εθισμό και μειώνουν την αυτοπεποίθησή τους, καθώς τα ωθούν να συγκρίνονται με άλλους ανταλλάσσοντας “σέλφι” και να επιζητούν την επιβεβαίωση στα “λάικ” και τις “καρδούλες”. Από εργαλείο που ήταν, έγιναν αφέντης μας» τονίζει στα «ΝΕΑ» ο διακεκριμένος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. «Υπάρχουν δύο εταιρείες που προξενούν το μεγαλύτερο μέρος της ζημιάς: η Meta (Facebook, Instagram, Threads και WhatsApp) και η TikTok. Ο χρόνος που σπαταλούν τα παιδιά στην οθόνη του κινητού έχει ολέθριες επιπτώσεις στην ανάπτυξή τους. Καταβαραθρώνει την ψυχική τους υγεία, δεν τα αφήνει να συγκεντρωθούν σε αυτά που έχουν σημασία και τα εμποδίζει να αλληλεπιδράσουν στην “πραγματική ζωή” με άλλους ανθρώπους». Συνεπώς, τι πρέπει να γίνει; «Να καθυστερήσουμε τη χρήση των κινητών όσο το δυνατόν περισσότερο. Δεν είναι δυνατόν να δίνεις smartphone σε παιδιά επτά, οκτώ, εννιά ή δέκα ετών. Θα τους δίνατε ποτέ να οδηγήσουν αυτοκίνητο; Ξεκινάς με ποδήλατο και αργότερα προχωράς στα υπόλοιπα».

Σημείο αναφοράς. Από τον περασμένο Μάρτιο, όταν κυκλοφόρησε, η «Αγχωμένη γενιά» έγινε σημείο αναφοράς για εκατοντάδες χιλιάδες γονείς και εκπαιδευτικούς που ανησυχούν για την επίδραση των κινητών στους ανηλίκους. Το βιβλίο σκαρφάλωσε στην πρώτη θέση των ευπώλητων στις λίστες των «Νιου Γιορκ Τάιμς» και των «Σάντεϊ Τάιμς» και λειτουργεί ως «βίβλος» για κινήσεις γονέων όπως η Smartphone Free Childhood, ενώ αρκετά σχολεία στη Βρετανία, όπως το ξακουστό Ιτον Κόλετζ, υιοθέτησαν τις συστάσεις του συγγραφέα του απαγορεύοντας στους μαθητές να φέρνουν smartphones στην τάξη. «Είμαι χαρούμενος, αλλά καθόλου έκπληκτος με αυτή την εξέλιξη» λέει ο Χάιτ. «Οποιος μιλάει με εκπαιδευτικούς ξέρει ότι όλοι τους μισούν τα κινητά. Στην Αμερική, πολλοί παράτησαν τις δουλειές τους επειδή δεν άντεχαν άλλο. Δεν μπορούσαν με τίποτε να τραβήξουν την προσοχή των μαθητών τους. Απλά στέκονταν μέσα στην τάξη, ενώ τα παιδιά έβλεπαν βιντεάκια ή αντάλλασσαν μηνύματα». Τον περασμένο Μάιο, ο καθηγητής ενημέρωσε 80 βρετανούς βουλευτές και αξιωματούχους της Ντάουνινγκ Στριτ για την έρευνά του. «Πολλοί γονείς που διαβάζουν το βιβλίο στέλνουν αντίτυπα σε άλλους γονείς ή στους διευθυντές των σχολείων των παιδιών τους και αρχίζουν να οργανώνονται. Οχι μόνο στις ΗΠΑ και στη Βρετανία, αλλά και στη Βραζιλία, την Αυστραλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και αλλού» σημειώνει ο Χάιτ, ο οποίος ανακηρύχθηκε ένας από τους «κορυφαίους παγκόσμιους στοχαστές» από τα περιοδικά «Φόρεϊν Πόλισι» και «Πρόσπεκτ» το 2012 και το 2013 αντίστοιχα.

Θα γίνουν χειρότερα τα πράγματα;

«Αν δεν δράσουμε τώρα, ναι. Κι αυτό θα οφείλεται στην επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης. Ηδη υπάρχουν άνθρωποι που δηλώνουν… ερωτευμένοι με τους εικονικούς συντρόφους τους. Σύντομα τα παιδιά θα μπορούν να αποκτούν δεκάδες εικονικούς φίλους και θα αποξενώνονται ακόμη περισσότερο από την πραγματική ζωή».

Πώς θα αποτραπεί αυτό το ζοφερό μέλλον;

«Μπορούμε να μειώσουμε αισθητά τα ποσοστά των ψυχικών νόσων ακολουθώντας τέσσερα βήματα» υποστηρίζει ο Χάιτ. «1. Περισσότερο παιχνίδι χωρίς επίβλεψη και μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην παιδική ηλικία. Επιτρέψτε στα παιδιά να αποκτήσουν κοινωνικές δεξιότητες και να γίνουν αυτόνομοι ενήλικοι με το να ρισκάρουν και να κάνουν λάθη στον πραγματικό κόσμο. 2. Οχι smartphones πριν από την ηλικία των 14 ετών. Δώστε στα παιδιά απλά τηλέφωνα, που δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Τα smartphones τούς στερούν τη δυνατότητα να βιώσουν εμπειρίες. 3. Οχι στη χρήση κοινωνικών δικτύων πριν από τα 16. Προστατέψτε από τη γάγγραινα της “κοινωνικής σύγκρισης” όσους έχουν εγκέφαλο που βρίσκεται στα πιο ευαίσθητα στάδια της ανάπτυξής του. 4. Σχολεία χωρίς τηλέφωνα. Κλειδώστε τις συσκευές στα συρτάρια και προάγετε την επικοινωνία, τη συγκέντρωση και την αλληλεπίδραση των παιδιών στην πραγματική ζωή».