Παχυσαρκία: φαρμακευτική αγωγή και ψυχιατρικές επιπλοκές

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν είχε μέχρι πρόσφατα ευτυχή κατάληξη γιατί τα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν – πέραν της περιορισμένης αποτελεσματικότητάς τους στη μείωση του πλεονάζοντος βάρους – ενοχοποιήθηκαν και για την πρόκληση ψυχιατρικών επιπλοκών. Πολλοί ψυχίατροι που θεραπεύουν ασθενείς σήμερα μπορεί να θυμούνται το rimonabant, το οποίο φαινόταν πολλά υποσχόμενο για απώλεια βάρους πριν εμφανιστεί ο κίνδυνος για καταθλιπτικές διαταραχές ή οι κλινικοί γιατροί μπορεί να θυμούνται την εμπειρία του fen-phen στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Σήμερα όμως τα νέα φάρμακα, οι αγωνιστές του υποδοχέα του γλυκαγονοειδούς πεπτιδίου-1 (GLP-1) που ξεκίνησαν σαν κλασικά αντιδιαβητικά φάρμακα και εξελίχθηκαν σε φάρμακα λίαν αποτελεσματικά για τη μείωση του σωματικού βάρους και της καρδιαγγειακής θνητότητας, φαίνεται να αντιπροσωπεύουν ένα διάλειμμα στη σειρά των απογοητεύσεων που παρατηρήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσφατη ανάλυση που βασίστηκε σε μια τεράστια βάση ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας  των ΗΠΑ (ΕΗRs) προσθέτει επιπλέον στοιχεία που ενισχύουν τις αποδείξεις σχετικά με την ασφάλειά τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ερευνητές συνέκριναν τις καταγεγραμμένες εμπειρίες των ατόμων με διαβήτη, οι οποίοι είχαν χρησιμοποιήσει 4 διαφορετικά αντιδιαβητικά φάρμακα, όπως σεμαγλουτίδη, σιταγλιπτίνη, εμπαγλιφλοζίνη και γλιπιζίδη. Διαπιστώθηκε μέσω αυτής της μελέτης παρατήρησης ότι ο κίνδυνος για γνωστικές διαταραχές και για άνοια ήταν σημαντικά χαμηλότερος μετά τη σεμαγλουτίδη και τη γλιπιζίδη αλλά περίπου ίδιος μεταξύ της σεμαγλουτίδης και της εμπαγλιφλοζίνης. Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα αυτά προέρχονται από μελέτη παρατήρησης και όχι μέσω προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών και συνεπώς πρέπει να τα δεχόμαστε με επιφύλαξη. Επίσης αφορούν διαβητικούς ασθενείς και πιθανόν να μην ισχύουν για όσους λαμβάνουν σεμαγλουτίδη μόνο για απώλεια βάρους. Πολλοί άνθρωποι με διαβήτη είναι επίσης υπέρβαροι, αλλά τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά εφόσον οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούν μόνο για την παχυσαρκία.

Συμπερασματικά, οι υπέρβαροι διαβητικοί ασθενείς, με την καθοδήγηση του γιατρού τους έχουν στη διάθεσή τους μία φαρμακευτική κατηγορία που μπορεί να τους βοηθήσει να πετύχουν με ασφαλή τρόπο τη μείωση του υπερβολικού σωματικού βάρους τους σε συνδυασμό με την κατάλληλη διατροφή και την κατάλληλη σωματική άσκηση.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών