Στα 60 τους τι θα γράφουν αυτοί;

Θα ‘θελα να γινόταν να βάλω τώρα να ακουστεί το τραγούδι του Μάνου Ελευθερίου «Η σούστα πήγαινε μπροστά κι ο μάγκας τοίχο τοίχο / δεν έτυχε στα χρόνια αυτά τίποτα να πετύχω». Το θεωρώ το ωραιότερο μελωδικό ραψωδικό ραπ τραγούδι. Με τη μουσική του Δήμου Μούτση βεβαίως. Και αυτή να ήταν η μοναδική απάντησή μου.

Ομολογώ πως δεν γνωρίζω και πολλά. Ομως ό,τι έχω ακούσει βρίσκω πως επικεντρώνεται στα λόγια. Μια ευαίσθητη ή σκληρή και κυνική γλώσσα συχνά, όπου απουσιάζει το μουσικό υπόβαθρο αλλά κυριαρχεί ο ρυθμός. Ούτε ακριβώς ρυθμός, αλλά κίνηση. Δεν νομίζω ότι οι ίδιοι που υπηρετούν αυτό το είδος έχουν σκοπό και τη φιλοδοξία να κάνουν ποίηση. Ετσι τουλάχιστον όπως την ξέρουμε από την ιστορία της. Μάλλον τα λένε ωμά. Ούτε η σιωπή έχει πολλά δικαιώματα σ’ αυτό τον λόγο, όπως δεν έχει και η παύση στη μουσική που ακούγεται. Επίσης αν πρόκειται για ομιλητή ή για τραγουδιστή ή για μελωδό. Τελικά να έχει περισσότερο ενδιαφέρον για την κοινωνιολογία, να βαραίνει και η πολιτική διάσταση. Ενώ η καλή ποίηση δεν είναι αδιάφορη προς όλα αυτά, αλλά επεξεργάζεται όπως και προφυλάσσεται από τις ευκολίες.

Η ποίηση, καλώς ή κακώς, ακόμα γράφεται για να διαβάζεται. Σημαίνει ένα βιβλίο ανοιχτό στον καθένα. Και προφυλάσσει από στάδια και φανατικά μαζικά ακροατήρια. Τώρα αν θέλει μπορεί κανείς να επινοήσει ή να αναγάγει την καταγωγή του είδους στους ομηρικούς ραψωδούς. Ή ακόμη να ανακαλύψει και επιρροή του Ντοστογιέφσκι, από τους «Ταπεινούς και καταφρονεμένους» πιο συγκεκριμένα, όπως είδα κάπου να αναφέρεται για γνωστό ράπερ. Πάντως δεν βρίσκω ιδιαίτερο νόημα στο να απαντηθεί το ερώτημα αυτό. Μου φαίνεται λίγο πλαστό το δίλημμα αν είναι ή δεν είναι ποίηση. Το φαινόμενο θα πορευτεί μάλλον μόνο του. Θα βρει τη ζωή του ή θα τη χάσει. Εξάλλου αυτή τη στιγμή υποστηρίζεται από μεγάλο νεανικό κοινό που έχει και αυτό τον πόνο του. Και που δεν έχει ανάγκη να προσδιορίσει αν πρόκειται για ποίηση, μουσική ή τραγούδι ή κάτι άλλο. Πιο πολύ μάλιστα ίσως να με συγκινεί αυτό το ίδιο το νεανικό κοινό παρά τα τραγούδια του. Υπάρχει στα πρόσωπά τους ένας αποκλεισμός και μια απώλεια.

Επίσης γράφεται κυρίως από πολύ νέα παιδιά, απ’ όσο ξέρω περισσότερο από αγόρια. Τώρα στα εξήντα τους τι θα γράφουν; Θα εξακολουθεί το είδος αυτό να έχει αυτή την υπερένταση που έχει σήμερα; Γιατί πρόκειται για ένα υπερκινητικό είδος. Συνεχές beat… Σφυροκόπημα. Στην καρδιά του όμως υπάρχει κόπωση. Εδώ εγώ ως παλιός βλέπω ακόμα τον Μικ Τζάγκερ να χτυπιέται και με πιάνει ένα άγχος θανάτου, σαν ήττα μιας εξέγερσης. Δεν αποκλείεται όμως να αποκτήσει τη διάρκειά του. Μπορεί κάποιος που έζησε και συνδέθηκε με αυτή την έκφραση το 2050, το 2060, το 2070 στο δωμάτιό του ή στον δρόμο να «ραπάρει» κάτι νοσταλγικά, ή να στήσει κανένα γλέντι με συνομηλίκους του. «Σαν να μην έγινε και τίποτα». Πάντως να διαβάζει κανείς σε κάποιο βιβλίο τους στίχους του, μου φαίνεται δύσκολο.

Ο Νίκος Ξυδάκης είναι συνθέτης και τραγουδοποιός