Αισχύλος με σολίστ Σάττι

^«Εντυπωσίασε, ενθουσίασε, αποθεώθηκε η Μαρίνα Σάττι στην Επίδαυρο». «Συγκλονιστική η ερμηνεία της». Αυτοί είναι μερικοί από τους τίτλους που ακολούθησαν στο Διαδίκτυο και επεδίωκαν να αποδώσουν το κλίμα που επικράτησε στην τελευταία παράσταση των Επιδαυρίων, τις «Ικέτιδες» σε σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη – sold out και τις δύο μέρες. Αν μιλούσε κανείς για την τραγουδιστική δεινότητα της Μαρίνας Σάττι θα μπορούσε να εξαντληθεί το κείμενο στις πρώτες δύο σειρές. Ομως πρόκειται για το σπουδαίο έργο του Αισχύλου στο οποίο η γνωστή ερμηνεύτρια έκανε την πρώτη εμφάνισή της στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, μετά τη Γιουροβίζιον, ως σολίστ. Στην προσέγγιση της Μαριάννας Κάλμπαρη εκτός από το κείμενο του Αισχύλου ακούστηκαν δύο τραγούδια σε δική της απόδοση.

Οπως μας πληροφορεί το πρόγραμμα οι στίχοι του ύμνου της Αρτεμης είναι εμπνευσμένοι από τον ύμνο του ποιητή Καλλιμάχου «Εις Αρτεμιν». Είναι το πρώτο τραγούδι που ερμήνευσε η Μαρίνα Σάττι μετά την αφήγηση της Αμυμώνης (Λουκίας Μιχαλοπούλου) και της Υπερμνήστρας (Λένα Παπαληγούρα), οι οποίες, σύμφωνα με τις σκηνοθετικές οδηγίες είχαν μοιραστεί το λόγια του χορού. Θα ήταν μια ενδιαφέρουσα πρόταση αν η εμφάνιση του Χορού – τον οποίο ανέλαβαν οι 50 (46 για την ακρίβεια) Chores, όσες δηλαδή και οι κόρες του Δαναού – που συνθέτουν τον πυρήνα του μύθου, είχε ουσία. Η εμφάνισή του περιορίστηκε στο να βρίσκεται στη σκηνή παίρνοντας σχήματα. Η Μαρίνα Σάττι εμφανίστηκε στη σκηνή ως Αρτεμη, μ’ ένα αστραφτερό κίτρινο φόρεμα και λευκές μπότες, τραγουδώντας «Δία, Πατέρα/ αιώνια δώσ’ μου παρθενιά/ σαν τον αέρα/ για πάντα να ‘χω λευτεριά».

Ο Αισχύλος παρέδωσε ένα έργο – ύμνο στην ελευθερία επιλογής του ανθρώπου, ως αδιαπραγμάτευτο δικαίωμά του. Στις βαθιές πολιτικές προεκτάσεις του κειμένου πρωταγωνιστούν η έννοια του ασύλου στην αρχαιότητα, η θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία και η αντιμετώπιση του διαφορετικού ως ξένο. Το όνειρο των ξεριζωμένων ανθρώπων που αναζητούν μια καλύτερη και κυρίως ασφαλή ζωή, η ελπίδα τους να κάνουν μια νέα αρχή.

Από τη γέννησή του το αρχαίο δράμα υπήρξε μια μορφή που έπαιρνε ζωή από τις ιδέες, τις αξίες και τα προβλήματα της εποχής μέσα από τους παλαιούς μύθων. Αρα εκείνο που πρωτίστως πρέπει ν’ απασχολεί εκείνον που θέλει να καταπιαστεί μ’ ένα έργο, είναι ν’ απαντήσει στο γιατί θέλει να περάσει μέσα από τη δημιουργία του. Τι τον κάνει να φλέγεται και ποια ιστορία θέλει να πει και θα το φέρει στο σήμερα; Οι απαντήσεις δεν ήταν ξεκάθαρες σε αυτή την παράσταση, η οποία είχε στο κέντρο της ένα από τα πιο σπάνια παιζόμενα έργα της αρχαίας δραματουργίας. Στην Ελλάδα του 2024, στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο όπου η μετανάστευση, ο ξεριζωμός, η βίαιη μετακίνηση των λαών που αναγκάζονται να αφήσουν τις εστίες τους και ν’ αναζητήσουν μια καλύτερη μοίρα πρωταγωνιστούν σε κάθε μεγάλη και μικρή είδηση, δεν μπορεί η – καλή τραγουδίστρια σίγουρα – Μαρίνα Σάττι να είναι η μεγάλη πρωταγωνίστρια.

Ο μύθος του Αισχύλου δίνει λαβές για πιο ουσιαστική ανάγνωση και ευκαιρίες να συνδεθούμε μαζί του 2.500 χρόνια μετά. Ακόμη και η επιλογή της μετάφρασης θα πρέπει να δηλώνει μια τέτοια πρόθεση. Για την εν λόγω παράσταση η Μαριάννα Κάλμπαρη διάλεξε του Ι.Ν. Γρυπάρη η οποία στην εποχή της μπορεί να λειτουργούσε και να απέδιδε, αλλά που με το σήμερα αδυνατεί, σε πάρα πολλά σημεία, να συμβαδίσει.

Το έργο

Σύμφωνα με τον αρχαίο μύθο οι 50 κόρες του Δαναού (Ακης Σακελλαρίου), οι Δαναΐδες, κυνηγημένες, απελπισμένες φτάνουν στο Αργος, από την Αίγυπτο, ικέτιδες με τον πατέρα τους για ν’ αποφύγουν τους άνομους γάμους με τα πρώτα ξαδέλφια και γιους του Αιγύπτου ζητώντας άσυλο από την πόλη. Ο Πελασγός (Λυδία Κονιόρδου), βασιλιάς του Αργους, δεν ξέρει αν ο γάμος αυτός είναι επιβεβλημένος από τους νόμους της Αιγύπτου. Αν τις δεχθεί οι Αιγύπτιοι θα σηκώσουν τα λάβαρα του πολέμου. Αν τις διώξει θα σταθεί ασεβής απέναντι στον Ξένιο Δία. Ο άρχοντας του Αργους κρίνει ότι οφείλει να πάρει την άποψη του λαού του και τότε οι Ικέτιδες τού απαντούν πως αυτός είναι η βουλή και η απόφαση. Η συνέλευση αποφαίνεται θετικά στο αίτημά τους και τους προσφέρει ασυλία. Ο Χορός μέσα από τις ευχαριστίες του ευλογεί το Αργος. Ομως τα δεινά των Δαναΐδων δεν σταματούν αφού τα αιγυπτιακά πλοία προσεγγίζουν την πόλη του Αργους. Είναι το σημείο εκείνο που ο Αιγύπτιος Κήρυκας (Γιάννης Τσορτέκης) με τη βίαιη είσοδό του στη σκηνή διατάζοντας τις 50 γυναίκες να τον ακολουθήσουν στο πλοίο. Και σε αυτό το σημείο πολλοί ήταν εκείνοι που την απόδοση της σκηνής από τον εξαίρετο ηθοποιό την συνέδεσαν με το δημοφιλές βίαιο πλάνο του στην σειρά του Mega «Maestro». Ζητήματα που κάνουν όλο και πιο επιτακτικό το ερώτημα: Πόσους επίκαιρους σταρ αντέχει η Επίδαυρος; Αραγε υπάρχει χώρος ακόμη για το αρχαίο δράμα;