Το Βρετανικό Μουσείο «μαζεύει τα κομμάτια του»

Εχει περάσει ένας χρόνος από τότε που το Βρετανικό Μουσείο ανακοίνωσε ότι απέλυσε έναν επιμελητή επειδή εκλάπησαν από τις υποτιθέμενες κλειδωμένες αποθήκες του καλλιτεχνήματα τα οποία πωλήθηκαν στο Διαδίκτυο. Καθώς η φήμη του ως θεματοφύλακα των παγκόσμιων θησαυρών έχει υποστεί πλήγμα, ομάδες ειδικών προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις του σκανδάλου. Ο Χάρτγουιγκ Φίσερ, διευθυντής του μουσείου, παραιτήθηκε. Ενώ κυβερνήσεις άλλων χωρών (ανάμεσά τους και η ελληνική) άδραξαν την ευκαιρία για να απαιτήσουν την επιστροφή στις χώρες τους θησαυρών και εκθεμάτων από τις συλλογές του Βρετανικού Μουσείου. Οι «New York Times» αναφέρουν ότι το μουσείο κινήθηκε νομικά εναντίον ενός πρώην επιμελητή επιχειρώντας να επιστραφούν τα κλοπιμαία, τα οποία περιλαμβάνουν πολύτιμους λίθους και αντικείμενα από σκαλιστό γυαλί. Σε κανέναν δεν έχουν απαγγελθεί ποινικές κατηγορίες, αλλά ενώ η αστυνομική έρευνα συνεχίζεται, το μουσείο ζήτησε από οκτώ ερευνητές οι οποίοι υπάγονται στο Τμήμα των Ελληνικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων να εξασφαλίσουν την επιστροφή των περίπου 1.500 αντικειμένων που λείπουν. Ωστόσο στο δημοσίευμα της λονδρέζικης εφημερίδας δεν διευκρινίζεται αν θα επιστραφούν στις χώρες, της πολιτιστικής κληρονομιάς των οποίων αποτελούν τμήμα.

Ανακτήθηκαν 634 κομμάτια

Η ομάδα αναζητά τα αντικείμενα στο Διαδίκτυο, σε ανοιχτές δημοπρασίες και σε συλλογές άλλων μουσείων και επικοινωνεί με εμπόρους αρχαιοτήτων που μπορεί να αγόρασαν τα αντικείμενα και στη συνέχεια να τα πούλησαν σε συλλέκτες. Σε πρόσφατες συνεντεύξεις, τα μέλη της ομάδας δήλωσαν ότι σημειώνουν πρόοδο, αλλά ίσως να μην ανακτήσουν ποτέ κάθε χαμένο αντικείμενο. «Δεν νομίζω ότι είπαμε ποτέ ότι δεν θα τα πάρουμε όλα πίσω, αλλά υποψιάζομαι ότι δεν θα τα πάρουμε», δήλωσε ο Τόμας Χάρισον, επικεφαλής του ελληνικού και ρωμαϊκού τμήματος. Μέχρι στιγμής, η ομάδα του έχει εξασφαλίσει την επιστροφή 634 αντικειμένων και ο ίδιος δηλώνει «αρκετά βέβαιος» ότι άλλα 100 πολύτιμα αντικείμενα θα επανέλθουν στο μουσείο «μέσα στον επόμενο χρόνο».

Ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Βρετανικού Μουσείου επισημαίνει ότι η μη συστηματική αρχειοθέτηση είναι εμπόδιο. Επειδή πολλά από τα αντικείμενα που έλειπαν δεν ήταν ιδιαίτερα πολύτιμα, οι υπάλληλοι δεν είχαν κάνει πλήρη καταγραφή τους. Το επιβεβαιώνει και ένα πρώην στέλεχος της Σκότλαντ Γιαρντ, ότι η έλλειψη φωτογραφιών και τα ελλιπή έντυπα ή ψηφιακά αρχεία θα επιβράδυναν επίσης την αστυνομική έρευνα. «Αν δεν μπορείς να αποδείξεις την ιδιοκτησία», σημειώνει ο Ντικ Ελις, πρώην επικεφαλής της ομάδας τέχνης και αρχαιοτήτων της Σκότλαντ Γιαρντ, «δεν έχεις θύμα. Η υπόθεση είναι λίγο εφιαλτική. Δεν εκπλήσσομαι που δεν έχει απαγγελθεί κατηγορία σε κανέναν».

Ο ένοχος έφορος

Το Βρετανικό Μουσείο δείχνει ότι ο έφορος που βρίσκεται στο επίκεντρο του περιστατικού είναι ο Πίτερ Χιγκς, διευθυντής για ένα διάστημα του Τμήματος Ελληνικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων. Από αυτόν απαίτησε δικαστικά και κέρδισε τον περασμένο Μάρτιο να επιστρέψει όλα τα κλεμμένα αντικείμενα και να εξηγήσει την τύχη άλλων αντικειμένων που πούλησε διαδικτυακά. Ομως το μουσείο δεν απάντησε κατά πόσο ο Χιγκς συμμορφώθηκε με την εντολή του δικαστηρίου.

Στο μεταξύ, κάθε μέλος της ομάδας ανάκτησης εστιάζει σε διαφορετικό τομέα. Κάποιοι ψάχνουν στα αρχεία του μουσείου για να βρουν τι πραγματικά λείπει. Και εντόπισαν ότι πολλά από τα αντικείμενα ανήκαν κάποτε στον Τσαρλς Τάουνλεϊ, έναν αριστοκράτη του οποίου η καλά καταγεγραμμένη συλλογή αρχαιοτήτων αποκτήθηκε από το μουσείο στις αρχές του 19ου αιώνα. Αλλα μέλη εξετάζουν τα αρχεία δημοπρασιών και τις συναλλαγές των εμπόρων τέχνης. Από την πολύπλοκη αυτή έρευνα εντοπίστηκε ένας πολύτιμος λίθος, που επιστράφηκε πρόσφατα αφού είχε περάσει από «επτά χέρια», διαφορετικών εμπόρων στη Βρετανία, την Ελβετία και τη Μέση Ανατολή. Το μουσείο πληρώνει επίσης στους συλλέκτες το ίδιο ποσό που δαπάνησαν για τα αντικείμενα που λείπουν και ο επικεφαλής της ομάδας Τόμας Χάρισον δήλωσε ότι όσοι προσεγγίστηκαν αποδέχθηκαν αυτή την προσφορά.