Η Δημοκρατία δεν συντηρείται χωρίς κόπο, χρειάζεται να την περιφρουρούμε καθημερινά

Η ιστορία, ως δάσκαλος της ανθρωπότητας, συχνά θεωρείται πως επαναλαμβάνεται, είτε ως τραγωδία είτε ως φάρσα. Στην περίπτωση της ανόδου της Ακροδεξιάς στη σημερινή Ελλάδα, αυτή η επανάληψη δεν φέρει το κλέος μιας κλασικής τραγωδίας, αλλά περισσότερο τη θλιβερή καρικατούρα μιας φαρσοειδούς απειλής που έχει πρόθεση να υπονομεύσει τα θεμέλια της Δημοκρατίας. Σε έναν τόπο που μόλις πριν από λίγες δεκαετίες απαλλάχθηκε από μια δικτατορία, η αναγέννηση αυτών των δυνάμεων δεν αποτελεί απλώς ένα οξύμωρο, αλλά μία ειρωνική προσβολή προς την ίδια την έννοια της ελευθερίας.

Η άνοδος της Ακροδεξιάς δεν αποτελεί, βεβαίως, ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Είναι το αποτέλεσμα μιας συστηματικής και προσεκτικά οργανωμένης προσπάθειας που εκμεταλλεύεται την αβεβαιότητα, τον φόβο, και την αγανάκτηση ενός λαού που έχει πληγωθεί από τις καταστροφικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Οι έλληνες πολίτες, εξουθενωμένοι από την πολυετή λιτότητα, την ανεργία και την κοινωνική διάψευση, είδαν την εμπιστοσύνη τους στους παραδοσιακούς πολιτικούς θεσμούς να διαβρώνεται. Μέσα σε αυτό το κλίμα κοινωνικής και πολιτικής απογοήτευσης, οι ακροδεξιές δυνάμεις βρήκαν το εύφορο έδαφος για να σπείρουν τον ζόφο της μισαλλοδοξίας και της εχθροπάθειας, αυτοπροβαλλόμενοι ως οι μόνοι αυθεντικοί προστάτες του έθνους και της τάξης.

Σε αντίθεση µε τη βίαιη και απροκάλυπτα ακραία ρητορική της Χρυσής Αυγής, η νεοεµφανιζόµενη Ακροδεξιά στην Ελλάδα παρουσιάζεται πλέον με ένα προσεκτικά επιμελημένο «σύγχρονο» πρόσωπο. Η ωμότητα έχει δώσει τη θέση της σε μία πιο ύπουλη και δήθεν πειστική τακτική, η οποία αξιοποιεί την τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διοχετεύσει το δηλητηριώδες μήνυμά της απευθείας στις συνειδήσεις των πολιτών. Χρησιμοποιούν «εναλλακτικά» μέσα ενημέρωσης και ιστοσελίδες που παρουσιάζουν «ειδήσεις» και «αναλύσεις» φιλτραρισμένες μέσα από το πρίσμα του συνωμοσιολογικού και εθνικιστικού ιδεολογήματος, δημιουργώντας μία παραμορφωμένη αντίληψη της πραγματικότητας.

Η νέα Ακροδεξιά έχει μάθει να εκμεταλλεύεται την ανασφάλεια, την απογοήτευση και τον φόβο της κοινωνίας, προβάλλοντας τον εαυτό της ως τον μόνο ρεαλιστικό υπερασπιστή της εθνικής ταυτότητας και κυριαρχίας σε έναν κόσμο που φαίνεται να αλλάζει πέρα από τις δυνατότητες κατανόησης και ελέγχου του μέσου πολίτη. Με την ατζέντα της να κινείται γύρω από την αντίθεση στη μετανάστευση και τις θεωρίες συνωμοσίας, επιδιώκει να καπηλευτεί τα αισθήματα ανασφάλειας, οδηγώντας στην πόλωση και στη διχόνοια.

Η ειρωνεία είναι διττή και βαθιά: οι αυτοαποκαλούμενοι υπερασπιστές της ελληνικής ιδιοσυστασίας και των δημοκρατικών θεσμών είναι ακριβώς εκείνοι που αποσκοπούν στην αποδόμησή τους. Η Δημοκρατία, ο λόγος και η ανεκτικότητα, τα ιδανικά της ελευθερίας και της ισότητας, που αναδείχθηκαν μέσα από αιματηρούς αγώνες και θυσίες, τίθενται στο στόχαστρο από τους ίδιους που επικαλούνται τη «σωτηρία» του έθνους.

Στη Δημοκρατία, τα αδιέξοδα είναι φαινομενικά, γιατί η ίδια η φύση της επιτρέπει τη συνεχή ανανέωση και εξέλιξη. Παρ’ όλα αυτά, η επιτυχία της εξαρτάται από τη διαρκή επαγρύπνηση και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, γιατί η Δημοκρατία δεν συντηρείται χωρίς κόπο – χρειάζεται να την περιφρουρούμε καθημερινά, ώστε να διατηρήσει τη δύναμή της να προσαρμόζεται και να θριαμβεύει απέναντι σε κάθε πρόκληση.

Ο Αλέξης Σταμάτης είναι συγγραφέας