«Κλικ» στα όρια: ο αντιδραστήρας του Τσερνόμπιλ μετά την έκρηξη

Στις 26 Απριλίου του 1986, ο αντιδραστήρας 4 του πυρηνικού σταθμού στο Τσερνόμπιλ εξερράγη εκλύοντας 400 φορές περισσότερη ραδιενέργεια από την ατομική βόμβα της Χιροσίμα. Η πρώτη – και μοναδική – φωτογραφική μαρτυρία του πυρηνικού ατυχήματος καταγράφηκε μέσα από τον φακό του Igor Kostin, ουκρανού φωτορεπόρτερ του πρακτορείου Novosti, που πέταξε με ελικόπτερο σε αποστολή πάνω από τον φλεγόμενο πυρηνικό σταθμό μέσα σε λίγες ώρες από την έκρηξη. Κατά την εμφάνιση του φιλμ τα υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας είχαν καταστρέψει όλα τα καρέ, εκτός από αυτό το ένα, το οποίο έμελλε να αποτελέσει για πάντα το αιώνιο φωτογραφικό τεκμήριο του μεγαλύτερου ως τότε πυρηνικού ατυχήματος στον κόσμο.

Επιλέγω αυτή την ιστορική φωτογραφία – μαρτυρία ως διπλά οριακή, αφού ήρθε στον κόσμο βαδίζοντας στο όριο της τεχνολογικής «αντοχής» του φωτογραφικού μέσου αλλά και επειδή αποτύπωσε ένα άλλο οριακό σημείο της ανθρώπινης επιστήμης και τεχνολογίας: το θεωρητικά αδύνατον – από τους συντελεστές ασφαλείας – σφάλμα ενός πυρηνικού αντιδραστήρα, πλέον ως συμβάν.

Κάτω από μία μυθική σκοπιά το φωτογραφικό βλέμμα τόλμησε να ατενίσει ευθέως την πυρηνική έκρηξη χωρίς ασπίδα προστασίας, ως άλλη μέδουσα με πύρινα μάτια και φιδίσιο κεφάλι και τότε το βλέμμα της πέτρωσε. Πώς και γιατί φωτογραφίζεται ένας όλεθρος; Για ποιον μελλοντικό αποδέκτη;

Η Μάνια Μπενίση είναι φωτογράφος