«Ενας άθλος της διπλωματίας»

Ο Ιβαν Γκέρσκοβιτς, δημοσιογράφος της «Wall Street Journal», ο αμερικανός πεζοναύτης Πολ Γουίλαν και ο ρώσος αντιφρονών Ιλια Γιάσιν είναι μεταξύ εκείνων που απελευθερώθηκαν στη μεγαλύτερη επιχείρηση ανταλλαγής κρατουμένων ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες είχαν ανακοινώσει ότι συντονίζουν μια εκτεταμένη ανταλλαγή κρατουμένων καθώς υπήρχαν σχετικές ενδείξεις για συμφωνία μεταξύ της Ρωσίας και της Λευκορωσίας από τη μία πλευρά και των δυτικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γερμανίας, από την άλλη. «Σήμερα δίνεται ένα ισχυρό παράδειγμα γιατί είναι ζωτικής σημασίας να έχεις φίλους στον κόσμο τους οποίους μπορείς να εμπιστευτείς και να βασιστείς πάνω τους», δήλωσε ο Τζο Μπάιντεν. Η Κάμαλα Χάρις επέστρεψε στην Ουάσιγκτον για να καλωσορίσει τους επαναπατρισθέντες.

Η πολυαναμενόμενη συμφωνία εκτιμάται ότι θα φέρει ανακούφιση σε δυτικές χώρες που κατήγγειλαν ως αβάσιμες τις κατηγορίες εις βάρος του δημοσιογράφου της «WSJ» που είχε συλληφθεί στη Ρωσία τον Μάρτιο του 2023 όπως και άλλων κρατουμένων και τις απέδιδαν σε πολιτικά κίνητρα. Ηδη από τη φάση των διαπραγματεύσεων θεωρείτο ότι θα μπορούσε να προσφέρει μια διπλωματική νίκη για τον πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος είχε δεσμευτεί εδώ και καιρό για τον επαναπατρισμό αμερικανών κρατουμένων και τη στήριξη παράλληλα του κινήματος που μάχεται υπέρ της δημοκρατίας στη Ρωσία. Ταυτόχρονα μπορεί να θεωρηθεί και ένα πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ που διατεινόταν ότι θα απελευθέρωνε τον Γκέρσκοβιτς εάν επανεκλεγεί.

Ο Λευκός Οίκος αναφέρθηκε σε «άθλο της διπλωματίας». Ο αμερικανός πρόεδρος, σε δηλώσεις του μετά την ανταλλαγή, τόνισε ότι απαιτήθηκαν τολμηρές αποφάσεις και παραχωρήσεις από συμμάχους όπως η Γερμανία, είπε ότι μαζί με τις οικογένειές τους επικοινώνησε από το Οβάλ Γραφείο με τους κρατούμενους που απελευθερώθηκαν και τόνισε ότι πρόκειται για μεγάλη ανακούφιση και το τέλος μιας βάναυσης δοκιμασίας. «Δεν θα σταματήσω να εργάζομαι μέχρι να επιστρέψει στην πατρίδα κάθε Αμερικανός που κρατείται άδικα ή κρατείται όμηρος», δήλωσε η αντιπρόεδρος Κάμαλα Χάρις.

Αφορούσε 24 ενηλίκους

Η μεγαλύτερη ανταλλαγή εδώ και δεκαετίες πραγματοποιήθηκε σε αεροδρόμιο της Αγκυρας στην Τουρκία και αφορούσε συνολικά 24 ενηλίκους που βρίσκονταν φυλακισμένοι σε επτά διαφορετικές χώρες. Εκτός από τον Γκέρσκοβιτς, τον Γουίλαν και τον Γιάσιν, στους κρατούμενους που απελευθέρωσε η Ρωσία περιλαμβάνεται επίσης ο Βλαντίμιρ Καρά-Μουρζά, από τους πιο σφοδρούς επικριτές του Κρεμλίνου, αρθρογράφος της «Washington Post» που είχε συλληφθεί μετά την επιστροφή του στη Ρωσία τον Απρίλιο του 2022 επειδή τοποθετείτο ενάντια στον πόλεμο στην Ουκρανία και κατηγορήθηκε για προδοσία. Στους κρατούμενους που απελευθερώθηκαν από τη Δύση περιλαμβάνεται ο Βαντίμ Κρασίκοφ, Ρώσος που εξέτινε ποινή ισόβιας κάθειρξης στη Γερμανία για τη δολοφονία ενός αυτοεξόριστου τσετσενογεωργιανού αντιφρονούντος σε πάρκο στο Βερολίνο.

Κάποιοι μίλησαν για πολιτικό άλμα για τον καγκελάριο Ολαφ Σολτς που συμφώνησε να απελευθερώσει τον Κρασίκοφ, τον οποίο ο ρώσος πρόεδρος είχε αποκαλέσει «πατριώτη». «Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν πήρε αυτή την απόφαση με ελαφρότητα. Το συμφέρον του κράτους για την επιβολή της ποινής φυλάκισης ενός καταδικασμένου εγκληματία αντισταθμίστηκε από την ελευθερία, τη σωματική υγεία και σε – κάποιες περιπτώσεις – τελικά τη ζωή αθώων ανθρώπων που φυλακίστηκαν στη Ρωσία και ανθρώπων που φυλακίστηκαν άδικα, για πολιτικούς λόγους», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Χεμπεστράιτ.

Στη Ρωσία επιστρέφουν επίσης δύο ανήλικοι, που πιστεύεται ότι είναι παιδιά κατασκόπων που ήταν φυλακισμένοι στη Σλοβενία. Την απελευθέρωση των κρατουμένων χαιρέτισε ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και τόνισε: «Θα συνεχίσουμε να καλούμε τη Ρωσία να στηρίξει την ελευθερία της πολιτικής έκφρασης».

«Οι εχθροί μας πρέπει να μείνουν στο εξωτερικό»

Πλάνα του Reuters έδειχναν ένα ρωσικό κυβερνητικό αεροσκάφος στο έδαφος της τουρκικής πρωτεύουσας. Και στον ιστότοπο παρακολούθησης πτήσεων Flightradar24 φαινόταν ότι ειδικό ρωσικό κυβερνητικό αεροσκάφος που χρησιμοποιήθηκε για μια προηγούμενη ανταλλαγή κρατουμένων με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και της Ρωσίας είχε πετάξει από τη Μόσχα προς τον ρωσικό θύλακο του Καλίνινγκραντ, ο οποίος συνορεύει με την Πολωνία και τη Λιθουανία, πριν επιστρέψει στη ρωσική πρωτεύουσα.

Σύμφωνα με τους δικηγόρους τους, τουλάχιστον επτά ρώσοι αντιφρονούντες είχαν μετακινηθεί απροσδόκητα από τις φυλακές τους. Το πρακτορείο RIA μετέδωσε επίσης ότι τέσσερις Ρώσοι που είναι φυλακισμένοι στις ΗΠΑ «εξαφανίσθηκαν» από τη βάση δεδομένων για τους φυλακισμένους που χρησιμοποιεί το Ομοσπονδιακό Γραφείο Φυλακών των ΗΠΑ. Τους κατονόμασε ως Αλεξάντερ Βίνικ, Μαξίμ Μάρτσενκο, Βαντίμ Κανοσιόνοκ και Βλαντισλάβ Κλιούσιν.

Μεταξύ των διαφωνούντων της Ρωσίας, οι υποστηρικτές των οποίων είχαν αναφέρει ότι μετακινήθηκαν ξαφνικά τις τελευταίες μέρες, συμπεριλαμβάνονται μαζί με τον Ιλια Γιάσιν, ο ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ολεγκ Ορλόφ και ο Ντανιίλ Κρινάρι, ο οποίος είχε καταδικαστεί για μυστική συνεργασία με ξένες κυβερνήσεις.

Το Κρεμλίνο, σχολιάζοντας την ανταλλαγή κρατουμένων με τη Δύση ανακοίνωσε ότι ελπίζει πως όσοι έφυγαν από τις ρωσικές φυλακές θα μείνουν μακριά. «Πιστεύω ότι όλοι οι εχθροί μας πρέπει να μείνουν εκεί (στο εξωτερικό) και όλοι εκείνοι που δεν είναι εχθροί μας πρέπει να επιστρέψουν» δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Σημειώνεται, τέλος, ότι τους Ρώσους που επέστρεψαν στη Μόσχα μετά την ανταλλαγή υποδέχτηκε στο αεροδρόμιο ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν.