Οι 4οι Ολυμπιακοί Αγώνες: Λονδίνο 1908 (Μέρος 3ο)

Από την ήττα στον θρύλο – Το δράμα του Pietri

O συγκλονιστικότερος Μαραθώνιος στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων διεξήχθη το 1908 στο Λονδίνο. H 24η Ιουλίου, ημέρα διεξαγωγής του επίπονου αγωνίσματος, ήταν εξαιρετικά ζεστή σε αντίθεση με τις προηγούμενες των Αγώνων κατά τις οποίες έβρεχε συνεχώς. Η διαδρομή του Μαραθωνίου είχε αφετηρία το κάστρο του Winsdor, διερχόταν από το Stoke Poges και το Wormwood Scrubs και κατέληγε στο στάδιο Shepherds Βush, καλύπτοντας μια απόσταση 26 μιλίων και 385 γιαρδών, δηλαδή 42 χλμ. και 195 μ., ίση με αυτή του Μαραθωνίου δρόμου της Αθήνας, η οποία καθιερώθηκε από τότε ως επίσημη.

Οι δρόμοι του Λονδίνου είχαν κατακλυστεί από 2.000.000 θεατές οι οποίοι παρακολουθούσαν με αγωνία τον αγώνα, στον οποίον έλαβαν μέρος 75 αθλητές. Οι άγγλοι μαραθωνοδρόμοι, αν και προηγήθηκαν στην αρχή του αγώνα, γρήγορα εξαντλήθηκαν και έχασαν κάθε ελπίδα για να κατακτήσουν τη νίκη, όπως συνέβη και με άλλους αθλητές.

Από το μέσον της διαδρομής ξεχώρισαν ο φημισμένος Νοτιοαφρικανός Charles Hefferon γαι ο 22χρονος καλοκάγαθος ιταλός αρτοζαχαροπλάστης από το Carpi του Reggio (και όχι από τη νήσο Capri, όπως αναφέρουν αρκετές πηγές) Dorando Pietri, ενώ οι αμερικανοί δρομείς είχαν μείνει αρκετά πίσω. Στη συνέχεια ο Hefferon επιταχύνοντας ξέφυγε 4′ από τον Pietri, όμως ένα ποτήρι σαμπάνια που του προσφέρθηκε από έναν θεατή τον έκανε να νιώσει δυσφορία και εξάντληση, κατάσταση η οποία επιδεινώθηκε από τα φιλικά χτυπήματα στην πλάτη που του έδιναν οι θεατές για να τον ενθαρρύνουν.

Ο Pietri, τρέχοντας σε όλη τη διαδρομή με ένα πανί στο κεφάλι, λόγω της αφόρητης ζέστης, και ένα μπουκαλάκι ξίδι στο χέρι, για να τον κρατά σε εγρήγορση, 4 χιλιόμετρα πριν από την είσοδο του σταδίου κατέφθασε τον κατάκοπο Νοτιοαφρικανό και τον προσπέρασε. Νομίζοντας όμως ότι υπολείπονται μόνο δύο χιλιόμετρα για τον τερματισμό, επιτάχυνε πολύ τον ρυθμό του με συνέπεια να εξαντληθεί. Μπαίνοντας στο κατάμεστο στάδιο υπό τις ενθουσιώδεις ιαχές των θεατών, προφανώς ζαλισμένος από την κούραση, πήρε αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν του τερματισμού και χρειάστηκε η παρέμβαση των κριτών για να επιστρέψει στη σωστή, έχοντας όμως χάσει πολύτιμο χρόνο και δυνάμεις.

Παραπαίοντας κατευθύνθηκε στο τέρμα με την αντοχή του να τον προδίδει. Εξαντλημένος και χωρίς να έχει απόλυτα τις αισθήσεις του έπεσε πέντε φορές στον στίβο και ξανασηκώθηκε. Οι θεατές παρακολουθούσαν με αγωνία παρακινώντας τους κριτές να τον βοηθήσουν. Τη στιγμή που ο νεαρός Ιταλός βρισκόταν πεσμένος λιγότερο από εκατό μέτρα από τη γραμμή του τερματισμού εισήλθε στο στάδιο ο Αμερικανός John Hayes. Τότε ο άγγλος κριτής παρακινημένος από τους θεατές και με τη βοήθεια του αδελφού του Pietri, Ulpiano, σήκωσε τον μισολιπόθυμο μαραθωνοδρόμο και για πενήντα μέτρα τον υποβάσταξε μέχρι να τερματίσει.

Ενώ ο αναίσθητος πλέον Pietri απομακρυνόταν με φορείο και η ιταλική σημαία υψωνόταν στον ιστό του σταδίου, τερμάτισε 30″ πίσω ο Hayes χωρίς να γίνει αντιληπτός από το πλήθος, που είχε μείνει εκστασιασμένο από το δράμα του άτυχου Ιταλού, και αμέσως η αμερικανική αποστολή υπέβαλε ένσταση με το αιτιολογικό ότι ο Ιταλός είχε δεχτεί ξένη βοήθεια. Οι θεατές αποδοκίμασαν την ενέργεια θεωρώντας νικητή τον Pietri και φωνάζοντας ρυθμικά το όνομά του. Οι διοργανωτές όμως αναγκάστηκαν να αποδεχθούν την αμερικανική ένσταση και να ακυρώσουν τη νίκη του Ιταλού.

Το χρυσό μετάλλιο δόθηκε στον Νεοϋορκέζο ιρλανδικής καταγωγής Hayes, στον οποίο οι εργοδότες του στο κατάστημα Bloomingdale είχαν υποσχεθεί διευθυντική θέση σε περίπτωση νίκης του. Παρά τον τραγικό αποκλεισμό του ο Pietri έγινε παγκόσμιο σύμβολο της Ολυμπιακής Ιδέας. Ο ίδιος διαμαρτυρήθηκε για τον αποκλεισμό του υποστηρίζοντας ότι δεν ζήτησε καμία βοήθεια και ότι θα μπορούσε να τερματίσει μόνος του.

Για την κοινή γνώμη παρέμεινε νικητής, ενώ την επόμενη μέρα του Μαραθωνίου η βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας Αλεξάνδρα του απένειμε χρυσό κύπελλο. Ο συγγραφέας του Σέρλοκ Χολμς, ο διάσημος sir Arthur Conan Doyle, τον ύμνησε με άρθρα του στον αγγλικό Τύπο, ενώ ο Αμερικανός Berling συνέθεσε τραγούδι προς τιμήν του. Ο ιταλός μαραθωνοδρόμος κατόρθωσε να πάρει τη ρεβάνς από τον Hayes στις 25 Νοεμβρίου του ίδιου έτους κερδίζοντάς τον σε αγώνα που έγινε στο Madison Square Garden της Νέας Υόρκης.

Το όνομα του Pietri συνδέθηκε με το ολυμπιακό ιδεώδες ως σύμβολο της θέλησης για διάκριση. Στην πατρίδα του θεωρήθηκε εθνικός ήρωας, ενώ για μεγάλο χρονικό διάστημα δεχόταν δεκάδες συγχαρητήριες επιστολές από όλο τον κόσμο και προσκλήσεις για συμμετοχή του σε πολλούς διεθνείς μαραθωνίους.

Μιχαήλ Δώριζας

Ο δεύτερος ολυμπιονίκης στον ακοντισμό στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου το 1908 καταγόταν από την Κεφαλονιά αλλά γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1890. Εχασε τον πατέρα του διπλωμάτη Μιχαήλ Δώριζα πριν γεννηθεί και γι’ αυτό πήρε το όνομά του. Ορφανός και από τη μητέρα του στα 4 χρόνια του μεγάλωσε με τη γιαγιά του, μια ευγενική και αρχοντική Κωνσταντινουπολίτισσα, η οποία ανέθρεψε τον εγγονό της με μεγάλη στοργή και φροντίδα. Ο νεαρός Δώριζας σπούδασε στη φημισμένη αμερικανική Ροβέρτειο Σχολή της Πόλης και το 1906 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα.

Αθλητής από τα μικρά του χρόνια στον Αρη Θεραπείων της ιστορικής συνοικίας της Κωνσταντινούπολης, στην Αθήνα γράφτηκε στον Εθνικό ΓΣ και έδειξε τις ικανότητές του στη Μεσολυμπιάδα του 1906 σε ηλικία μόλις 16 χρόνων. Αν και δεν διέθετε ψηλό ανάστημα, ήταν πολύ γεροδεμένος και νευρώδης και ασχολήθηκε με όλες τις ρίψεις (σφαιροβολία, λιθοβολία, δισκοβολία, ακοντισμό) αλλά και το πένταθλο. Το 1908, 18χρονος πλέον, έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου και ήταν ένα από τα φαβορί, αφού το ρεκόρ του (58 μέτρα) ήταν από τα καλύτερα της εποχής. Ομως το κρυολόγημα που του προκάλεσε ο ψυχρός και βροχερός καιρός στην τελετή έναρξης της Ολυμπιάδας τον έκανε να ρίξει μόνο 51,36 μ. και να χάσει την πρώτη θέση από τον Σουηδό Lemming.

Ελαβε επίσης μέρος και στους 3ους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης, αλλά δεν μπόρεσε να διακριθεί. Μετά τη Στοκχόλμη εγκαταστάθηκε για σπουδές στις ΗΠΑ σε ηλικία 22 χρόνων. Στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια συνδύασε με επιτυχία και τις δύο ιδιότητες, του φοιτητή που διψούσε για μάθηση αλλά και του αθλητή που είχε μέσα του τη δράση. Ασχολήθηκε με τις ρίψεις, την πάλη και το αμερικανικό ποδόσφαιρο, ενώ στον διαγωνισμό του «δυναμόμετρου» στο Πανεπιστήμιο αναδείχθηκε ο δυνατότερος αθλητής.

Στα 26 του έγινε καθηγητής Γεωγραφίας και Ανθρωπολογίας και δίδαξε στο ίδιο πανεπιστήμιο από το οποίο αποφοίτησε. Ως καθηγητής επισκέφτηκε πολλές χώρες, για να μελετήσει Ανθρωπολογία και Γεωγραφία και παράλληλα να δώσει διαλέξεις με αντικείμενο τις επιστήμες αυτές. Επίσης ήταν γλωσσομαθέστατος, αφού μιλούσε οκτώ γλώσσες, ενώ η επιστημονική του κατάρτιση στον τομέα της Ανθρωπογεωγραφίας ήταν πλούσια και αναγνωρισμένη.

Ο μεγάλος αυτός αθλητής και επιστήμονας, που επισκεπτόταν την Ελλάδα ως καθηγητής για να δώσει διαλέξεις, πέθανε τον Οκτώβριο του 1957.