Και γαβγίζουν, και δαγκώνουν

Χωρίς μάσκες, χωρίς κοστούμια, χωρίς καμία εξωτερική μεταμόρφωση, ο θίασος που ανέλαβε να υλοποιήσει την ιδέα του Ανέστη Αζά με «Τα σκυλιά», τα ζωντάνεψε μπροστά στα μάτια μας με τρόπο βαθύ και συγκινητικό. Με κινήσεις, με εκφράσεις, με κραυγές και ήχους, οι ηθοποιοί εμφανίστηκαν στη σκηνή έχοντας ενσωματώσει τη συμπεριφορά των σκύλων και τις συνήθειές τους. Με μοναδικό όχημα το σώμα και τη φωνή τους, μεταμορφώθηκαν…

Με αφορμή την υπόθεση του Ολιβερ, του σκύλου που κακοποιήθηκε και βρήκε τραγικό θάνατο τον περασμένο Φεβρουάριο στην Αράχοβα, ο Ανέστης Αζάς εμπνεύστηκε για την παράσταση, το κείμενο της οποίας υπογράφει μαζί με τους Γεράσιμο Μπέκα και Μιχάλη Πητίδη. Και εμπεριέχει σ΄ αυτή του την πρωτότυπη ιδέα και τον Χορό των «Ορνίθων», όπου τα πουλιά ιδρύουν τη «Νεφελοκοκκυγία» σε μια προσπάθεια να επαναστατήσουν και ν΄ αντιταχθούν στον άνθρωπο και τον κόσμο που έχει φτιάξει.

Η υπόθεση στα «Σκυλιά» είναι σε πρώτο επίπεδο αστυνομική: σε μια επαρχιακή πόλη ένας σκύλος βρίσκεται κακοποιημένος και νεκρός πλάι σε ένα αρχαίο μαντείο. Θα τη διαλευκάνουν οι άλλοι σκύλοι που συνασπίζονται για να την εξιχνιάσουν αναζητώντας την αλήθεια. Αν είναι θύμα ανθρώπου ή τετράποδου… Με τη μέθοδο ενός θεάτρου – ντοκιμαντέρ, ο Αζάς οργανώνει το υλικό του με τέτοιον τρόπο ώστε η παράσταση να παίρνει τη μορφή μιας πολιτικής αλληγορίας. Παίζει διαρκώς ανάμεσα στο πραγματικό και το θεατρικό γεγονός και δημιουργεί με απλά υλικά ένα ολόκληρο σύμπαν. Αστυνομικοί, ντετέκτιβ, φίλοι του θύματος, μια σκύλα ράτσας που λειτουργεί ως αναπαραγωγική μηχανή, αλλά και ο πρωθυπουργικός σκύλος συμμετέχουν σ΄ αυτή την αναζήτηση. Η διαλεύκανση της υπόθεσης μπλέκεται με την ουσία της ανθρώπινης φύσης, αναδεικνύοντας τις σκοτεινές πλευρές της ύπαρξης.

Κτηνώδεις συμπεριφορές

Ολο αυτό είναι ένας σχολιασμός στη διαρκώς αυξανόμενη κοινωνική βία και στην ακραία συμπεριφορά που οδηγεί στην κακοποίηση και στον θάνατο. Η παράσταση φωτίζει μέσα από μια αντίστιξη νοοτροπίες και συμπεριφορές που οδηγούν τον άνθρωπο σε κτηνώδεις συμπεριφορές, αναδεικνύοντας την καλοσύνη και την ευγένεια των ζώων. Αν και η ματιά του είναι σαφώς πολιτική, ο Αζάς καταφέρνει με τη φαντασία και την εφευρετικότητά του να αποφύγει στερεότυπα και κλισέ, αφήνοντας την ουσία να ξεπηδήσει. Το σκηνικό αποτέλεσμα αφήνει μια γλυκόπικρη γεύση, μια που καθ΄ όλη τη διάρκεια της παράστασης εναλλάσσονται τα συναισθήματα που γεννάει – χαρά, πόνος, συμπόνια, οργή…

Είναι εντυπωσιακή και προφανώς καθοριστική για την παράσταση η ταύτιση των ηθοποιών του θιάσου με τους ρόλους και την ουσία του έργου. Αλλοτε σε μονολόγους και άλλοτε σε διαλογικές σκηνές σχολιάζουν, κρίνουν αλλά και εξωτερικεύουν τις σκέψεις και τα αισθήματά τους, αγγίζοντας λεπτές, δικές μας, χορδές.

Ενα αληθινό, σκληρό, παραμύθι είναι «Τα σκυλιά», φτιαγμένα από τον σκηνοθέτη της «Δημοκρατίας του μπακλαβά» που συνεχίζει να δημιουργεί με οδηγό την έμπνευση και τη φαντασία του, έχοντας όμως ως βάση τη σκληρή, συνήθως, πραγματικότητα. Ενταγμένη στο πρόγραμμα Grape – Greek Agora of Performance, την πρώτη αγορά για τις ελληνικές παραστατικές τέχνες που αποτελεί μια πρωτοβουλία του Φεστιβάλ Αθηνών, η παράσταση διαθέτει όλα τα στοιχεία για να ταξιδέψει στο εξωτερικό: ουσία αλλά και ευελιξία. Γιατί αυτά τα σκυλιά, και γαυγίζουν, και δαγκώνουν – την άγρια πλευρά των ανθρώπων…

Βρετανική πρωτοτυπία

Το θέατρο βρίσκει πάντα τρόπους να πρωτοτυπεί, να ανανεώνεται. Το βλέπουμε, το ζούμε, το νιώθουμε, όταν οι ιδέες που γεννιούνται ξαφνικά και γίνονται παράσταση, μας εκπλήσσουν. Αυτό σκέφτηκα όταν έμαθα για μια παράσταση που παίζεται στη βρετανική πρωτεύουσα – για την ακρίβεια μόλις ολοκληρώθηκε, τίτλος της «ECHO».

Ο ιρανός συγγραφέας Νασίμ Σολεϊμανπούρ (Nassim Soleimanpour) και ο σκηνοθέτης Ομάρ Ελεριάν (Omar Elerian) συνεργάστηκαν για να δώσουν μια διαφορετική, δυναμική εκδοχή σε μια μορφή ζωντανού, σχεδόν απροσδόκητου θεάτρου. Ενός θεάτρου που στο μεγαλύτερο μέρος του γεννιέται ενώπιον των θεατών, κάθε βράδυ. Και κάθε βράδυ συμβαίνει και κάτι άλλο, κάτι ξεχωριστό.

Πώς γίνεται αυτό; Η παραγωγή φέρνει στη σκηνή έναν ηθοποιό, διαφορετικό σε κάθε παράσταση που δεν έχει την παραμικρή ιδέα για το τι πρόκειται να συμβεί. Ο ηθοποιός χωρίς να έχει κάνει καμία πρόβα και όντας τελείως απροετοίμαστος, συναντά το κείμενο, το οποίο και θα γίνει ο οδηγός του σ’ αυτό το σκηνικό ταξίδι. Σύνδεσμος σ’ αυτή την «περιπέτεια» είναι ο συγγραφέας που από το διαμέρισμά του στο Βερολίνο, σε ζωντανή σύνδεση, δείχνει τον δρόμο στον ηθοποιό. Αλλά και πάλι: Είμαστε σίγουροι για το πού βρίσκεται ο συγγραφέας, ο ηθοποιός, ή ακόμα κι οι ίδιοι οι θεατές;

Με το έργο «ECHO» (echo=ηχώ) που είναι και το όνομα του σκύλου του συγγραφέα, το κοινό έρχεται αντιμέτωπο με την έννοια του σύγχρονου μετανάστη. Του μετανάστη που ζει σε μια χώρα, του μετανάστη που βρίσκεται χαμένος στη χώρα, στον χώρο, παντού – σαν να είμαστε όλοι μετανάστες στον χώρο και τον χρόνο.

Αναμειγνύοντας την τεχνολογία με όλα τα κλασικά τερτίπια που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στο κείμενό του, το «ECHO» μοιάζει με ένα σύγχρονο πείραμα. Ενα πείραμα που διαπραγματεύεται, με μια κάποια φιλοδοξία, είναι αλήθεια, μια αντίφαση: Ενα ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο όπου κανείς δεν ταξιδεύει και όλοι είναι εκεί, παρόντες. Στις παραστάσεις, διάρκειας 80′, στο Royal Court Theatre του Λονδίνου, συμμετείχαν, ανάμεσα σε πολλούς άλλους η Κάθριν Χάντερ, η Φιόνα Σο, η Εμίλια Κλαρκ, ο Μπένεντικ Γουόνγκ, ο Αντριαν Λέστερ…

Αναρωτιέμαι αν και πότε θα δούμε μια τέτοια παράσταση στην Αθήνα – θα έχει ενδιαφέρον…