Tα χαρακτηριστικά της αμερικανικής πολιτικής βίας

Η Ευρώπη δεν είναι ξένη στην πολιτική βία όπως η πρόσφατη απόπειρα κατά της ζωής του Ντόναλντ Τραμπ σε προεκλογική συγκέντρωση στην Πενσιλβάνια. Περισσότεροι από 50 υποψήφιοι και ακτιβιστές δέχθηκαν σωματική επίθεση κατά τις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία – μια οδυνηρή υπενθύμιση ενός όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος, όταν η βία ήταν μέρος της γλώσσας του πολιτικού λόγου σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Αλλά η πολιτική βία στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι διαφορετική, επειδή συμβαίνει σε μια κοινωνία όπου οι πολίτες κατέχουν περισσότερα από 300 εκατομμύρια όπλα και οι επιθέσεις σε πλήθη είναι τραγικά συχνές. Οσο άσχημο κι αν ακούγεται, η απόπειρα δολοφονίας του Τραμπ είναι κάπως φυσιολογική, με την έννοια ότι συνάδει με ένα ευρέως διαδεδομένο μοτίβο προσφυγής στην ωμή βία στην αμερικανική ζωή.

Η μορφή της πολιτικής βίας στις ΗΠΑ μεταβάλλεται διαρκώς, αλλά ένα σταθερό χαρακτηριστικό είναι η φαύλη ρητορική μάχη που ακολουθεί κάθε περιστατικό. Κάθε πλευρά κατηγορεί με πάθος την άλλη για υποκίνηση του δράστη με εμπρηστικές δηλώσεις, υπονοώντας ότι οι πολιτικοί αντίπαλοι του θύματος φέρουν ηθική ευθύνη για τη βία.

Η απόπειρα δολοφονίας του Τραμπ είχε δύο άμεσες συνέπειες. Πρώτον, αναζωογόνησε τη μαρτυρική αφήγηση της εκστρατείας «MAGA» του πρώην προέδρου και οι οπαδοί του άρχισαν αμέσως να παράγουν εμπορεύματα που δοξάζουν τον ήρωα ο οποίος επέζησε. Ο προφητικός τόνος του Τραμπ στο να πιστώνει στον Θεό για την «αποτροπή του αδιανόητου να συμβεί» ταιριάζει απόλυτα με την αφήγηση ενός θεϊκού διορισμένου αγγελιοφόρου τον οποίο οι «κακοί» θέλουν να σκοτώσουν.

Το δεύτερο, εξίσου προβλέψιμο αποτέλεσμα είναι η κατηγορία ότι οι Δημοκρατικοί ευθύνονται για την επίθεση. Ο γερουσιαστής Τζ. Ντ. Βανς, έσπευσε να δηλώσει: «Αυτή η ρητορική οδήγησε απευθείας στην απόπειρα δολοφονίας του προέδρου Τραμπ». Λίγο αργότερα, ο Τραμπ τον επέλεξε ως υποψήφιο αντιπρόεδρο, δίπλα του.

Οι Δημοκρατικοί καταδίκασαν βιαστικά το περιστατικό, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι ο Τραμπ υποκίνησε ανοιχτά έναν όχλο να εισβάλει στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021 – το πιο φρικτό επεισόδιο πολιτικής βίας στην πρόσφατη αμερικανική ιστορία – με στόχο να ανατρέψει την ήττα του στις εκλογές του 2020.

Αυτή η ρητορική αντιπαράθεση είναι πιθανό να εδραιώσει το προβάδισμα του Τραμπ έναντι του Μπάιντεν στις δημοσκοπήσεις, αλλά οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις είναι πιο καταστροφικές: μια εθνική συζήτηση που τροφοδοτείται από μίσος, θυματοποίηση και δυσαρέσκεια. Το 2011, μετά την απόπειρα δολοφονίας της βουλευτού Γκάμπι Γκίφορντς στην Αριζόνα, ένα ειδησεογραφικό μέσο έκανε δημοφιλή τον όρο «στοχαστική τρομοκρατία», ο οποίος αναφέρεται στην πολιτική βία από μοναχικούς λύκους με κίνητρο τη δημιουργία αναβρασμού. Η στοχαστική τρομοκράτισσα υποτίθεται ότι ήταν η Σάρα Πέιλιν, η πρώην κυβερνήτης της Αλάσκας και τότε ηγέτιδα του Tea Party, η οποία είχε κυκλοφορήσει έναν χάρτη ο οποίος σηματοδοτούσε τις περιοχές του Κογκρέσου που θα στοχοποιηθούν στις επόμενες εκλογές, συμπεριλαμβανομένης της περιφέρειας του Γκίφορντς, με κάτι που έμοιαζε με στόχαστρο.

Μέσω κοινών τακτικών χειραγώγησης, εργαλειοποίησης και αυτοθυματοποίησης, οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν παγιδευτεί σε ένα τέλμα κυκλικής λογικής που είναι τόσο διεστραμμένη όσο και επικίνδυνη. Ο ισχυρισμός για σύνδεση μεταξύ βίας και πολιτικής ρητορικής γίνεται από μόνος του ρητορικό όπλο, τροφοδοτώντας την ακραία πόλωση που κάνει την πολιτική βία πιο πιθανή.

– Ο Ματία Φεραρέζι είναι διευθυντής της ιταλικής εφημερίδας «Domani» και μέλος του Harvard Nieman.